Hướng dẫn chăm sóc trẻ nhiễm virus RSV tại nhà
Chăm sóc trẻ nhiễm virus RSV tại nhà đòi hỏi cha mẹ theo dõi sát sao từng biểu hiện của con, bởi bệnh có thể khởi phát nhẹ như cảm lạnh nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ biến chứng đường hô hấp. Khi trẻ ho nhiều, thở khò khè, bú kém hoặc sốt, việc chăm sóc đúng cách, từ vệ sinh mũi họng, bổ sung đủ nước đến kiểm soát thân nhiệt sẽ giúp bé dễ chịu hơn và hạn chế nguy cơ chuyển nặng.
1. Khi nào trẻ nhiễm RSV có thể chăm sóc tại nhà?
Virus hợp bào hô hấp (RSV) là nguyên nhân thường gặp gây viêm đường hô hấp ở trẻ nhỏ, đặc biệt vào mùa mưa lạnh hoặc thời điểm giao mùa. Phần lớn các trường hợp nhiễm RSV có biểu hiện nhẹ, tương tự cảm lạnh thông thường và có thể tự khỏi sau 1-2 tuần nếu được theo dõi đúng cách. Vì vậy, trong nhiều tình huống, chăm sóc trẻ nhiễm virus RSV tại nhà là hoàn toàn phù hợp và an toàn.
Trẻ có thể được chăm sóc trẻ bị RSV tại nhà khi triệu chứng ở mức độ nhẹ như sổ mũi, nghẹt mũi, ho ít, sốt nhẹ dưới 38,5°C và vẫn tỉnh táo, chơi đùa bình thường. