Xét nghiệm máu có phát hiện bệnh gan không?

Xét nghiệm máu có phát hiện bệnh gan không là câu hỏi thường gặp trong quá trình khám sức khỏe định kỳ. Thông qua các chỉ số như AST, ALT, GGT hay bilirubin, xét nghiệm máu có thể phản ánh mức độ tổn thương và khả năng hoạt động của gan. Tuy không chẩn đoán tuyệt đối mọi bệnh gan, nhưng đây là bước sàng lọc quan trọng giúp phát hiện sớm nguy cơ và định hướng kiểm tra tiếp theo.

1. Xét nghiệm máu có phát hiện bệnh gan không?

Xét nghiệm máu có phát hiện bệnh về gan không? Câu trả lời là CÓ. Thông qua các chỉ số sinh hóa, xét nghiệm máu giúp phát hiện sớm dấu hiệu tổn thương gan, hỗ trợ bác sĩ trong việc đánh giá, chẩn đoán và theo dõi quá trình điều trị bệnh gan. Tuy vậy, để xác định chính xác mức độ và tính chất tổn thương, bác sĩ thường phối hợp thêm các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như siêu âm hoặc FibroScan nhằm đánh giá toàn diện hơn về chức năng gan.

2. Xét nghiệm máu phát hiện bệnh gan ở mức độ nào?

Xét nghiệm máu có ra bệnh gan không hay xét nghiệm máu có phát hiện ra bệnh gan không? Thực tế, để đánh giá tình trạng gan, bác sĩ thường chỉ định nhiều xét nghiệm khác nhau. Thông qua các chỉ số xét nghiệm có thể phát hiện ra một số bệnh lý như:

2.1. Viêm gan siêu vi

Với viêm gan B, xét nghiệm các kháng nguyên như HBsAg, HBeAg và hệ kháng thể Anti-HBs, Anti-HBe, Anti-HBc, Anti-HBc IgM giúp xác định có nhiễm virus hay không, đánh giá mức độ hoạt động của bệnh và hiệu quả điều trị. Đối với viêm gan C, Anti-HCV và HCV RNA được dùng để phát hiện virus và xác định tình trạng nhiễm trùng. Riêng viêm gan A có thể chẩn đoán qua HAV IgM và HAV IgG.

2.2. Gan nhiễm mỡ

Xét nghiệm máu có phát hiện bệnh gan không? Các xét nghiệm men gan gồm ALT, AST, GGT, ALP phản ánh mức độ tổn thương tế bào gan, kết hợp albumin và globulin để đánh giá chức năng gan. Khi các chỉ số này tăng bất thường, có thể nghĩ đến gan nhiễm mỡ.

Ngoài ra, những xét nghiệm như Cholesterol toàn phần, LDL-Cholesterol, HDL-Cholesterol và Triglyceride cũng có tác dụng trong việc đánh giá mức độ rối loạn Lipid máu liên quan đến bệnh lý này.

2.3. Xơ gan

Các xét nghiệm men gan, Albumin, Bilirubin và thời gian Prothrombin (PT) cho thấy mức độ suy giảm chức năng gan. PT kéo dài hoặc Bilirubin tăng cao là dấu hiệu gợi ý xơ gan. Ở giai đoạn nặng, Creatinine tăng có thể liên quan đến biến chứng xơ gan tiến triển.

2.4. Ung thư gan

Bên cạnh các xét nghiệm cơ bản, Alpha-Fetoprotein (AFP) là chỉ số quan trọng giúp hỗ trợ phát hiện và theo dõi ung thư gan. Nồng độ AFP tăng cao có thể liên quan đến sự xuất hiện khối u gan. Nhờ đó, các bác sĩ sẽ đánh giá, chẩn đoán và đưa ra hướng điều trị phù hợp nhất.

3. Các chỉ số xét nghiệm máu giúp phát hiện bệnh gan

Các xét nghiệm chức năng gan chủ yếu đo nồng độ Enzyme và Protein trong máu. Khi các chỉ số này tăng hoặc giảm bất thường, bác sĩ có thể nghi ngờ gan đang gặp vấn đề. Dựa vào mức độ thay đổi của từng chỉ số, kết hợp với triệu chứng lâm sàng có thể trả lời khá rõ câu hỏi xét nghiệm máu có biết bệnh gan không hay xét nghiệm máu có phát hiện bệnh gan không:

