Thuốc lợi tiểu Hydrochlorothiazide là gì? Công dụng và liều dùng

Thuốc lợi tiểu Hydrochlorothiazide được sử dụng liều đơn trị hoặc liều kết hợp với các loại thuốc khác để điều trị tăng huyết áp. Nó cũng là loại thuốc lợi tiểu giúp giảm lượng nước trong cơ thể bằng cách tăng lượng nước tiểu. Vậy thuốc Hydrochlorothiazide được sử dụng như thế nào và có gặp tác dụng phụ gì?

1. Thuốc lợi tiểu hydrochlorothiazide là gì?

Hydrochlorothiazide là một loại thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ(FDA) phê duyệt để điều trị tăng huyết áp và phù ngoại biên. Hydrochlorothiazide là một loại thuốc lợi tiểu nhóm thiazide ức chế sự tái hấp thu natri ở ống lượn xa của thận. Trong hơn 60 năm, thiazide đã là một nhóm thuốc lợi tiểu chống tăng huyết áp đáng tin cậy, ngăn ngừa sự tái hấp thu natri và gây ra bài tiết natri và lợi tiểu bằng cách ức chế trực tiếp chất vận chuyển đồng thời natri clorua.

2. Công dụng và tác dụng phụ của hydrochlorothiazide

2.1. Công dụng của thuốc lợi tiểu hydrochlorothiazide

Thuốc lợi tiểu hypothiazid (hydrochlorothiazide) là thuốc đã được FDA chấp thuận trong điều trị tăng huyết áp. Thuốc có thể được dùng đơn độc hoặc kết hợp với các thuốc hạ huyết áp khác để tăng hiệu quả kiểm soát huyết áp. Ban đầu, hydrochlorothiazide được phê duyệt chủ yếu cho mục đích điều trị tăng huyết áp.

Một số nghiên cứu cho thấy thuốc lợi tiểu nhóm thiazide, bao gồm hydrochlorothiazide, và thuốc chẹn kênh canxi có hiệu quả hạ huyết áp tốt hơn ở người da đen so với nhóm thuốc ức chế hệ renin–angiotensin hoặc thuốc chẹn beta.

Ngoài ra, hydrochlorothiazide còn được FDA chấp thuận để điều trị phù ngoại biên do suy tim, dùng corticosteroid, hội chứng thận hư hoặc liệu pháp estrogen. Trong điều trị phù, thuốc lợi tiểu quai thường được ưu tiên sử dụng trước, còn hydrochlorothiazide thường đóng vai trò hỗ trợ nhằm tăng hiệu quả giảm phù.

2.2. Tác dụng phụ thuốc lợi tiểu hypothiazid

Mặc dù thuốc lợi tiểu hydrochlorothiazide thường được dung nạp tốt, nhưng nó vẫn có thể gây ra một số tác dụng phụ cần lưu ý:

Rối loạn điện giải: Thuốc có thể làm giảm kali, natri và magie trong máu, đồng thời làm tăng canxi máu. Những rối loạn này xảy ra do hydrochlorothiazide làm thay đổi quá trình vận chuyển ion tại ống thận.
Tăng đường huyết: Người dùng thuốc có thể gặp tình trạng đường huyết lúc đói tăng cao hơn bình thường.
Bệnh gout: Hydrochlorothiazide có thể làm tăng acid uric trong máu, từ đó gây khởi phát hoặc làm nặng thêm các cơn gout, nhất là ở người có cơ địa dễ mắc.
Rối loạn mỡ máu: Một số trường hợp ghi nhận tăng cholesterol khi sử dụng thuốc, dù cơ chế chưa được làm rõ.
Dị ứng sulfa: Do thuốc có chứa nhóm sulfonamide, những người từng dị ứng với sulfa không nên sử dụng.
Nguy cơ ở người xơ gan: Ở bệnh nhân xơ gan, hydrochlorothiazide có thể gây hạ natri máu nặng hoặc làm xuất hiện bệnh não gan.

