Các thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ và lưu ý khi dùng

Thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ là giải pháp quan trọng giúp điều trị nhiễm trùng. Tuy nhiên, mỗi loại thuốc có chỉ định và cách sử dụng riêng, đòi hỏi cha mẹ phải hiểu rõ để đảm bảo an toàn cho trẻ. Bài viết sau sẽ giúp bạn nhận biết các thuốc nhỏ mắt kháng sinh phổ biến cho trẻ và những lưu ý cần thiết khi sử dụng.

1. Khi nào cần dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ?

Một trong những lý do phổ biến nhất để kê đơn thuốc kháng sinh nhỏ mắt cho trẻ em là do nhiễm trùng mắt. Các nhiễm trùng này có thể do virus, vi khuẩn, nấm hoặc ký sinh trùng gây ra.

Dấu hiệu thường gặp là mắt đỏ kèm nhiều dịch nhầy, ghèn đặc. Ngoài ra, nếu trẻ có biểu hiện đau mắt, đỏ mắt kéo dài, chảy dịch hoặc kích ứng không thuyên giảm, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt. Sau khi xác định nguyên nhân gây nhiễm trùng, bác sĩ sẽ quyết định có cần dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh hay không. Việc thăm khám và điều trị sớm giúp ngăn bệnh nặng hơn và bảo vệ thị lực cho trẻ.

2. Các loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh thường dùng cho trẻ 

2.1. Chloramphenicol

Đây vẫn là thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ được ưu tiên hàng đầu tại nhiều quốc gia do chi phí thấp và khả năng kháng khuẩn rộng. Thuốc không dùng cho trẻ dưới 28 ngày tuổi. Với trẻ trên 1 tháng tuổi, có thể sử dụng nhưng bắt buộc tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ.

• Liều dùng cho trẻ nhỏ: Cần dùng đúng liều, thường nhỏ 1 giọt mỗi 2–4 giờ trong 2 ngày đầu, sau đó giảm dần tần suất theo hướng dẫn y tế.
• Lưu ý quan trọng: Dù rất hiếm, thuốc có nguy cơ gây thiếu máu bất sản. Vì vậy, không nên dùng kéo dài hoặc lặp lại nhiều đợt nếu không có sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ.

2.2. Ciprofloxacin (Ciloxan)

Kháng sinh nhóm fluoroquinolone có phổ tác dụng rộng, thường được chỉ định cho trẻ từ 1 tuổi trở lên. Thuốc được sử dụng để điều trị viêm kết mạc và loét giác mạc do vi khuẩn. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ mang lại hiệu quả cao, tuy nhiên trong quá trình điều trị có thể xuất hiện các tinh thể màu trắng lắng đọng tạm thời trên bề mặt giác mạc, tình trạng này thường không nguy hiểm và sẽ tự hết.

2.3. Ofloxacin

Tương tự ciprofloxacin, với tác dụng điều trị nhiễm trùng bề mặt mắt và viêm loét giác mạc, đây là lựa chọn an toàn và hiệu quả cho trẻ từ 1 tuổi. Thuốc kháng sinh nhỏ mắt cho trẻ em này có tính ổn định cao và ít gây cảm giác châm chích hơn một số loại kháng sinh cũ.

2.4. Tobramycin

Thuốc thuộc nhóm aminoglycoside, được phép sử dụng làm thuốc kháng sinh nhỏ mắt cho trẻ sơ sinh nhằm điều trị các nhiễm trùng bên ngoài nhãn cầu. Đây là phương án thay thế phù hợp khi trẻ bị dị ứng với nhóm quinolone. Tuy nhiên, không nên dùng kéo dài vì có thể gây tổn thương biểu mô giác mạc.

2.5. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ Azithromycin

Thuốc được dùng để điều trị viêm kết mạc do vi khuẩn, đặc biệt hiệu quả với tác nhân gây bệnh mắt hột (Chlamydia). Ưu điểm nổi bật là thời gian điều trị ngắn, thường chỉ khoảng 5 ngày, cùng tần suất nhỏ thuốc ít, chỉ 1–2 lần mỗi ngày. Nhờ thời gian lưu thuốc lâu trong mô mắt, việc điều trị trở nên thuận tiện hơn, giúp trẻ từ 1 tuổi trở lên dễ tuân thủ phác đồ.

