Dùng thuốc nhuận tràng bao lâu có tác dụng?

Uống thuốc nhuận tràng bao lâu có tác dụng là thắc mắc phổ biến của nhiều người đang gặp tình trạng táo bón. Thời gian thuốc phát huy hiệu quả phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại thuốc sử dụng, liều dùng, cơ địa từng người và mức độ táo bón. Thông thường, các thuốc nhuận tràng có thể bắt đầu cho tác dụng sau vài giờ cho đến vài ngày, tùy từng trường hợp cụ thể.

1. Dùng thuốc nhuận tràng bao lâu có tác dụng, yếu tố nào ảnh hưởng đến thời gian này?

1.1. Dùng thuốc nhuận tràng bao lâu có tác dụng?

Thuốc nhuận tràng có tác dụng kích thích quá trình di chuyển của phân trong lòng ruột, do đó thường được sử dụng để cải thiện tình trạng táo bón ở mức độ nhẹ.

Nhiều người băn khoăn uống thuốc nhuận tràng bao lâu thì có tác dụng. Thực tế, trên thị trường hiện nay có nhiều loại thuốc nhuận tràng khác nhau, với liều dùng, chỉ định, thời gian và cách sử dụng không giống nhau.

Một số thuốc nhuận tràng có tác dụng trong vòng 15 – 30 phút, trong khi một số khác có thể mất từ 48 – 72 giờ để phát huy hiệu quả. Theo Healthline, trong các loại thuốc khác nhau, thuốc đặt hậu môn (suppositories) có tác dụng nhanh nhất, thường trong khoảng từ 15 đến 30 phút.

Thời gian để thuốc nhuận tràng phát huy tác dụng phụ thuộc vào từng loại thuốc cụ thể. 

Để đảm bảo an toàn và đạt hiệu quả tốt, người sử dụng cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Thông thường, thuốc chỉ nên dùng trong thời gian ngắn, khoảng 2-3 ngày, vì việc lạm dụng kéo dài có thể gây tổn hại đến màng nhầy ruột.

1.2. Thời gian gây tác dụng của thuốc nhuận tràng phụ thuộc vào yếu tố nào?

Tùy theo từng loại thuốc mà thời gian có tác dụng khác nhau:

• Thuốc làm mềm và bôi trơn khối phân: Chứa dầu khoáng như paraffin, vaseline; không hấp thu tại ruột, có tác dụng bôi trơn khối phân trong đại tràng giúp phân mềm hơn. Thời gian phát huy hiệu quả khoảng 8 – 72 giờ. Các thuốc thường gặp gồm dầu paraffin, parax, molagar…, liều dùng tùy từng loại.
• Thuốc nhuận tràng làm tăng khối lượng phân: Gồm các thuốc làm tăng lượng chất nhầy trong phân như normacol, transilane… và các chất xơ thực vật như cellusion, infibran…. Nhóm này ít độc hại, ít gây kích ứng và có thể sử dụng trong thời gian dài hơn so với nhiều thuốc trị táo bón khác.
• Thuốc nhuận tràng dạng thẩm thấu: Hoạt động dựa trên đặc tính thẩm thấu, giúp tăng khả năng hút nước vào ruột, làm mềm phân và tăng khối lượng phân, từ đó hỗ trợ đào thải phân dễ dàng. Thời gian có thể là 48 đến 72 giờ lactulose, 30 phút đến 3 giờ dung dịch muối sinh lý hay 6 giờ hoặc lâu hơn với polymer.
• Thuốc kích thích nhu động ruột: Có tác dụng kích thích nhu động ruột và tăng tiết dịch tại đại tràng, bao gồm muối magie, phenolphtalein, docusat natri, anthraquinonic…. Chỉ phù hợp điều trị ngắn hạn, không dùng cho táo bón kéo dài hoặc cho trẻ em. Thời gian gây tác dụng từ 6-12 giờ.
• Thuốc dạng lỏng dùng qua đường hậu môn: Kích thích phản xạ tống phân từ đại tràng xích-ma và trực tràng, giúp đi tiêu sau khoảng 5 – 20 phút. Thường dùng để chuẩn bị phẫu thuật hoặc nội soi đại tràng, cần sử dụng trước thủ thuật 2 – 4 giờ. Các thuốc phổ biến gồm glycerine, docusat natri glycerine, mannitol polyethylene glycol caraghenat và hỗn hợp polyethylen glycol với NaCl, sulfat natri, bicarbonat natri, clorua kali.