3. Hydrochlorothiazide liều dùng như thế nào

Liều dùng hydrochlorothiazide được điều chỉnh tùy theo mục đích điều trị, nhưng thường nên uống vào buổi sáng để tránh tiểu đêm. Cụ thể:

Điều trị tăng huyết áp: Liều khởi đầu 12,5–25 mg/ngày. Sau 2–4 tuần có thể tăng liều, tối đa 50 mg/ngày.
Điều trị phù ngoại biên: Liều khởi đầu 25–50 mg, dùng 1–2 lần/ngày. Liều tối đa có thể lên đến 200 mg/ngày.
Đái tháo nhạt do thận: Liều khởi đầu 25 mg, dùng 2 lần/ngày.
Phòng ngừa sỏi thận canxi: Liều khởi đầu 25 mg/ngày. Có thể chia 1–2 lần/ngày, liều tối đa 50–100 mg/ngày.

Việc tăng hoặc giảm liều thuốc lợi tiểu hydrochlorothiazide cần theo chỉ định của bác sĩ để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

4. Cách sử dụng thuốc hydrochlorothiazide an toàn và hiệu quả

Khi dùng thuốc lợi tiểu hydrochlorothiazide để điều trị tăng huyết áp, người bệnh cần kết hợp dùng thuốc đúng cách với thay đổi lối sống để đạt hiệu quả kiểm soát huyết áp tốt và hạn chế biến chứng. Cụ thể cần lưu ý:

Điều chỉnh chế độ ăn uống: Kiểm soát cân nặng, hạn chế thực phẩm nhiều muối (natri) và điều chỉnh lượng kali theo hướng dẫn của bác sĩ.
Tuân thủ điều trị: Uống thuốc đúng liều, đúng thời gian và tái khám định kỳ, kể cả khi không có triệu chứng.
Hiểu đúng về tác dụng của thuốc: Hydrochlorothiazide không chữa khỏi tăng huyết áp mà chỉ giúp kiểm soát huyết áp ổn định.
Dùng thuốc lâu dài: Nhiều trường hợp cần sử dụng thuốc hạ huyết áp trong thời gian dài, thậm chí suốt đời.
Không tự ý ngừng thuốc: Nếu không điều trị hoặc bỏ thuốc, tăng huyết áp có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như suy tim, đột quỵ, bệnh mạch máu hoặc tổn thương thận.

5. Ai không nên hoặc cẩn trọng khi dùng hydrochlorothiazide

Hydrochlorothiazide chống chỉ định trong trường hợp vô niệu hoặc dị ứng sulfonamide từ trước. Thuốc này nên được sử dụng thận trọng ở những bệnh nhân suy gan nặng do nguy cơ tiềm ẩn gây hôn mê gan. Ở những người bị suy tuyến thượng thận tiềm ẩn, nên tránh điều trị bằng hydrochlorothiazide.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430766/

6. Lưu ý khi sử dụng thuốc hydrochlorothiazide

Sử dụng thuốc lợi tiểu Hydrochlorothiazide theo chỉ định của bác sĩ để cải thiện tình trạng bệnh hiệu quả
Thuốc Hydrochlorothiazide ảnh hưởng đến sự tỉnh táo vì vậy không nên lái xe sau khi sử dụng thuốc
Thuốc có nguy cơ tác dụng phụ cao ở người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên
Trong thời gian sử dụng thuốc, da có thể rất nhạy cảm với ánh nắng mặt trời và thiết bị chiếu sáng. Vì vậy cần có kế hoạch phòng bị để tránh ảnh hưởng đến làn da.
Hãy cho bác sĩ điều trị biết về các loại thuốc kê đơn và không kê đơn trước khi sử dụng thuốc Hydrochlorothiazide

Thuốc lợi tiểu Hydrochlorothiazide được chỉ định trong điều trị huyết áp đồng thời giảm tình trạng phù nề ứ dịch do suy tim, bệnh gan, bệnh thận… Tuy nhiên, sử dụng thuốc có thể gặp một số tác dụng phụ không mong muốn, vì vậy cần liên hệ bác sĩ để được chỉ định thuốc hiệu quả.

Nguồn tài liệu tham khảo: WEBMD, NCBI, Mayoclinic, Drugbank