Xét nghiệm axit uric có phải nhịn ăn không? Lưu ý trước khi đi xét nghiệm

Xét nghiệm axit uric là chỉ định quan trọng giúp đánh giá nguy cơ mắc bệnh gout và các vấn đề liên quan đến thận. Tuy nhiên, nhiều người vẫn băn khoăn xét nghiệm axit uric có phải nhịn ăn không và cần chuẩn bị gì để kết quả chính xác. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất xét nghiệm, những lưu ý cần biết trước khi thực hiện và ý nghĩa của từng chỉ số.

1. Giải đáp về xét nghiệm axit uric

1.1. Xét nghiệm axit uric là gì?

Xét nghiệm axit uric trong máu là phương pháp đo nồng độ axit uric lưu hành trong huyết thanh hoặc huyết tương. Axit uric là sản phẩm thải tự nhiên hình thành khi cơ thể phân hủy các hợp chất purin. Purin có sẵn trong tế bào cơ thể và xuất hiện nhiều trong một số thực phẩm, đồ uống quen thuộc hàng ngày. Khi tế bào chết đi hoặc purin từ thức ăn được chuyển hóa, cơ thể sẽ tạo ra axit uric. 

Thông thường, axit uric hòa tan trong máu và được thận lọc bỏ qua nước tiểu. Khi quá trình này bị rối loạn, nồng độ axit uric trong máu sẽ tăng cao. Bên cạnh xét nghiệm máu, bác sĩ cũng có thể chỉ định xét nghiệm axit uric trong nước tiểu 24 giờ. Mẫu nước tiểu cần được bảo quản ở nơi mát, tránh ánh sáng trực tiếp để đảm bảo độ chính xác khi phân tích. Sau khi hoàn tất, mẫu sẽ được gửi đến phòng xét nghiệm để đánh giá chỉ số.

1.2. Tại sao cần phải đi xét nghiệm axit uric trong máu? 

Xét nghiệm axit uric trong máu thường được chỉ định để hỗ trợ chẩn đoán bệnh gout, nhất là khi kết hợp phân tích dịch khớp. Nồng độ axit uric tăng cao có thể tạo tinh thể lắng đọng tại khớp, gây đau, sưng đỏ và hạn chế vận động.

Bên cạnh đó, xét nghiệm giúp theo dõi axit uric ở người đang điều trị ung thư, do hóa trị có thể làm axit uric tăng đột ngột. Axit uric cao cũng liên quan đến nguy cơ sỏi thận và tổn thương thận mạn, dù không phải ai cũng có triệu chứng rõ ràng.

2. Những lưu ý trước khi xét nghiệm axit uric

2.1. Theo dõi dấu hiệu cơ thể 

Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm axit uric khi người bệnh xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ gout:

• Cơn đau khớp dữ dội xuất hiện đột ngột, thường vào ban đêm.
• Khớp bị sưng to, tấy đỏ và có cảm giác nóng rát khi chạm vào.
• Vùng da quanh khớp bị căng bóng và hạn chế khả năng vận động.

Ngoài gout, xét nghiệm axit uric cũng được chỉ định khi người bệnh có triệu chứng nghi ngờ sỏi thận. Các biểu hiện thường gặp bao gồm đau quặn vùng thắt lưng, đau lan xuống bẹn hoặc tiểu buốt. Nước tiểu có máu, tiểu nhiều lần hoặc buồn tiểu liên tục cũng là dấu hiệu cần được kiểm tra sớm. Những người đang hoặc từng điều trị ung thư cũng nên theo dõi axit uric định kỳ.

2.2. Xét nghiệm axit uric có phải nhịn ăn không? 

Xét nghiệm axit uric có cần nhịn ăn không là câu hỏi khiến nhiều người băn khoăn. Về cơ bản, xét nghiệm axit uric đơn thuần thường không yêu cầu người bệnh phải nhịn ăn quá khắt khe như xét nghiệm đường huyết hay mỡ máu. Người bệnh vẫn có thể ăn uống nhẹ nhàng và sinh hoạt bình thường trước khi thực hiện lấy mẫu máu hoặc nước tiểu. Tuy nhiên, cần uống đủ nước để tránh tình trạng mất nước làm sai lệch kết quả.

Trong thực tế, bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm axit uric cùng với một nhóm các chỉ số kiểm tra sức khỏe tổng quát khác. Nếu trong gói khám của bạn có kèm theo xét nghiệm đường huyết, chức năng gan hoặc mỡ máu, bạn sẽ cần nhịn ăn ít nhất từ 8 đến 12 tiếng. Để đảm bảo kết quả chuẩn xác nhất, người bệnh nên thực hiện xét nghiệm vào buổi sáng khi cơ thể đã nghỉ ngơi đầy đủ.

