Cơ chế của thuốc lợi tiểu kháng aldosteron

Cơ chế của thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron đóng vai trò then chốt trong việc giúp kiểm soát huyết áp và hạn chế tình trạng giữ muối, giữ nước trong cơ thể. Nhờ khả năng đối kháng tác động của hormone Aldosteron tại thận, nhóm thuốc này vừa hỗ trợ đào thải natri và nước, vừa giúp bảo tồn kali, từ đó mang lại hiệu quả điều trị bền vững cho nhiều bệnh lý tim mạch và thận.

1. Thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron là gì? Cơ chế tác dụng của thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron?

Thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron là nhóm thuốc kê đơn có tác dụng đối kháng hormone Aldosteron do tuyến thượng thận tiết ra. Nhóm thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron còn được gọi là thuốc đối kháng thụ thể mineralocorticoid. Thuốc thường được chỉ định cho người tăng huyết áp, suy tim hoặc tình trạng ứ nước, giúp kiểm soát huyết áp và giảm tích dịch mà vẫn hạn chế mất kali.

Aldosterone khiến thận giữ muối và nước, đồng thời tăng thải kali, từ đó làm huyết áp tăng. Cơ chế của thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron là chặn thụ thể Aldosteron tại thận, làm giảm tác dụng giữ muối – nước của hormone này. Nhờ đó, thận tăng đào thải muối và nước dư thừa qua nước tiểu, giúp giảm thể tích dịch và hạ huyết áp, đồng thời bảo tồn kali. Hiểu một cách đơn giản, thuốc vừa giúp loại bỏ dịch thừa, vừa tránh hạ kali máu – điểm khác biệt quan trọng so với nhiều thuốc lợi tiểu khác.

2. Ưu điểm của thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron

Ưu điểm nổi bật của thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron là giúp cơ thể thải bớt muối và nước dư mà vẫn giữ được kali, nhờ đó hạn chế nguy cơ rối loạn điện giải. Nhóm thuốc này đặc biệt hiệu quả ở bệnh nhân suy tim, góp phần cải thiện triệu chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm số ngày phải nằm viện

Ngoài ra, thuốc lợi tiểu kháng aldosteron còn giúp giảm nguy cơ tử vong đột ngột do tim, nhất là ở những người suy tim có rối loạn chức năng thất trái.

3. Các thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron thường dùng

Nhóm thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron thường được sử dụng hiện nay gồm ba hoạt chất chính:

Spironolactone là thuốc phổ biến nhất, nằm trong nhóm thuốc được kê đơn nhiều tại Hoa Kỳ, có dạng viên nén 25mg, 50mg, 100mg và dung dịch uống với các hàm lượng tương ứng trên mỗi 5ml.
Eplerenone được bào chế dưới dạng viên nén 25mg và 50mg, thường dùng khi cần hạn chế tác dụng phụ nội tiết.
Finerenone là thuốc thế hệ mới hơn, có dạng viên nén 10mg.

Trong thực hành lâm sàng, Spironolactone vẫn là đại diện được dùng rộng rãi nhất của nhóm thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron. Tuy nhiên trước khi chỉ định cần đánh giá kỹ chức năng thận để đảm bảo an toàn cho người bệnh.

thuốc lợi tiểu kháng Aldosteronthuốc lợi tiểu kháng Aldosteron — Thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron thường được dùng trong điều trị tim mạch

4. Tác dụng phụ và lưu ý khi sử dụng thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron

Thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron thường được dùng trong điều trị tim mạch và một số bệnh lý khác. Một số tác dụng phụ có thể gặp khi dùng thuốc bao gồm:

Tác dụng phụ thường gặp:

Đau đầu, mệt mỏi, buồn ngủ.
Rối loạn điện giải, điển hình là hạ natri máu và tăng kali máu, đặc biệt ở người suy thận, người cao tuổi, bệnh nhân đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc, thực phẩm bổ sung chứa nhiều kali.
Rối loạn tiêu hóa như đầy bụng, khó tiêu, tiêu chảy.

Tác dụng phụ liên quan đến nội tiết:

Ở nam giới: Dùng thuốc kéo dài có thể làm giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương, thậm chí gây nữ hóa tuyến vú.
Ở nữ giới: Có thể gây thay đổi dịch âm đạo, giảm ham muốn, hoặc chảy máu âm đạo ở phụ nữ đã mãn kinh.

Tác dụng phụ ít gặp:

Co thắt cơ, chuột rút.
Tăng creatinin máu, phản ánh ảnh hưởng đến chức năng thận.

Lưu ý quan trọng khi sử dụng thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron:

Dùng liều cao hoặc kéo dài, nhất là với spironolactone, có thể làm rối loạn điện giải, nguy cơ cao hơn ở người lớn tuổi và người suy thận.
Tăng kali máu có thể gây yếu cơ, co cứng, rối loạn ý thức, dễ nhầm lẫn với hạ kali máu trên lâm sàng.
Cần thận trọng khi phối hợp thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron với các thuốc khác có nguy cơ làm tăng kali máu.
Nên theo dõi định kỳ điện giải đồ và nồng độ kali máu trong suốt quá trình điều trị.

Tóm lại, thuốc lợi tiểu kháng Aldosteron đóng vai trò quan trọng trong điều trị nhiều bệnh lý tim mạch và rối loạn nội tiết nhờ khả năng ức chế tác động của Aldosterone, giúp kiểm soát huyết áp, giảm giữ nước và bảo vệ chức năng tim – thận. Tuy mang lại nhiều lợi ích, nhóm thuốc này vẫn cần được sử dụng đúng chỉ định, đúng liều và theo dõi chặt chẽ để hạn chế tác dụng không mong muốn.

Nguồn thông tin tham khảo: Cleveland Clinic