Bị u xơ tử cung có ảnh hưởng đến thai nhi?
Khi mang thai, việc phát hiện có khối u xơ tử cung có thể khiến nhiều mẹ bầu lo lắng. Vì vậy, câu hỏi “u xơ tử cung có ảnh hưởng đến thai nhi không” trở thành mối quan tâm hàng đầu. Thực tế, đa số các trường hợp mang thai có u xơ nhỏ vẫn diễn ra bình thường, nhưng trong một số tình huống nhất định, khối u có thể tác động đến sự phát triển của thai kỳ.
1. Phụ nữ bị u xơ tử cung có mang thai được không?
U xơ tử cung hay còn gọi là leiomyoma, là những khối u lành tính phát triển từ lớp cơ tử cung, phổ biến ở phụ nữ độ tuổi 30-50. Chúng ảnh hưởng đến khoảng 20-80% phụ nữ, tùy theo dân tộc và độ tuổi, nhưng không phải lúc nào cũng gây triệu chứng.
Vậy phụ nữ bị u xơ tử cung có mang thai được không? Câu trả lời là CÓ. Đa số phụ nữ bị u xơ tử cung hoàn toàn có thể mang thai tự nhiên và sinh con khỏe mạnh. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, u xơ có thể là nguyên nhân gây hiếm muộn hoặc vô sinh (chiếm khoảng 5-10% các trường hợp vô sinh).
2. U xơ tử cung có ảnh hưởng đến thai nhi không?
Mặc dù u xơ tử cung có thể gây ra nhiều triệu chứng khó chịu trong thai kỳ, nhưng trong phần lớn trường hợp, khối u này không ảnh hưởng nghiêm trọng và cũng không gây nguy hiểm trực tiếp cho thai nhi. Tuy nhiên, khoảng 10 – 30% mẹ bầu có u xơ vẫn có thể gặp biến chứng trong thai kỳ, tùy theo kích thước và vị trí khối u. Dưới đây là những ảnh hưởng thường gặp theo từng giai đoạn mang thai:
Giai đoạn 3 tháng đầu (tam cá nguyệt thứ nhất)
- U xơ có thể to nhanh do nội tiết tố tăng cao.
- Tăng nguy cơ sảy thai, nhất là khi u xơ nằm dưới niêm mạc hoặc kích thước lớn làm biến dạng buồng tử cung.
- Ra máu âm đạo nhiều hơn so với thai kỳ bình thường.
Giai đoạn 3 tháng giữa và 3 tháng cuối (tam cá nguyệt thứ hai và ba):
- Đau bụng dữ dội do u xơ bị thoái hóa (hoại tử vô khuẩn) khi không được cấp đủ máu.
- Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng phụ nữ bị u xơ tử cung có nguy cơ sinh non và sinh non cao hơn vào giai đoạn cuối thai kỳ vì tử cung bị kích thích hoặc căng giãn quá mức.
- Rau tiền đạo hoặc rau bong non nếu u xơ nằm ở vị trí rau bám, làm tăng nguy cơ thai thiếu oxy.
- Thai chậm phát triển hoặc nhẹ cân nếu u xơ lớn chèn ép hoặc cạnh tranh nguồn máu nuôi thai.
U xơ tử cung ảnh hưởng đến thai nhi ở giai đoạn chuyển dạ và sinh nở:
- Ngôi thai bất thường (ngôi mông, ngôi ngang) do u xơ chiếm chỗ trong tử cung.
- Cản trở đường sinh, đặc biệt khi u xơ nằm ở đoạn dưới tử cung hoặc gần cổ tử cung, khiến mẹ bầu dễ phải sinh mổ.
- Tăng nguy cơ băng huyết sau sinh vì tử cung co hồi kém, dễ gây đờ tử cung và chảy máu nhiều.
3. Những yếu tố làm tăng nguy cơ ảnh hưởng của u xơ đến thai nhi
Để đánh giá chính xác u xơ tử cung có ảnh hưởng đến thai nhi ở mức độ nào, các bác sĩ sẽ dựa trên các yếu tố cụ thể sau:
Kích thước khối u
Kích thước là yếu tố quan trọng quyết định việc u xơ tử cung có ảnh hưởng đến thai nhi. Các khối u nhỏ (dưới 3-5 cm) thường ít gây triệu chứng. Các khối u lớn (trên 5 cm, đặc biệt là trên 10 cm) làm tăng đáng kể nguy cơ sinh non, ngôi thai bất thường và băng huyết sau sinh. Một số nghiên cứu cho thấy các khối u >5cm làm tăng tỷ lệ sinh mổ và sảy thai rõ rệt.
