Chỉ số SG trong nước tiểu là gì?

Khi tổng phân tích nước tiểu, chúng ta thường thấy sự xuất hiện của ký hiệu SG trong xét nghiệm nước tiểu kèm theo một dãy số thập phân. Vậy cụ thể SG nước tiểu là gì? Nó phản ánh tình trạng sức khỏe như thế nào và khi nào bạn cần lo lắng? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện và chính xác nhất về sg trong nước tiểu là gì?

1. Chỉ số SG trong nước tiểu là gì?

Chỉ số SG là viết tắt của từ tiếng Anh “Specific Gravity”, nghĩa là tỷ trọng. Vậy SG trong nước tiểu là gì? Đây là chỉ số dùng để đánh giá độ đặc/loãng của nước tiểu, thông qua việc phản ánh mức độ tập trung của các hạt hóa học có trong nước tiểu. Dựa vào chỉ số SG, bác sĩ biết được tỷ trọng nước tiểu thấp hay cao để đánh giá khả năng của thận trong việc cân bằng nước và đào thải chất thải ra khỏi cơ thể.

Xét nghiệm chỉ số SG còn được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau như: xét nghiệm nồng độ nước tiểu, tỷ trọng nước tiểu, Urine S.G, xét nghiệm S.G nước tiểu, phân tích tỷ trọng nước tiểu, xét nghiệm mật độ nước tiểu, thử nghiệm nạp nước và thử nghiệm hạn chế nước.

2. Chỉ số SG trong nước tiểu cho biết điều gì?

Xét nghiệm SG được dùng để kiểm tra chức năng thận và cân bằng nước trong cơ thể. Tỷ trọng nước tiểu tăng hay giảm giúp chẩn đoán các vấn đề về thận, nội tiết hoặc tình trạng mất, thừa nước. Trong khi đó, tỷ trọng nước tiểu bình thường cho bác sĩ cái nhìn tổng quan về sức khỏe của bệnh nhân. Tùy thuộc vào kết quả xét nghiệm, nước tiểu có thể ở trạng thái loãng hoặc cô đặc, mỗi tình trạng đều gợi ý những nguyên nhân khác nhau:

2.1. Trường hợp nước tiểu loãng

Nước tiểu được xem là loãng khi tỷ trọng SG trong nước tiểu thấp, cho thấy nước tiểu chứa nhiều nước và ít chất hòa tan. Nguyên nhân có thể bao gồm:

Uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn, khiến nước tiểu bị pha loãng tạm thời.

Cơ thể không sản xuất đủ hormone vasopressin (ADH) hoặc thận không đáp ứng với hormone này, dẫn đến tình trạng đái tháo nhạt, làm tăng lượng nước tiểu và giảm độ cô đặc.
Nhiễm trùng thận (viêm bể thận), ảnh hưởng đến khả năng cô đặc nước tiểu của thận.
Bệnh thận mạn tính, khiến chức năng lọc và tái hấp thu nước của thận suy giảm dần theo thời gian.
Suy thận, khi thận không còn khả năng điều chỉnh cân bằng nước và chất điện giải hiệu quả.

2.2. Trường hợp nước tiểu cô đặc

Nước tiểu cô đặc có tỷ trọng cao (sg nước tiểu cao), phản ánh lượng nước trong nước tiểu giảm trong khi các chất thải tăng lên. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

Mất nước do uống không đủ nước hoặc đổ mồ hôi nhiều.
Nôn ói hoặc tiêu chảy kéo dài, làm cơ thể mất nhiều nước và điện giải.
Cơ thể sản xuất quá nhiều hormone chống bài niệu (ADH), gây ra hội chứng SIADH, khiến thận giữ lại quá nhiều nước.
Lưu lượng máu đến thận giảm (azotemia trước thận), làm ảnh hưởng đến quá trình lọc của thận.
Tuyến thượng thận hoạt động kém, không sản xuất đủ hormone cần thiết, điển hình là bệnh Addison.

3. Chỉ số SG thế nào là bình thường? Cao và thấp?

Chỉ số SG trong nước tiểu là gì giúp nhận biết nhiều bệnh lý khác nhau. Dưới đây là các mức bình thường, thấp và cao trong xét nghiệm này:

Chỉ số SG bình thường: dao động từ 1.010–1.030. Chỉ số sg nước tiểu 1.010 – 1.030 là bình thường, được so sánh với mốc 1.000 của nước tinh khiết để đánh giá mức độ cô đặc hay loãng của nước tiểu. Khi chỉ số sg trong nước tiểu 1.010 cho thấy thận hoạt động hiệu quả. Lúc này, nước tiểu thường màu vàng nhạt đến vàng rơm, không mùi lạ, phản ánh bạn uống đủ nước và chức năng thận ổn định. Nếu xét nghiệm nước tiểu sg 1.030 bạn cũng không cần quá lo lắng vì con số này vẫn chưa vượt ngưỡng giới hạn cho phép.
Chỉ số SG thấp: <1.010: Chỉ số sg trong nước tiểu thấp được xác định khi chỉ số SG < 1.010, cho thấy nước tiểu rất loãng, chứa ít chất hòa tan và chủ yếu là nước.
Chỉ số SG cao: > 1.030: Sg trong nước tiểu cao khi chỉ số SG nước tiểu > 1.030, đây được gọi là tỷ trọng nước tiểu cao. Lúc này, nước tiểu đặc hơn bình thường, chứa nhiều chất thải và thường có màu vàng sậm.

4. Làm gì khi chỉ số SG bất thường?

Khi tỷ trọng SG nước tiểu bất thường, đây là dấu hiệu cảnh báo chức năng bài tiết có vấn đề, nhưng một kết quả đơn lẻ chưa đủ để chẩn đoán bệnh. Để xác định nguyên nhân, bác sĩ có thể thực hiện các biện pháp sau:

Xét nghiệm máu chuyên sâu: Đo độ thẩm thấu máu, bảng chuyển hóa toàn diện, BUN để đánh giá nồng độ urea và creatinine, từ đó xác định mức độ suy giảm chức năng lọc của thận.
Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm thận giúp phát hiện sỏi, khối u hoặc thận ứ nước. Trong trường hợp cần chi tiết hơn, chụp CT hoặc MRI sẽ đánh giá tình trạng nhu mô và mạch máu thận, xác định nguyên nhân làm SG nước tiểu bất thường.
Xét nghiệm nước tiểu bổ sung: Thu thập mẫu nước tiểu 24 giờ để tính tổng lượng chất tan, phân tích điện giải đồ giúp phân biệt nguyên nhân do thói quen uống nhiều nước hay do thận suy yếu thực sự.

Tóm lại, SG trong xét nghiệm nước tiểu là gì? Đó là một “thước đo” nhạy bén giúp chúng ta hiểu rõ hơn về hiệu quả làm việc của thận. Đừng bỏ qua những thay đổi nhỏ nhất của cơ thể, nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường kèm theo sự biến động của tỷ trọng sg nước tiểu thấp hoặc cao, hãy đến ngay cơ sở y tế uy tín để được tư vấn chuyên sâu.

Nguồn tài liệu tham khảo: Cleveland Clinic, MedicalNewsToday, Medlatec