2.3. Những trường hợp đặc biệt cần lưu ý trước khi xét nghiệm axit uric 

Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả xét nghiệm axit uric trong máu và nước tiểu. 

• Các thuốc giảm đau như aspirin, ibuprofen có thể làm thay đổi nồng độ axit uric. 

• Vitamin B3, vitamin C liều cao, thuốc corticoid, thuốc huyết áp và một số thuốc điều trị khác cũng có thể gây sai lệch kết quả. Người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ trước khi xét nghiệm.

Đặc biệt lưu ý, không nên tự ý ngừng thuốc đang sử dụng nếu chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên môn. Việc ngưng thuốc đột ngột có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và làm sai lệch quá trình đánh giá bệnh.

Ngoài ra, người bệnh cần tránh uống rượu bia trong quá trình thu thập nước tiểu 24 giờ. Rượu làm giảm khả năng đào thải axit uric của thận, khiến kết quả không phản ánh đúng tình trạng cơ thể.

3. Ý nghĩa của kết quả xét nghiệm axit uric

3.1. Chỉ số axit uric cao trong máu 

Axit uric máu tăng cao có thể xuất phát từ việc cơ thể sản xuất quá nhiều hoặc thận không đào thải hiệu quả. Chế độ ăn nhiều thực phẩm giàu purin cũng là yếu tố phổ biến.

• Các thực phẩm như thịt đỏ, nội tạng, hải sản, cá khô và đồ uống có cồn đều làm tăng axit uric. 
• Nước ngọt chứa fructose cũng góp phần làm rối loạn chuyển hóa axit uric.

Chỉ số axit uric cao trong máu có thể liên quan đến bệnh gout, bệnh thận, rối loạn chuyển hóa hoặc tác dụng phụ của điều trị ung thư. Phụ nữ mang thai bị tiền sản giật cũng có nguy cơ tăng axit uric. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu để xác định nguyên nhân chính xác.

3.2. Chỉ số axit uric trong máu thấp 

Chỉ số axit uric bình thường thường dao động từ 2,5-7,0 mg/dl ở nam giới và 1,5-6,0 mg/dl ở nữ giới. Kết quả cần được bác sĩ đánh giá kết hợp với triệu chứng lâm sàng. Trường hợp nồng độ axit uric trong máu thấp khá hiếm gặp và thường không gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Tuy nhiên, đôi khi nó có thể là dấu hiệu của một số tình trạng hiếm liên quan đến di truyền hoặc chức năng gan thận. Thông thường, nếu chỉ số này thấp, bác sĩ sẽ yêu cầu thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu khác để tìm ra nguyên nhân chính xác.

3.3. Chỉ số axit uric trong nước tiểu cao 

Nồng độ axit uric trong nước tiểu cao cho thấy cơ thể đang đào thải axit uric với số lượng lớn. Điều này thường gặp ở người mắc gout hoặc có nguy cơ sỏi thận. Ngoài ra, béo phì, ung thư máu hoặc một số bệnh di truyền hiếm gặp cũng có thể làm tăng axit uric trong nước tiểu. Việc theo dõi định kỳ giúp kiểm soát biến chứng hiệu quả.

3.4. Chỉ số axit uric trong nước tiểu thấp

Axit uric nước tiểu thấp có thể liên quan đến bệnh thận mạn tính hoặc rối loạn chức năng thận. Lạm dụng rượu bia kéo dài cũng là nguyên nhân thường gặp. Trong trường hợp này, bác sĩ sẽ kết hợp nhiều xét nghiệm khác để đánh giá toàn diện chức năng thận.

Xét nghiệm axit uric là công cụ quan trọng giúp phát hiện sớm nguy cơ gout và các bệnh lý liên quan đến thận. Đa số trường hợp xét nghiệm axit uric không cần nhịn ăn, nhưng người bệnh vẫn nên tuân thủ hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ. Để chủ động bảo vệ sức khỏe, đặc biệt khi có dấu hiệu đau khớp, sưng đỏ hoặc tiền sử gout, bạn nên thực hiện kiểm tra định kỳ. Các gói khám tổng quát tại TCI từ cơ bản tới chuyên sâu luôn bao gồm xét nghiệm axit uric để đánh giá nguy cơ mắc bệnh gout, giúp phát hiện sớm và kiểm soát bệnh hiệu quả ngay từ giai đoạn đầu.

Nguồn tham khảo: Medical News Today, Medlineplus, HealthLink British Columbia