Ngôi thai là gì? Có mấy loại ngôi thai?
Trong suốt thai kỳ, việc theo dõi vị trí của thai nhi trong tử cung đóng vai trò quan trọng trong việc dự đoán phương pháp sinh phù hợp và an toàn. Vậy ngôi thai là gì, có mấy loại ngôi thai và mỗi loại ảnh hưởng ra sao đến quá trình chuyển dạ? Nắm rõ những thông tin này sẽ giúp mẹ bầu chủ động hơn, chuẩn bị tâm lý vững vàng và sẵn sàng cho hành trình vượt cạn phía trước.
1. Khái niệm ngôi thai trong thai kỳ?
Ngôi thai được định nghĩa là phần của thai nhi trình diện trước eo trên của khung chậu người mẹ. Đây là bộ phận sẽ đi vào ống dẫn sinh đầu tiên trong quá trình chuyển dạ.
Theo thông tin đăng tải trên website Cleveland Clinic, việc xác định ngôi thai giúp bác sĩ đánh giá liệu mẹ có thể sinh thường qua ngả âm đạo hay cần can thiệp phẫu thuật. Một vị trí thuận lợi sẽ giúp cuộc chuyển dạ diễn ra nhanh chóng, giảm thiểu rủi ro cho cả mẹ và bé.
2. Phân loại ngôi thai trong thai kỳ
Dựa trên trục của thai nhi so với trục của người mẹ và phần trình diện trước cổ tử cung, các bác sĩ phân loại có mấy loại ngôi thai chính như sau:
2.1. Ngôi dọc
Theo thông tin trên website NIH (Viện Y tế Quốc gia), đây là trường hợp trục của thai nhi song song với trục của người mẹ. Các ngôi thai thuộc nhóm này bao gồm:
- Ngôi đầu: Đầu thai nhi hướng về phía âm hộ mẹ. Đây được xem là tư thế thuận lợi nhất cho quá trình chuyển dạ. Trong ngôi đầu lại được chia nhỏ thành:
- Ngôi chỏm: Tư thế tốt nhất, cằm bé gập sát ngực.
- Ngôi mặt hoặc ngôi trán: Đầu bé ở tư thế ngửa hoặc trung gian, khiến việc sinh nở khó khăn hơn.
- Ngôi mông: Mông hoặc chân của bé quay xuống dưới. Loại này được chia thành ngôi mông hoàn toàn (bé ngồi xếp bằng) hoặc không hoàn toàn (kiểu mông, kiểu chân).
2.2. Ngôi ngang
Thai nhi nằm chắn ngang tử cung, trục thai nhi vuông góc với trục người mẹ. Trong trường hợp này, vai hoặc lưng của bé sẽ trình diện trước cổ tử cung.
2.3. Ngôi phức hợp
Là tình trạng có nhiều hơn một bộ phận trình diện cùng lúc, ví dụ như đầu đi kèm với bàn tay hoặc bàn chân.
Lưu ý: Trả lời cho câu hỏi có mấy loại ngôi thai, thực tế bác sĩ thường tập trung vào 3 nhóm chính: ngôi đầu, ngôi mông và ngôi ngang để quyết định phương án sinh
3. Ngôi thai được xác định như thế nào?
Hiện nay, tại các cơ sở y tế, bác sĩ thường sử dụng các phương pháp sau để xác định chính xác vị trí của bé:
- Thăm khám lâm sàng: Bác sĩ dùng tay nắn nhẹ vùng bụng hoặc khám qua đường âm đạo để cảm nhận bộ phận trình diện của thai nhi.
- Siêu âm: Đây là phương pháp chính xác nhất giúp xác định tư thế của bé, vị trí dây rốn và các yếu tố nguy cơ khác.
4. Ngôi thai thay đổi theo từng giai đoạn thai kỳ như thế nào?
Vị trí của thai nhi không cố định mà thay đổi liên tục theo sự phát triển của bé:
- Trước tuần 24: Thai nhi thường xoay chuyển rất nhiều trong buồng tử cung (ngôi di động) do kích thước bé còn nhỏ so với lượng nước ối.
- Từ tuần 32 – 36: Bé bắt đầu quá trình cố định, thường xoay đầu xuống dưới để chuẩn bị cho kỳ sinh nở.
- Sau tuần 37: Đa số thai nhi sẽ giữ nguyên vị trí cho đến khi chuyển dạ.
5. Mẹ bầu nên làm gì để có ngôi thai thuận lợi?
Để chuẩn bị cho một cuộc vượt cạn an toàn, việc theo dõi sự xoay chuyển của thai nhi là rất cần thiết. Nếu đến tuần 36 mà bé vẫn chưa ở vị trí thuận, mẹ bầu có thể trao đổi với bác sĩ về một số phương pháp hỗ trợ và lưu ý sau:
- Thực hiện bài tập hỗ trợ: Các tư thế như bò bốn chân, lắc hông nhẹ nhàng hoặc tư thế em bé trong yoga có thể giúp kích thích bé dễ dàng xoay đầu xuống dưới.
- Thủ thuật ngoại xoay thai: Đây là thủ thuật chuyên khoa mà bác sĩ dùng tay tác động bên ngoài thành bụng để xoay thai nhi về ngôi thuận. Thủ thuật này thường được thực hiện sau tuần 36 tại các cơ sở y tế uy tín.
- Thăm khám định kỳ đúng lịch: Đây là yếu tố quan trọng nhất để bác sĩ theo dõi sát sao sự phát triển và tư thế của bé. Việc thăm khám định kỳ giúp kiểm soát tốt tình trạng sức khỏe, tầm soát sớm các bất thường về ngôi thai, từ đó đưa ra phương án xử trí kịp thời, đảm bảo an toàn tối đa cho cả mẹ và bé.
- Giữ tâm lý thoải mái: Mẹ bầu không nên quá lo lắng nếu gặp các ngôi thai không thuận. Tại Thu Cúc TCI, các bác sĩ giàu kinh nghiệm sẽ tư vấn lộ trình sinh phù hợp (sinh thường hoặc sinh mổ) dựa trên tình trạng thực tế của từng sản phụ để hành trình “vượt cạn” của mẹ trở nên nhẹ nhàng nhất.
Tóm lại, hiểu rõ ngôi thai là gì và nhận biết các loại ngôi thai phổ biến như ngôi đầu, ngôi mông, ngôi ngang… sẽ giúp mẹ bầu chủ động hơn trong suốt thai kỳ. Phần lớn thai nhi sẽ quay về ngôi đầu ở những tuần cuối để sẵn sàng chào đời, tuy nhiên vẫn có những trường hợp ngôi thai bất thường cần được theo dõi sát sao. Vì vậy, mẹ nên thăm khám thai định kỳ, siêu âm đúng lịch để bác sĩ đánh giá chính xác ngôi thai và tư vấn phương án sinh an toàn, phù hợp. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng và theo dõi y khoa đầy đủ chính là chìa khóa giúp hành trình “vượt cạn” diễn ra thuận lợi và trọn vẹn hơn.