2.6. Moxifloxacin (Vigamox, Moxeza)

Là kháng sinh nhóm fluoroquinolone thế hệ 4, có tác dụng tiêu diệt hầu hết các loại vi khuẩn Gram dương và Gram âm gây viêm kết mạc. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ này có ưu điểm là nồng độ kết mạc cao, khả năng đâm xuyên tốt và không chứa chất bảo quản (trong một số dạng bào chế), giúp giảm kích ứng. Moxifloxacin được phê duyệt là thuốc kháng sinh nhỏ mắt cho trẻ sơ sinh do đối tượng áp dụng từ 0 tháng tuổi trở lên.

2.7. Polytrim (Polymyxin B/Trimethoprim)

Đây là thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ với phổ kháng khuẩn rộng, điều trị viêm kết mạc cấp tính ở trẻ em. Việc phối hợp hai loại kháng sinh giúp mở rộng khả năng tiêu diệt cả vi khuẩn Gram dương và Gram âm. Đây là lựa chọn có chi phí hợp lý, ít gây dị ứng và thường được dùng làm thuốc đầu tay cho các trường hợp nhiễm trùng nhẹ đến trung bình ở trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên.

3. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ sơ sinh có an toàn không?

CÓ. Hầu hết thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ sơ sinh điển hình như (Moxifloxacin hay Tobramycin) đều đã được nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn, chứng minh không gây độc cho biểu mô giác mạc. Những thuốc này được FDA phê duyệt và tại Việt Nam phải có số đăng ký lưu hành do Cục Quản lý Dược cấp, nhằm đảm bảo nguồn gốc rõ ràng, độ tinh khiết và hàm lượng hoạt chất phù hợp với thể trạng trẻ em Việt Nam. Tuy nhiên, việc sử dụng cần có chỉ định và kê đơn từ bác sĩ chuyên khoa mắt để đảm bảo an toàn.

Ví dụ: thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc mỡ kháng sinh erythromycin thường được dùng cho trẻ sơ sinh ngay sau khi chào đời. Mục đích là phòng ngừa nhiễm trùng mắt do vi khuẩn lậu có thể lây truyền trong quá trình sinh nở. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng, thậm chí gây mù lòa.

4. Những sai lầm cha mẹ thường gặp khi dùng thuốc nhỏ mắt cho trẻ

Trong quá trình nhỏ mắt cho trẻ, nhiều cha mẹ vô tình mắc phải những sai lầm khiến bệnh lâu khỏi hoặc dễ lây lan. Dưới đây là các lỗi phổ biến cần tránh:

• Để trẻ tự dụi mắt: Khi không nhắc nhở hoặc không bảo vệ mắt cho trẻ, việc dụi mắt có thể làm virus lan sang mắt còn lại và gây trầy xước giác mạc.
• Vệ sinh tay sơ sài: Chỉ rửa tay bằng nước không đủ sạch. Cần dùng xà phòng để hạn chế lây nhiễm cho người khác.
• Dùng chung đồ cá nhân: Việc cho trẻ dùng chung khăn mặt, gối, đồ chơi với người khác dễ khiến cả gia đình bị lây bệnh.
• Dùng chung lọ thuốc nhỏ mắt: Mỗi trẻ cần một lọ riêng. Dùng chung dễ gây nhiễm chéo và làm bệnh nặng hơn.
• Lau dịch mắt bằng khăn vải: Khăn dùng lại nhiều lần làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Nên dùng bông y tế hoặc khăn giấy dùng một lần.
• Không khử khuẩn đồ dùng: Đồ cá nhân và vỏ gối cần được giặt nước nóng hoặc luộc sôi mỗi ngày khi trẻ đang bệnh.
• Cho trẻ đi học, đi bơi sớm: Khi mắt còn dịch tiết, trẻ có thể phát tán mầm bệnh ra cộng đồng.
• Dùng thuốc quá thời gian chỉ định: Việc lạm dụng kháng sinh khiến vi khuẩn kháng thuốc, lần sau điều trị sẽ khó khăn hơn và phải dùng thuốc mạnh hơn.

Việc dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho trẻ, kể cả trẻ sơ sinh, bắt buộc phải có chỉ định của bác sĩ. Cha mẹ không nên tự ý sử dụng hoặc kéo dài thời gian dùng thuốc khi chưa tái khám. Cần tuân thủ đúng phác đồ điều trị và đọc kỹ hướng dẫn trước khi dùng để đảm bảo an toàn cho trẻ.