Tại sao khó thở kịch phát về đêm?

Khó thở xuất hiện đột ngột vào ban đêm có thể khiến nhiều người tỉnh giấc, hoang mang và lo lắng cho sức khỏe của mình. Khó thở kịch phát về đêm không chỉ gây cảm giác ngột ngạt, phải ngồi dậy hoặc thở gấp để dễ chịu hơn, mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề tim mạch hoặc hô hấp tiềm ẩn cần được theo dõi và xử trí kịp thời.

1. Khó thở kịch phát về đêm là gì?

Khó thở kịch phát về đêm (PND) là tình trạng người bệnh đang ngủ thì đột ngột tỉnh giấc vì không thở được, cảm giác thiếu không khí rõ rệt và buộc phải ngồi dậy hoặc đứng lên mới thấy dễ chịu hơn. Khác với khó thở khi nằm, cơn khó thở kịch phát về đêm chỉ xảy ra trong lúc ngủ, thường sau 1 – 2 giờ đi vào giấc ngủ sâu.

Khi xuất hiện cơn khó thở kịch phát về đêm, người bệnh thường thở gấp, thở hổn hển, có thể kèm ho và cảm giác như phải gắng sức mới hít được không khí. Việc ngồi dậy giúp cải thiện triệu chứng sau khoảng 10 – 15 phút, nhưng nhiều người vẫn không thể ngủ lại vì lo sợ cơn khó thở tái phát.

2. Vì sao khó thở kịch phát về đêm?

Nguyên nhân phổ biến nhất của khó thở kịch phát về đêm là suy tim sung huyết. Khi nằm ngủ, dịch ứ ở chân và các mô ngoại biên sẽ di chuyển ngược vào máu và dồn lên phổi. Nếu tim yếu, không bơm máu hiệu quả, lượng dịch này gây ứ ở phổi, làm trao đổi oxy kém và khởi phát cơn khó thở.

Bên cạnh đó, cơ chế khó thở kịch phát về đêm còn liên quan đến hoạt động của não bộ khi ngủ. Ở người suy tim hoặc có bệnh nền, trung tâm hô hấp trong não có thể đáp ứng kém hơn với tình trạng thiếu oxy, cộng với việc giảm adrenaline ban đêm làm chức năng tim suy yếu thêm. Tất cả những yếu tố này kết hợp lại khiến cơn khó thở không xuất hiện ngay khi nằm xuống mà bùng phát sau một thời gian ngủ sâu.

Dù suy tim là nguyên nhân thường gặp nhất, khó thở kịch phát về đêm không chỉ xuất hiện trong bệnh này. Tình trạng trên cũng có thể gặp ở người bị ngưng thở khi ngủ, hen suyễn, COPD, tắc mạch phổi, tăng áp động mạch phổi, bệnh mạch vành cấp, thiếu máu cơ tim cấp hoặc suy tim tâm trương. Những người đã có khó thở khi gắng sức hoặc khi nằm cũng dễ gặp cơn khó thở ban đêm hơn.

3. Triệu chứng khó thở kịch phát về đêm và một số lưu ý

Khó thở kịch phát về đêm này xảy ra khi người bệnh vừa ngủ được một thời gian ngắn thì đột ngột cảm thấy ngạt thở, phải tỉnh giấc trong trạng thái thở dốc, thở hổn hển, đôi khi kèm ho khan. Nhiều người buộc phải ngồi dậy hoặc đứng lên mới cảm thấy dễ thở hơn – đây chính là biểu hiện điển hình của cơn khó thở kịch phát về đêm.

Một số lưu ý giúp hạn chế khó thở kịch phát về đêm gồm: Tránh ăn quá no hoặc uống nhiều nước trước khi ngủ, kê cao đầu và lưng bằng gối để giảm áp lực lên phổi, không nằm ngay sau khi ăn và tuân thủ điều trị các bệnh tim mạch nền. Nếu các cơn khó thở xảy ra thường xuyên, nặng dần hoặc kèm đau ngực, phù chân, người bệnh nên đi khám sớm để được đánh giá và điều trị kịp thời.

5. Khó thở kịch phát về đêm có nguy hiểm không? Có cần đi khám không?

Khó thở kịch phát về đêm là tình trạng không nên chủ quan vì có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe. Khi thường xuyên xuất hiện các cơn khó thở vào ban đêm, người bệnh nên sớm đi khám bác sĩ. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý tim phổi nghiêm trọng như suy tim, phù phổi hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ.

Nếu người bệnh cảm thấy khó thở nhiều khi nằm, phải ngồi dậy mới thở được, hoặc tình trạng khó thở kéo dài kèm theo tim đập nhanh, thở gấp, chóng mặt, choáng váng… thì cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử trí kịp thời, tránh các biến chứng nguy hiểm.

6. Bị khó thở kịch phát về đêm nên làm gì?

Để hạn chế và phòng ngừa khó thở kịch phát về đêm, điều quan trọng nhất là điều trị triệt để nguyên nhân gây bệnh. Nếu bạn đang mắc các bệnh lý có thể dẫn đến tình trạng này, hãy tuân thủ dùng thuốc đúng theo hướng dẫn của bác sĩ. Bên cạnh đó, người bệnh có thể áp dụng thêm một số biện pháp giúp cải thiện sức khỏe tim phổi như:

• Duy trì hoạt động thể chất phù hợp: Tập luyện đều đặn giúp tăng cường chức năng tim và phổi, giảm áp lực cho cơ thể. Nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn mức vận động an toàn, phù hợp với tình trạng sức khỏe.
• Thực hiện các bài tập thở hoặc kỹ thuật thư giãn: Những phương pháp này có thể hỗ trợ giảm cảm giác khó thở, đặc biệt trong các trường hợp liên quan đến bệnh hô hấp hoặc lo âu.
• Tránh hút thuốc lá hoặc chủ động bỏ thuốc: Thuốc lá gây tổn thương phổi, làm nặng thêm bệnh hen suyễn, tăng nguy cơ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều vấn đề khác gây khó thở.

Tóm lại, khó thở kịch phát về đêm khác với khó thở khi nằm ở chỗ thường không xuất hiện khi đang tỉnh táo. Các cơn khó thở này thường xảy ra đột ngột vào ban đêm, khiến người bệnh ho nhiều, hoảng sợ và mất ngủ. Dù diễn tiến âm thầm, nhưng tình trạng này lại tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng do thường liên quan đến bệnh lý tim và phổi. Vì vậy, khi xuất hiện khó thở kịch phát về đêm, người bệnh cần đi khám sớm để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.

Nguồn thông tin tham khảo: Cleveland Clinic