2. Thuốc nhuận tràng nên dùng vào thời điểm nào?

Bên cạnh câu hỏi thuốc nhuận tràng uống bao lâu thì có hiệu quả, thời điểm sử dụng thuốc trước hay sau bữa ăn cũng là vấn đề được nhiều người quan tâm. Thực tế, thức ăn có thể làm thay đổi tác dụng của một số loại thuốc nên có những thuốc được khuyến cáo dùng trước ăn. Ngược lại, cũng có những loại thuốc dễ gây ảnh hưởng đến các cơ quan khác nên được khuyên sử dụng sau bữa ăn.

Với nhóm thuốc nhuận tràng có tác dụng làm trơn, các chuyên gia nhấn mạnh rằng nên dùng sau khi ăn. Ngoài ra, cần tránh uống thuốc khi sắp đi ngủ hoặc khi đang ở tư thế nằm, vì thuốc có thể bị hít vào đường hô hấp và gây viêm phổi. Đối với thuốc nhuận tràng thẩm thấu chứa lactulose, khuyến cáo nên sử dụng khi bụng đói để thuốc phát huy hiệu quả tốt hơn.

3. Những lưu ý khi sử dụng thuốc nhuận tràng

Hiện nay, thuốc nhuận tràng khá dễ mua và sử dụng. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, bạn cần ghi nhớ một số điểm quan trọng. Thuốc nhuận tràng chỉ nên dùng trong thời gian ngắn, tối đa khoảng 7–10 ngày, vì việc sử dụng kéo dài có thể gây rối loạn chức năng tiêu hóa. Khi uống thuốc, nên dùng kèm nhiều nước, do một số thuốc nhuận tràng thẩm thấu có khả năng làm cơ thể mất nước.

Thuốc chỉ nên được dùng khi thật sự cần thiết, tránh lạm dụng. Thay vì phụ thuộc vào thuốc, bạn có thể điều chỉnh chế độ ăn bằng cách tăng cường chất xơ, hạn chế thực phẩm cay nóng để cải thiện tình trạng táo bón. Cần lưu ý rằng thuốc nhuận tràng chỉ mang tính hỗ trợ tạm thời. Nếu đã dùng thuốc nhưng táo bón không cải thiện, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, vì nguyên nhân có thể liên quan đến các bệnh lý khác của đường tiêu hóa.

Đối với trẻ nhỏ, việc sử dụng thuốc nhuận tràng cần được lựa chọn kỹ lưỡng và hạn chế tối đa. Việc dùng thuốc không phù hợp có thể làm ảnh hưởng đến phản xạ đi tiêu tự nhiên của trẻ.

Nhìn chung, thắc mắc uống thuốc nhuận tràng bao lâu thì có tác dụng hay uống thuốc nhuận tràng bao lâu thì đi ngoài không có một mốc thời gian cố định cho tất cả mọi người. Hiệu quả nhanh hay chậm phụ thuộc chủ yếu vào loại thuốc sử dụng, cách dùng và cơ địa từng người. Thuốc nhuận tràng chỉ nên xem là giải pháp hỗ trợ tạm thời khi táo bón gây khó chịu. Nếu tình trạng kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc không cải thiện dù đã dùng thuốc đúng cách, người bệnh cần đi khám chuyên khoa tiêu hóa để được xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp, thay vì tiếp tục tự ý dùng thuốc.