Alanine transaminase (ALT) – Giá trị bình thường từ 0 – 45 IU/L: ALT là enzyme đặc trưng của gan, tham gia chuyển hóa protein. Khi tế bào gan bị tổn thương, ALT thoát ra máu và tăng cao. Chỉ số này (còn gọi là SGPT) thường được dùng để phát hiện sớm viêm gan và các bệnh gan khác.
Aspartate transaminase (AST) – Giá trị bình thường từ 0 – 35 IU/L: AST có vai trò chuyển hóa axit amin, tồn tại ở gan và một số cơ quan khác. AST tăng có thể liên quan đến tổn thương gan, nhưng cũng gặp trong bệnh cơ, vì vậy cần đánh giá song song với ALT (AST còn gọi là SGOT).
Alkaline phosphatase (ALP) – Giá trị bình thường từ 30 – 120 IU/L: ALP là enzyme có nhiều ở gan và xương. Nồng độ ALP tăng thường gợi ý bệnh gan mật, đặc biệt là tình trạng tắc nghẽn đường mật, tuy nhiên cũng có thể tăng trong một số bệnh xương.
Albumin và tổng protein – Giá trị bình thường từ 3 – 8 g/dL: Albumin là protein do gan tổng hợp, phản ánh khả năng hoạt động của gan. Khi albumin hoặc tổng protein giảm, có thể cho thấy gan suy giảm chức năng, thường gặp trong bệnh gan mạn tính hoặc xơ gan.
Bilirubin – Giá trị bình thường từ 2 – 17 µmol/L: Bilirubin hình thành từ quá trình phân hủy hồng cầu và được gan xử lý để thải ra ngoài. Bilirubin tăng có thể gây vàng da, là dấu hiệu thường gặp trong viêm gan, xơ gan hoặc tắc mật.
Gamma-glutamyltransferase (GGT) – Giá trị bình thường từ 0 – 30 IU/L: GGT tăng thường liên quan đến tổn thương gan hoặc đường mật. Đây là chỉ số nhạy, hay tăng ở người uống nhiều rượu, nhưng không hoàn toàn đặc hiệu cho bệnh gan.
Lactate dehydrogenase (LD) – Giá trị bình thường từ 140 – 280 U/L: LD là enzyme có mặt ở gan và nhiều mô khác. LD tăng có thể gợi ý tổn thương gan, song cần thận trọng vì nhiều bệnh lý khác cũng làm chỉ số này tăng.
Thời gian Prothrombin (PT) – Giá trị bình thường từ 10,9 – 12,5 giây: PT phản ánh khả năng đông máu, vốn phụ thuộc nhiều vào chức năng gan. Khi PT kéo dài, có thể cho thấy gan giảm khả năng tổng hợp yếu tố đông máu, thường gặp trong bệnh gan nặng.

4. Khi nào nên làm xét nghiệm máu kiểm tra gan?

Việc xét nghiệm chức năng gan cần được thực hiện sớm khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường như vàng da, vàng mắt, ngứa da kéo dài, phù chân hoặc mắt cá chân, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu. Ngoài ra, cảm giác ăn mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn hay nôn cũng có thể liên quan đến tổn thương gan và cần được kiểm tra kịp thời.

Bên cạnh các triệu chứng lâm sàng, bác sĩ cũng khuyến cáo một số nhóm đối tượng nên chủ động xét nghiệm máu kiểm tra gan định kỳ, bao gồm:

Người cao tuổi.
Người từng mắc bệnh gan, viêm gan hoặc đang điều trị bệnh lý về gan.
Người có tiền sử gia đình mắc các bệnh gan như: gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan.
Người thường xuyên sử dụng chất kích thích, thuốc lá, bia rượu…
Thừa cân, béo phì, không vận động thường xuyên.
Phụ nữ mang thai hoặc chuẩn bị lên kế hoạch mang thai.

Thông qua xét nghiệm máu, bác sĩ có thể đánh giá sớm chức năng gan, từ đó trả lời chính xác xét nghiệm máu có phát hiện bệnh gan không và xây dựng hướng theo dõi, điều trị phù hợp cho từng trường hợp.

5. Cần làm gì khi xét nghiệm máu cho kết quả bất thường về gan?

Khi kết quả trả về cho thấy các chỉ số gan bất thường, bác sĩ có thể dựa vào dữ liệu này để tính chỉ số chỉ số FIB-4, nhằm ước lượng mức độ xơ hóa (sẹo hóa) của gan. Kết quả FIB-4 giúp định hướng nguy cơ tổn thương gan và quyết định các bước theo dõi tiếp theo.

Dựa trên kết quả xét nghiệm, độ tuổi và việc đã xác định được nguyên nhân bệnh gan hay chưa, bác sĩ sẽ tiếp tục:

Chỉ định thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu như: HBsAg, Anti-HCV, AFP hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh (siêu âm, CT…) để xác định chính xác nguyên nhân và mức độ tổn thương gan.
Đề nghị theo dõi và xét nghiệm chức năng gan định kỳ.

Ngoài việc tuân thủ mọi chỉ định chuyên môn từ bác sĩ, người bệnh cũng cần điều chỉnh lối sống, ăn uống hợp lý, ngưng rượu bia, thuốc là và tăng vận động. Với những loại thuốc đang dùng có thể gây hại cho gan, nên tham khảo ý kiến bác sĩ về việc ngừng, có thể dùng tiếp hoặc điều chỉnh liều lượng hợp lý.

Tóm lại, xét nghiệm máu có phát hiện bệnh gan không phụ thuộc vào loại bệnh và giai đoạn bệnh. Xét nghiệm máu giúp sàng lọc viêm gan virus, gan nhiễm mỡ, xơ gan hoặc nghi ngờ ung thư gan ngay từ sớm. Dù vậy, kết quả xét nghiệm chỉ mang tính định hướng, cần được bác sĩ phân tích cùng triệu chứng lâm sàng và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh để đưa ra kết luận chính xác.

Nguồn tài liệu tham khảo: Britishlivertrust, Mayoclinic, Clevelandclinic