Vì sao tăng huyết áp gây đột quỵ?
Tăng huyết áp là một bệnh lý mạn tính ngày càng phổ biến và trẻ hóa. Căn bệnh này nếu không được kiểm soát có thể gây nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, trong đó có đột quỵ não. Vậy tăng huyết áp gây đột quỵ như thế nào và cần làm gì để ngăn chặn?
1. Các dạng đột quỵ liên quan tăng huyết áp
Nhiều người đặt câu hỏi tăng huyết áp có bị đột quỵ không? Câu trả lời là CÓ, đặc biệt khi huyết áp không được kiểm soát ổn định.
1.1. Tăng huyết áp gây đột quỵ thiếu máu não (nhồi máu não)
Đây là dạng đột quỵ phổ biến nhất, chiếm khoảng 80 – 85% tổng số ca. Khi huyết áp tăng cao kéo dài, thành mạch bị tổn thương, tạo điều kiện cho mảng xơ vữa hình thành.
Những mảng này có thể gây hẹp lòng mạch hoặc bong ra tạo cục máu đông, làm tắc dòng máu lên não.
1.2. Tăng huyết áp gây đột quỵ xuất huyết não (chảy máu não)
Đây là tình trạng mạch máu não bị vỡ, gây chảy máu vào nhu mô não. Tăng huyết áp làm thành mạch yếu đi theo thời gian, dễ hình thành các điểm phình mạch nhỏ. Khi áp lực máu tăng đột ngột, những điểm yếu này có thể vỡ ra, gây xuất huyết não.
So với nhồi máu não, xuất huyết não thường có diễn tiến nặng hơn và tỷ lệ tử vong cao hơn, đặc biệt ở người lớn tuổi.
2. Tăng huyết áp nguy hiểm như thế nào đối với não?
Não là cơ quan rất nhạy cảm với sự thay đổi lưu lượng máu. Khi huyết áp tăng cao, hệ thống mạch máu não phải chịu áp lực lớn liên tục, dẫn đến nhiều hậu quả:
2.1. Tổn thương nội mạc mạch máu
Lớp nội mạc là “hàng rào bảo vệ” bên trong lòng mạch. Huyết áp cao làm lớp này bị tổn thương, tạo điều kiện cho cholesterol và các chất béo tích tụ, thúc đẩy quá trình xơ vữa.
2.2. Giảm khả năng tự điều hòa của não
Bình thường, não có cơ chế tự điều chỉnh lưu lượng máu để đảm bảo ổn định. Tuy nhiên, khi tăng huyết áp kéo dài, cơ chế này bị rối loạn, khiến não dễ bị thiếu máu hoặc tăng áp lực đột ngột.
2.3. Hình thành các tổn thương vi mạch
Các nghiên cứu đăng trên Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) cho thấy tăng huyết áp có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ trong não, dẫn đến những “ổ nhồi máu thầm lặng”. Đây là yếu tố làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ và đột quỵ.
3. Vì sao tăng huyết áp gây đột quỵ? Cơ chế là gì?
3.1. Hình thành mảng xơ vữa và cục máu đông
Huyết áp cao làm tổn thương thành mạch, kích thích quá trình viêm và tích tụ lipid. Theo thời gian, mảng xơ vữa hình thành, làm hẹp lòng mạch. Khi mảng này vỡ ra, nó có thể tạo cục máu đông gây tắc mạch não. Đây chính là cơ chế phổ biến của đột quỵ do tăng huyết áp.
3.2. Làm yếu thành mạch và gây vỡ mạch
Áp lực cao kéo dài khiến thành mạch bị giãn và yếu đi. Các điểm yếu này dễ bị vỡ khi huyết áp tăng đột ngột, dẫn đến xuất huyết não.
3.3. Rối loạn lưu thông máu não
Tăng huyết áp khiến dòng máu trở nên “hỗn loạn”, làm giảm hiệu quả cung cấp oxy và dưỡng chất cho não. Khi tình trạng này kéo dài, nguy cơ đột quỵ tăng lên đáng kể.
3.4. Huyết áp tăng bao nhiêu sẽ gây đột quỵ?
Không có một con số tuyệt đối cho câu hỏi huyết áp tăng bao nhiêu sẽ gây đột quỵ. Tuy nhiên, theo AHA, nguy cơ bắt đầu tăng rõ rệt khi huyết áp ≥ 140/90 mmHg, và đặc biệt nguy hiểm khi ≥ 180/120 mmHg (cơn tăng huyết áp cấp cứu).
4. Ai có nguy cơ cao bị đột quỵ do tăng huyết áp?
4.1. Người không kiểm soát huyết áp
Những người đã được chẩn đoán tăng huyết áp nhưng không điều trị hoặc điều trị không đều đặn có nguy cơ rất cao bị đột quỵ.
4.2. Người có bệnh nền tim mạch
Sự kết hợp giữa bệnh tăng huyết áp và đột quỵ thường gặp ở những người có thêm các bệnh lý như đái tháo đường, rối loạn lipid máu hoặc bệnh tim.
4.3. Người lớn tuổi
Tuổi càng cao, mạch máu càng kém đàn hồi, dễ bị tổn thương trước áp lực máu. Người cao tuổi bị tăng huyết áp nguy cơ đột quỵ thường cao hơn so với người bình thường.
4.4. Người có lối sống không lành mạnh
Hút thuốc, uống rượu, ăn nhiều muối, ít vận động… đều làm tăng nguy cơ.
5. Làm gì để giảm nguy cơ đột quỵ do tăng huyết áp?
5.1. Kiểm soát huyết áp mục tiêu
Duy trì huyết áp dưới 130/80 mmHg (tùy từng đối tượng) là mục tiêu quan trọng để kiểm soát bệnh và ngăn ngừa biến chứng. Theo đó, việc đo huyết áp định kỳ và tuân thủ điều trị là yếu tố then chốt.
5.2. Thay đổi lối sống
Chế độ ăn giảm muối, tăng rau xanh, duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục đều đặn giúp cải thiện huyết áp rõ rệt.
5.3. Dùng thuốc theo chỉ định
Các nhóm thuốc hạ áp cần được sử dụng đúng theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc khi thấy huyết áp ổn định.
5.4 Tầm soát sớm nguy cơ đột quỵ
Đột quỵ thường là hậu quả của một quá trình âm thầm kéo dài. Chủ động tầm soát chính là cách hiệu quả nhất để bảo vệ não bộ.
Việc kiểm tra chức năng não và mạch máu não định kỳ giúp phát hiện sớm các bất thường trước khi xảy ra biến cố.
Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, các gói khám não thần kinh được xây dựng bài bản từ cơ bản đến chuyên sâu, giúp phát hiện sớm các nguy cơ như thiếu máu não, hẹp mạch, tổn thương vi mạch hay dấu hiệu đột quỵ sớm.
Danh mục khám bao gồm đầy đủ từ thăm khám Nội thần kinh với bác sĩ chuyên khoa, xét nghiệm chuyên sâu đến chẩn đoán hình ảnh hiện đại như MRI sọ não, CT mạch não… giúp đánh giá toàn diện tình trạng não và hệ mạch.
Không chỉ dừng lại ở việc phát hiện, người bệnh còn được tư vấn cá thể hóa về hướng điều trị và kiểm soát huyết áp, từ đó giảm thiểu tối đa nguy cơ xảy ra đột quỵ trong tương lai. Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn và đặt lịch khám theo yêu cầu.
