Người thân mắc ung thư tiêu hóa: Gia đình cần làm gì?
Khi có người thân được chuẩn đoán ung thư đường tiêu hóa, nỗi lo không chỉ dành cho người bệnh mà còn lan sang các thành viên trong gia đình. Dù yếu tố di truyền chỉ chiếm một tỷ lệ nhất định, tiền sử gia đình vẫn là dấu hiệu cần lưu ý để đánh giá nguy cơ. Do đó, cần có kế hoạch chủ động kiểm tra định kỳ, phát hiện sớm là giải pháp khoa học giúp bảo vệ sức khỏe và nâng cao hiệu quả điều trị.
Hiểu đúng về nguy cơ di truyền trong ung thư tiêu hóa
Ung thư đường tiêu hóa có thể liên quan đến nhiều yếu tố, bao gồm tuổi tác, lối sống, chế độ ăn uống, bệnh lý nền và tiền sử gia đình. Trong đó, yếu tố di truyền chỉ chiếm một tỷ lệ nhất định.
Theo các nghiên cứu, khoảng 5–10% trường hợp ung thư đại trực tràng có liên quan đến các hội chứng di truyền như hội chứng Lynch, đa polyp tuyến gia đình hoặc một số hội chứng ung thư di truyền khác. Với ung thư dạ dày, tỷ lệ liên quan đến di truyền rõ ràng thường thấp hơn, nhưng vẫn cần được lưu ý trong những gia đình có nhiều người mắc bệnh.
Hiện chỉ có 5–10% trường hợp ung thư đại trực tràng liên quan đến các hội chứng di truyền. Ảnh minh họa.
Điều này cho thấy, việc có người thân mắc ung thư tiêu hóa không đồng nghĩa các thành viên khác chắc chắn sẽ mắc bệnh. Phần lớn ung thư tiêu hóa là các trường hợp tản phát, không di truyền trực tiếp. Tuy nhiên, tiền sử gia đình vẫn là một yếu tố nguy cơ quan trọng, đặc biệt khi người bệnh được chẩn đoán ở tuổi trẻ, có nhiều người thân cùng mắc một loại ung thư, hoặc ung thư xuất hiện qua nhiều thế hệ.
Trong những trường hợp này, gia đình nên trao đổi với bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa hoặc chuyên gia tư vấn di truyền để được đánh giá nguy cơ cụ thể. Việc cung cấp thông tin đầy đủ về loại ung thư, tuổi chẩn đoán, mối quan hệ huyết thống và tiền sử bệnh của các thành viên sẽ giúp bác sĩ đưa ra khuyến nghị phù hợp hơn.
Chủ động tầm soát để phát hiện sớm ở nhóm có nguy cơ
Đối với gia đình có tiền sử ung thư tiêu hóa, tầm soát định kỳ là biện pháp quan trọng giúp phát hiện các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư ở giai đoạn sớm. Thay vì chỉ theo dõi khi có triệu chứng, người có yếu tố nguy cơ nên được tư vấn lịch kiểm tra phù hợp, bởi nhiều bệnh lý ung thư tiêu hóa có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài.
Với những gia đình có người thân bậc một mắc ung thư đại trực tràng, bác sĩ có thể khuyến nghị nội soi tầm soát sớm hơn so với dân số chung. Ví dụ, nếu cha hoặc mẹ được chẩn đoán ung thư đại trực tràng ở tuổi 55, con cái có thể cần bắt đầu tầm soát từ khoảng 45 tuổi, tùy theo đánh giá của bác sĩ. Ngoài nội soi, việc thay đổi lối sống như tăng cường rau xanh, hạn chế thịt đỏ và rượu bia, không hút thuốc, kiểm soát cân nặng cũng góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh.
Tại hội thảo “Ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến trong Nội soi tiêu hóa” do Thu Cúc TCI tổ chức ngày 22/3/2026, các chuyên gia đã cập nhật nhiều công nghệ mới trong lĩnh vực nội soi, trong đó có siêu nội soi Endocyto 520x với khả năng phóng đại hình ảnh ở cấp độ tế bào.
Công nghệ này hỗ trợ bác sĩ quan sát chi tiết niêm mạc tiêu hóa, nhận diện các biến đổi vi thể và tăng khả năng phát hiện tổn thương sớm. Hiện tại, Thu Cúc TCI là đơn vị đầu tiên và duy nhất triển khai công nghệ này tại Việt Nam, mở ra cơ hội mới trong tầm soát ung thư đường tiêu hoá cho các gia đình Việt.
Trong bối cảnh ung thư tiêu hóa vẫn là nhóm bệnh có gánh nặng lớn, đặc biệt khi nhiều trường hợp được phát hiện muộn, việc chủ động tầm soát ở các gia đình có yếu tố nguy cơ có ý nghĩa thực tiễn rõ rệt. Đây không phải là hành động xuất phát từ lo sợ, mà là cách tiếp cận y khoa nhằm quản lý nguy cơ, phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả điều trị nếu có bất thường.
Nguồn: Tạp chí điện tử – Tiếp thị gia đình
