Làm sao để hết nghiến răng khi ngủ ở người lớn và trẻ em?

Nghiến răng khi ngủ là tình trạng nhiều người gặp phải nhưng lại không nhận thức rõ ràng. Không ít trường hợp chỉ phát hiện khi răng bị mòn, ê buốt hoặc thường xuyên đau hàm, đau đầu sau khi thức dậy. Theo Viện Rối loạn Thần kinh và Đột quỵ Quốc gia Hoa Kỳ (NINDS), nghiến răng khi ngủ là một rối loạn vận động liên quan đến giấc ngủ, có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe răng miệng nếu không được can thiệp đúng cách. Chính vì vậy, câu hỏi làm sao để hết nghiến răng khi ngủ đang được rất nhiều người quan tâm, từ người lớn cho đến phụ huynh có con nhỏ.

1. Nghiến răng khi ngủ là gì và vì sao cần điều trị sớm?

Nghiến răng khi ngủ là tình trạng hai hàm răng siết chặt hoặc cọ xát vào nhau trong lúc ngủ mà người bệnh không hề nhận thức được. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), phần lớn các trường hợp nghiến răng xảy ra trong giai đoạn ngủ sâu hoặc khi cơ thể chuyển giữa các chu kỳ giấc ngủ.

Về lâu dài, nghiến răng có thể gây mòn men răng, nứt vỡ răng, đau khớp thái dương – hàm, đau đầu buổi sáng và rối loạn giấc ngủ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từng cảnh báo rằng các rối loạn giấc ngủ kéo dài, trong đó có nghiến răng khi ngủ, không chỉ ảnh hưởng đến răng miệng mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe tâm thần và khả năng tập trung ban ngày.

Việc điều trị sớm không chỉ giúp bảo vệ răng mà còn góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tổng thể, đúng như khuyến nghị trong các tài liệu hướng dẫn chăm sóc sức khỏe răng miệng cộng đồng do Bộ Y tế Việt Nam ban hành.

2. Nguyên nhân khiến người lớn/trẻ em nghiến răng khi ngủ

Nhiều nghiên cứu của Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA) cho thấy nghiến răng khi ngủ không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất mà thường là sự kết hợp của nhiều yếu tố.

Căng thẳng tâm lý và stress được xem là nguyên nhân phổ biến hàng đầu, đặc biệt ở người trưởng thành. Khi não bộ không được thư giãn hoàn toàn trong lúc ngủ, các cơ nhai có xu hướng hoạt động quá mức, dẫn đến nghiến răng. Ngoài ra, rối loạn giấc ngủ, thói quen sử dụng chất kích thích như cà phê, rượu bia hoặc hút thuốc lá cũng được NHS ghi nhận là yếu tố làm tăng nguy cơ nghiến răng khi ngủ.

Ở trẻ em, nghiến răng thường liên quan đến quá trình mọc răng, thay răng hoặc phản ứng tạm thời của hệ thần kinh đang phát triển, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). Một số trường hợp có thể liên quan đến lệch khớp cắn hoặc yếu tố di truyền.

3. Cách hết nghiến răng khi ngủ ở người lớn/trẻ em?

3.1. Làm sao để hết nghiến răng khi ngủ ở người lớn một cách hiệu quả?

Đối với người trưởng thành, làm sao để hết nghiến răng khi ngủ cần được tiếp cận theo hướng toàn diện, kết hợp giữa thay đổi lối sống và can thiệp y khoa khi cần thiết. Theo khuyến nghị của NHS và ADA, việc kiểm soát căng thẳng đóng vai trò then chốt. Người bệnh nên xây dựng thói quen thư giãn trước khi ngủ, ngủ đủ giấc và hạn chế các hoạt động kích thích não bộ vào buổi tối.

Trong trường hợp nghiến răng kéo dài, nha sĩ có thể chỉ định máng chống nghiến để bảo vệ răng và giảm áp lực lên khớp hàm. Phương pháp này được ADA đánh giá là an toàn và có hiệu quả cao trong việc giảm tổn thương răng. Đây cũng là một trong những cách trị nghiến răng khi ngủ ở người lớn được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia.

Ngoài ra, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt, hạn chế rượu bia, cà phê và thuốc lá trước giờ ngủ cũng được Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo nhằm cải thiện chất lượng giấc ngủ và giảm các rối loạn vận động liên quan.

3.2. Làm sao để hết nghiến răng khi ngủ ở trẻ em?

Với trẻ nhỏ, làm sao để hết nghiến răng khi ngủ thường không quá phức tạp như ở người lớn. Theo CDC và các tài liệu hướng dẫn sức khỏe học đường, phần lớn trẻ em sẽ tự hết nghiến răng khi hệ răng và thần kinh phát triển hoàn thiện.

Tuy nhiên, cha mẹ vẫn cần theo dõi sát sao. Việc tạo cho trẻ một môi trường ngủ yên tĩnh, giờ giấc sinh hoạt ổn định và tâm lý thoải mái có thể giúp giảm đáng kể tình trạng nghiến răng. Trong một số trường hợp đặc biệt, nha sĩ có thể tư vấn các biện pháp bảo vệ răng phù hợp với độ tuổi, đây được xem là cách chữa nghiến răng khi ngủ ở trẻ em an toàn theo khuyến nghị của Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP).

Bộ Y tế Việt Nam cũng lưu ý rằng cha mẹ không nên tự ý can thiệp bằng thuốc hay các biện pháp dân gian chưa được kiểm chứng, vì có thể ảnh hưởng đến sự phát triển răng hàm của trẻ.

3.3. Các phương pháp hỗ trợ khác trong điều trị nghiến răng khi ngủ

Ngoài những giải pháp trực tiếp, các nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) cho thấy việc cải thiện chất lượng giấc ngủ, điều trị các bệnh lý nền như ngưng thở khi ngủ hoặc rối loạn lo âu cũng góp phần quan trọng trong cách trị bệnh nghiến răng khi ngủ.

Liệu pháp hành vi, tập thư giãn cơ hàm và một số phương pháp vật lý trị liệu cũng được ghi nhận là có lợi trong những trường hợp nghiến răng mức độ trung bình đến nặng. Đây là những hướng tiếp cận đã được đề cập trong nhiều tài liệu y khoa quốc tế và phù hợp với định hướng chăm sóc sức khỏe toàn diện mà Bộ Y tế Việt Nam đang khuyến khích.

Nghiến răng khi ngủ tuy không phải là bệnh lý nguy hiểm tức thời nhưng nếu kéo dài có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng cho răng miệng và sức khỏe nói chung. Hiểu rõ làm sao để hết nghiến răng khi ngủ là bước đầu quan trọng giúp mỗi người chủ động bảo vệ bản thân và gia đình. Dù là người lớn hay trẻ em, phát hiện sớm, áp dụng đúng phương pháp và tham khảo ý kiến chuyên môn theo khuyến nghị của các tổ chức uy tín như WHO, NHS hay Bộ Y tế Việt Nam đều mang lại hiệu quả tích cực.

Nếu tình trạng nghiến răng không thuyên giảm, bạn nên tìm đến cơ sở y tế công lập hoặc bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và điều trị phù hợp. Chủ động chăm sóc giấc ngủ hôm nay chính là cách bảo vệ nụ cười và sức khỏe lâu dài cho tương lai.