Vị trí khối u
Vị trí quyết định cơ chế mà u xơ có ảnh hưởng đến thai nhi không:
- U xơ sau rau: Nằm ngay phía sau bánh rau. Đây là vị trí nguy hiểm nhất vì làm tăng nguy cơ rau bong non, băng huyết và sảy thai.
- U xơ đoạn dưới tử cung: Dễ gây ngôi thai bất thường và cản trở đường sinh thường (phải sinh mổ).
- U xơ dưới niêm mạc: Ảnh hưởng trực tiếp đến không gian buồng ối và sự phát triển của thai.
Số lượng khối u và mức độ phát triển trong thai kỳ
Số lượng khối u và mức độ phát triển của u xơ trong thai kỳ là yếu tố quan trọng quyết định nguy cơ biến chứng. Nếu mẹ bầu có nhiều u xơ, đặc biệt từ 3 khối trở lên, nguy cơ sinh non và thai nhẹ cân thường tăng cao hơn so với bình thường.
Tuy nhiên, không phải tất cả u xơ đều phát triển nhanh khi mang thai. Thực tế, khoảng 2/3 trường hợp u xơ giữ nguyên kích thước hoặc có xu hướng nhỏ lại. Chỉ khoảng 1/3 số u xơ to lên, và thường tăng rõ nhất trong 3 tháng đầu. Khi u xơ lớn nhanh, mẹ bầu dễ gặp biến chứng thoái hóa đỏ gây đau nhiều, từ đó ảnh hưởng gián tiếp đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi.
4. Có nên điều trị u xơ tử cung khi đang mang thai?
Khi đã hiểu rõ u xơ tử cung có ảnh hưởng đến thai nhi, vấn đề tiếp theo là xử lý như thế nào. Nguyên tắc chung trong điều trị u xơ thai kỳ chủ yếu là điều trị bảo tồn (quản lý triệu chứng và theo dõi sát sao), hạn chế tối đa can thiệp ngoại khoa:
- Nghỉ ngơi và thuốc giảm đau: Nếu mẹ bầu bị đau do thoái hóa u xơ, bác sĩ thường chỉ định nghỉ ngơi tại giường, bù nước điện giải và sử dụng thuốc giảm đau an toàn cho thai nhi trong thời gian ngắn.
- Tại sao không phẫu thuật bóc tách? Phẫu thuật bóc u xơ (Myomectomy) khi đang mang thai thường KHÔNG được khuyến khích vì nguy hiểm đến tính mạng người mẹ và kích thích tử cung gây sảy thai hoặc sinh non. Trường hợp ngoại lệ, phẫu thuật chỉ được cân nhắc trong các tình huống cấp cứu, ví dụ như u xơ có cuống bị xoắn gây hoại tử hoặc chèn ép các cơ quan khác gây nguy hiểm tính mạng người mẹ mà các biện pháp nội khoa thất bại. Nếu bắt buộc phẫu thuật, thời điểm tốt nhất thường là vào 3 tháng giữa thai kỳ.
Lưu ý: Việc mổ lấy thai kết hợp bóc u xơ cùng lúc cũng thường bị hạn chế do nguy cơ băng huyết cao. Bác sĩ thường sẽ mổ lấy thai trước, và hẹn bóc u xơ sau khi cơ thể đã hồi phục (khoảng 3-6 tháng sau sinh).
Tóm lại, câu trả lời cho thắc mắc “u xơ tử cung có ảnh hưởng đến thai nhi không” không phải là “có” hoặc “không” tuyệt đối, mà phụ thuộc vào đặc điểm của khối u như kích thước, vị trí và diễn tiến trong thai kỳ. Sự theo dõi sát sao từ bác sĩ sản khoa ngay từ đầu là chìa khóa để kiểm soát và ứng phó kịp thời với các biến chứng có thể xảy ra. Vì vậy, mẹ bầu nên giữ tâm lý bình tĩnh, tuân thủ lịch khám thai định kỳ và trao đổi với bác sĩ để đảm bảo một thai kỳ an toàn và khỏe mạnh.
