Dùng thuốc kháng histamin kéo dài có sao không? Nên dùng trong bao lâu?
Việc dùng thuốc kháng histamin trong thời gian dài là thói quen của nhiều người bị dị ứng mạn tính. Tuy nhiên, không ít người băn khoăn “Dùng thuốc kháng histamin kéo dài có sao không? Nên dùng trong bao lâu?”. Thực tế, thời gian dùng thuốc không cố định mà phụ thuộc vào từng loại thuốc, mức độ bệnh cũng như chỉ định của bác sĩ, đồng thời mức độ tác động đến sức khỏe cũng khác nhau ở mỗi người.
1. Dùng thuốc kháng histamin kéo dài có sao không?
Một số loại thuốc kháng histamine có thể dùng lâu dài. Nhưng một số loại khác chỉ dùng trong thời gian ngắn (vài ngày). Vậy dùng thuốc kháng histamin kéo dài có sao không? Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần phân biệt rõ hai loại thuốc kháng histamin chính: Thế hệ 1 (gây buồn ngủ) và Thế hệ 2 (ít hoặc không gây buồn ngủ).
Thuốc kháng histamin thế hệ 1: Các thuốc như diphenhydramine (Benadryl), chlorpheniramine, promethazine… đi qua hàng rào máu não rất dễ dàng. Việc uống kháng histamin dài ngày thuộc nhóm này không được khuyến khích. Chúng có tác dụng kháng cholinergic mạnh, ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, gây suy giảm nhận thức và trí nhớ nếu dùng lâu dài.
Thuốc kháng histamin thế hệ 2: Các thuốc như Loratadine, Cetirizine, Fexofenadine, Levocetirizine… được thiết kế để hạn chế đi qua hàng rào máu não. Về cơ bản, việc dùng thuốc kháng histamin kéo dài nhóm thế hệ mới được coi là tương đối an toàn cho hầu hết mọi người khi tuân thủ đúng liều lượng. Trong điều trị mề đay mãn tính hoặc viêm mũi dị ứng quanh năm, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc liên tục trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Việc dùng thuốc kháng histamine mỗi ngày nhìn chung vẫn an toàn nếu tuân thủ đúng hướng dẫn. Tuy nhiên, thuốc có thể trở nên nguy hiểm khi sử dụng tùy tiện, không kiểm soát. Trong quá trình dùng thường xuyên, bạn cũng có thể vô tình kết hợp thuốc với loại khác, quên liều hoặc không lường trước được những tác dụng phụ tiềm ẩn.
2. Những tác dụng phụ thường gặp khi dùng thuốc kháng histamin lâu dài
Khi bệnh nhân uống kháng histamin dài ngày, cơ thể có thể gặp phải những phản ứng không mong muốn mang tính hệ thống. Dưới đây là các tác dụng phụ phổ biến:
| Loại thuốc | Tác dụng phụ phổ biến | Rủi ro lâu dài |
|---|---|---|
| Thế hệ thứ nhất (diphenhydramine, hydroxyzine) | Buồn ngủ, khô miệng, chóng mặt, táo bón, giữ nước tiểu | Tăng nguy cơ sa sút trí tuệ, té ngã, suy giảm nhận thức; tránh ở trẻ em và người cao tuổi |
| Thế hệ thứ hai (cetirizine, loratadine) | Nhức đầu, ho, đau bụng, buồn ngủ nhẹ | Ngứa nghiêm trọng khi ngừng, tăng nguy cơ glioma ở một số nhóm; an toàn hơn nhưng cần giảm dần liều |
Các tác dụng phụ khác:
- Tăng cân: Đây là một tác dụng phụ thường bị bỏ qua nhưng lại rất phổ biến khi dùng thuốc kháng histamin kéo dài, đặc biệt là các loại như Cetirizine hay Fexofenadine.
- Hiện tượng lờn thuốc: Mặc dù cơ chế thực sự còn gây tranh cãi, nhưng thực tế lâm sàng cho thấy việc chuyển đổi giữa các loại thuốc kháng histamin khác nhau đôi khi cần thiết để duy trì hiệu quả
- Khô niêm mạc: Mặc dù thuốc kháng histamin thế hệ 2 ít gây khô miệng, khô mắt hay táo bón hơn thế hệ 1, nhưng nếu dùng kéo dài hoặc lạm dụng, cơ thể vẫn có thể bị ảnh hưởng.
- Nguy cơ sa sút trí tuệ: Như đã đề cập ở phần trên, đây là mối lo ngại lớn nhất đối với nhóm thuốc thế hệ 1
- Ảnh hưởng đến chức năng Gan và các vấn đề về tim mạch (hiếm gặp): Khi dùng liều cao kéo dài phối hợp với các thuốc khác.
4. Khi nào nên thận trọng khi dùng thuốc kháng histamin kéo dài?
Việc xác định thuốc kháng histamin dùng trong bao lâu phụ thuộc vào phản ứng của cơ thể. Bạn cần ngừng thuốc hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ ngay nếu:
- Là người cao tuổi: Đây là nhóm đối tượng rủi ro nhất. Người già thường có chức năng thận và gan suy giảm, khiến thuốc tích tụ trong cơ thể lâu hơn. Hơn nữa, tác dụng phụ gây buồn ngủ, chóng mặt của kháng histamin làm tăng đáng kể nguy cơ té ngã và gãy xương.
- Bí tiểu hoặc khó tiểu: Đây là dấu hiệu của tác dụng phụ kháng cholinergic, đặc biệt nguy hiểm ở nam giới bị phì đại tuyến tiền liệt.
- Mang thai và cho con bú: Mặc dù một số thuốc được coi là an toàn, nhưng việc dùng kéo dài trong thai kỳ cần sự chỉ định chặt chẽ của bác sĩ sản khoa.
- Trẻ em: Tránh thế hệ thứ nhất dưới 6 tuổi do rủi ro hô hấp và suy giảm học tập.
- Bệnh nhân suy gan, suy thận: Bác sĩ thường phải chỉnh liều (ví dụ dùng cách ngày hoặc giảm nửa liều) nếu bắt buộc phải dùng thuốc kháng histamin kéo dài.
- Người có bệnh lý khác: Tránh nếu có tăng nhãn áp, tiểu đường, tim mạch hoặc tuyến giáp, vì có thể làm trầm trọng thêm.
- Không còn triệu chứng: Nhiều người có thói quen “uống phòng ngừa” ngay cả khi không còn tiếp xúc với dị nguyên. Điều này là không cần thiết và làm tăng gánh nặng cho gan thận.
- Người vận hành máy móc, lái xe: Ngay cả với thuốc thế hệ 2 được dán nhãn “không gây buồn ngủ”, khoảng 10-15% người dùng vẫn gặp phản ứng phụ này. Dùng kéo dài có thể gây ra trạng thái lờ đờ mãn tính, giảm phản xạ xử lý tình huống.
Tóm lại, việc dùng thuốc kháng histamin kéo dài an toàn hay không phụ thuộc chủ yếu vào loại thuốc, liều lượng và tình trạng sức khỏe cụ thể của mỗi người. Câu trả lời cho thuốc kháng histamin uống trong bao lâu và uống thuốc kháng histamin nhiều có sao không cần được cá nhân hóa dựa trên chỉ định của bác sĩ, với ưu tiên sử dụng các thuốc thế hệ mới ít tác dụng phụ hơn cho liệu trình dài ngày. Người bệnh không nên tự ý kéo dài thời gian điều trị mà cần tái khám định kỳ để được đánh giá lại và điều chỉnh phác đồ phù hợp.
Nguồn thông tin tham khảo: Cleveland Clinic
