Sỏi niệu quản là gì? Đặc điểm của sỏi niệu quản?

Sỏi niệu quản là một dạng sỏi đường tiết niệu thường gặp, hình thành khi sỏi từ thận di chuyển và mắc kẹt tại niệu quản. Tình trạng này có thể gây đau quặn thận dữ dội, rối loạn tiểu tiện và tiềm ẩn nhiều biến chứng nếu không được xử trí kịp thời. Vậy sỏi niệu quản là gì có nguy hiểm không, đặc điểm và triệu chứng thế nào: Cùng tìm hiểu trong bài viết sau. 

1. Sỏi niệu quản là gì, có đặc điểm như thế nào?

1.1. Giải đáp sỏi niệu quản là gì, đặc điểm sỏi niệu quản ra sao?

Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ, sỏi niệu quản là một bệnh lý tiết niệu phổ biến và gây nhiều phiền toái, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn thế giới. Đây là tình trạng các tinh thể khoáng chất hình thành trong thận rồi di chuyển xuống và dừng lại tại niệu quản – đường ống nối từ thận đến bàng quang. Những viên sỏi này có thể nhỏ và theo nước tiểu di chuyển tự nhiên, nhưng cũng có thể dừng lại trong các vị trí hẹp của niệu quản, gây cản trở dòng chảy của nước tiểu.

Sỏi trong hệ tiết niệu được chia thành ba vị trí tương ứng gồm đoạn 1/3 trên, 1/3 giữa và 1/3 dưới. Đối với sỏi niệu quản, viên sỏi có thể mắc kẹt tại những vị trí hẹp sinh lý của niệu quản, bao gồm đoạn nối giữa thận và niệu quản, đoạn tiếp giáp giữa niệu quản và bàng quang, cũng như đoạn niệu quản đi phía trước động mạch chậu.

Phần lớn sỏi niệu quản có đường kính ngang nhỏ hơn 5mm, vì vậy thường có khả năng di chuyển theo dòng nước tiểu từ thận xuống bàng quang một cách tự nhiên.

Xét theo cơ chế hình thành, sỏi niệu quản được chia thành hai nhóm chính. 

• Sỏi nguyên phát là loại sỏi xuất hiện do rối loạn chuyển hóa các chất trong cơ thể, khiến khoáng chất kết tinh và tạo sỏi. 
• Trong khi đó, sỏi thứ phát hình thành khi đường tiết niệu bị cản trở, làm nước tiểu ứ đọng kéo dài và tạo điều kiện cho sỏi phát triển.

1.2. Sỏi niệu quản gây ra triệu chứng thế nào?

Sỏi niệu quản có thể gây ra cơn đau quặn thận khi viên sỏi di chuyển trong lòng niệu quản và kích thích phản xạ co thắt. Cơn đau thường xuất hiện đột ngột và dữ dội. Do sỏi có kích thước tương đối nhỏ và di động theo nhu động của niệu quản, tình trạng này dễ gây nên cơn đau bão thận. Bên cạnh đó, niệu quản chứa nhiều đầu mút thần kinh, nên khi sỏi cọ xát vào lớp niêm mạc sẽ kích thích co thắt và gây đau.

• Người bệnh có thể xuất hiện tiểu rắt, tiểu buốt do niêm mạc bàng quang bị kích thích. Trường hợp sỏi nằm ở đoạn niệu quản vùng chậu, sát bàng quang, có thể gây viêm túi tinh hoặc ống dẫn tinh, dẫn đến cảm giác đau khi phóng tinh.
• Tiểu ra máu là triệu chứng thường gặp, có thể biểu hiện dưới dạng tiểu máu vi thể hoặc tiểu máu đại thể.
• Nước tiểu đục kèm theo mủ là dấu hiệu của nhiễm trùng thận ngược dòng, thường đi kèm sốt và rét run. Đây là tình trạng nghiêm trọng, có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến chức năng thận, thậm chí dẫn đến nhiễm trùng huyết và choáng nhiễm trùng.

2. Sỏi niệu quản có nguy hiểm không?

Theo Cleveland Clinic, niệu quản là một ống dẫn dài khoảng có thể dài từ 30 đến 30 cm, tùy thuộc vào chiều cao của bạn. Niệu quản có chức năng đưa nước tiểu từ thận xuống bàng quang và đường kính của ống này sẽ thu hẹp dần khi đi về phía đoạn cuối. Khi sỏi tồn tại trong niệu quản kéo dài, nước tiểu có thể bị ứ trệ, từ đó làm phát sinh nhiều biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe.

• Vô niệu cấp có thể xảy ra khi sỏi niệu quản gây tắc nghẽn hoàn toàn đường tiểu. Triệu chứng này xuất hiện đột ngột, tuy nhiên nếu được xử trí kịp thời để giải phóng tắc nghẽn, chức năng thận vẫn có khả năng hồi phục.
• Sỏi niệu quản tồn tại lâu ngày ở một bên hoặc cả hai bên mà không được phát hiện và điều trị có thể dẫn đến suy thận mạn tính. Tình trạng này thường kèm theo các rối loạn tiêu hóa như chướng bụng, đầy hơi, buồn nôn, nôn, khó tiêu, thiếu máu và mất ngủ.
• Ngoài ra, người bệnh có thể cảm thấy đau mỏi vùng lưng, đặc biệt khi lao động nặng, trong trường hợp sỏi không di động và không gây tắc nghẽn đường tiểu trong thời gian dài. Trên lâm sàng, các biểu hiện của sỏi niệu quản đôi khi dễ gây nhầm lẫn với những bệnh lý khác như viêm túi mật, loét hành tá tràng, viêm dạ dày đối với sỏi bên phải hoặc bệnh lý đại tràng xuống khi sỏi nằm bên trái. Bởi vậy, cần thăm khám để được chẩn đoán kỹ lưỡng và được bác sĩ chuyên khoa đưa ra chỉ định điều trị phù hợp.

Sỏi niệu quản có thể gây đau đớn dữ dội và dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện, theo dõi và điều trị kịp thời. Tùy vào kích thước, vị trí và mức độ gây tắc nghẽn, sỏi niệu quản có thể tự đào thải hoặc cần can thiệp y tế để tránh tổn thương chức năng thận. Vì vậy, khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như đau quặn thận, tiểu buốt, tiểu máu hoặc sốt kèm rét run, người bệnh không nên chủ quan mà cần đi khám sớm tại cơ sở y tế chuyên khoa. Chẩn đoán chính xác và điều trị đúng thời điểm không chỉ giúp kiểm soát triệu chứng mà còn góp phần bảo vệ chức năng của thận và sức khỏe lâu dài.

Nguồn tham khảo: Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), Cleveland Clinic