Đặc điểm thuốc lợi tiểu giữ kali

Thuốc lợi tiểu giữ kali là nhóm thuốc thường được sử dụng trong điều trị tăng huyết áp, suy tim và một số bệnh lý thận, với ưu điểm giúp đào thải bớt nước và natri nhưng vẫn hạn chế nguy cơ hạ kali máu. Việc hiểu rõ cơ chế tác dụng, chỉ định và những lưu ý khi dùng thuốc lợi tiểu giữ kali sẽ giúp người bệnh sử dụng an toàn, hiệu quả và tránh các biến chứng không mong muốn.

1. Thuốc lợi tiểu giữ kali là gì? Đặc điểm của thuốc lợi tiểu giữ kali?

Thuốc lợi tiểu giữ kali là nhóm thuốc lợi tiểu có tác dụng giúp cơ thể đào thải nước và natri qua nước tiểu nhưng vẫn hạn chế làm mất kali trong máu. Dựa vào cơ chế tác động, thuốc lợi tiểu giữ kali gồm:

Nhóm thứ nhất đối kháng với hormone aldosterone tại ống lượn xa và ống góp của thận, điển hình là Spironolactone và Eplerenone.
Nhóm thứ hai ức chế quá trình tái hấp thu natri tại màng tế bào biểu mô ống thận, gồm Amiloride và Triamterene.

Cả hai cơ chế đều giúp tăng bài tiết nước tiểu nhưng vẫn duy trì nồng độ kali ổn định trong máu.

Thuốc lợi tiểu giữ kali có tác dụng lợi tiểu tương đối nhẹ so với nhiều thuốc lợi tiểu khác, nhưng lại giữ vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa hạ kali máu. Trên lâm sàng, hạ kali có thể gây co mạch, yếu liệt cơ, rối loạn tiêu hóa, thậm chí dẫn đến rối loạn nhịp tim và ngừng tim. Vì vậy, bác sĩ thường phối hợp nhóm thuốc lợi tiểu giữ kali với các thuốc lợi tiểu khác để vừa đạt hiệu quả điều trị, vừa hạn chế mất kali quá mức.

Tuy nhiên, việc sử dụng không đúng cách hoặc lạm dụng lợi tiểu giữ kali có thể gây tăng kali máu. Người bệnh khi đó có thể xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, yếu cơ, hồi hộp, đánh trống ngực, rối loạn nhịp tim và trong trường hợp nặng có thể dẫn đến ngừng tim. Do đó, thuốc cần được dùng theo chỉ định và theo dõi chặt chẽ của bác sĩ.

2. Thuốc lợi tiểu giữ kali gồm những loại nào? Khi nào nên sử dụng?

Thuốc lợi tiểu giữ kali gồm 4 hoạt chất chính, thường được gọi chung là thuốc lợi tiểu tiết kiệm kali, giúp tăng đào thải nước nhưng hạn chế mất kali qua nước tiểu. Các loại thuốc lợi tiểu giữ kali phổ biến hiện nay bao gồm:

Spironolactone: Dùng dưới dạng viên uống hoặc dung dịch uống, nhiều mức hàm lượng khác nhau.
Eplerenone: Dạng viên nén bao phim, thường dùng trong bệnh tim mạch.
Amiloride: Có dạng viên nén hoặc dung dịch uống.
Triamterene: Bào chế dưới dạng viên nén hoặc viên nang.

Thuốc lợi tiểu giữ kali được chỉ định trong các trường hợp cần lợi tiểu nhưng phải hạn chế nguy cơ hạ kali máu, cụ thể như:

Người bệnh xơ gan có cổ trướng.
Tình trạng phù do bệnh gan, tim hoặc thận khi các thuốc khác không đạt hiệu quả.
Phối hợp điều trị suy tim sung huyết nặng, thường dùng cùng thuốc ức chế men chuyển hoặc các thuốc lợi tiểu khác.
Điều trị hỗ trợ trong hội chứng thận hư.
Tăng aldosteron nguyên phát ở những bệnh nhân không thể phẫu thuật.

Tuy mang lại lợi ích rõ rệt nhưng thuốc lợi tiểu tiết kiệm kali không phù hợp với người có tiền sử tăng kali máu, suy thận hoặc suy gan nặng, gout hay sỏi thận. Việc sử dụng cần có chỉ định và theo dõi chặt chẽ của bác sĩ để đảm bảo an toàn.

3. Lưu ý khi sử dụng thuốc lợi tiểu giữ kali

Một số lưu ý khi dùng thuốc lợi tiểu giữ kali mà người bệnh cần biết để đảm bảo an toàn chính là:

Không phối hợp lợi tiểu giữ kali với các thuốc ức chế angiotensin II (enalapril, captopril) làm tăng nguy cơ tăng đường huyết.
Phối hợp với các thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) làm tăng nguy cơ ảnh hưởng chức năng thận.
Tránh kết hợp thuốc lợi tiểu tiết kiệm kali với các thuốc chứa kali vì làm tăng nguy cơ tăng kali máu.
Không kết hợp với thuốc lithi sẽ làm giảm độ thanh thải thithi ở thận, tăng độc tính trên cơ thể.

Tóm lại, thuốc lợi tiểu giữ kali đóng vai trò quan trọng trong điều trị nhiều bệnh lý tim mạch và thận nhờ khả năng đào thải nước và natri mà vẫn hạn chế mất kali. Tuy nhiên, việc sử dụng nhóm thuốc này cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ, theo dõi chặt chẽ nồng độ kali máu và chức năng thận để tránh các tác dụng không mong muốn.

Nguồn thông tin tham khảo: Patient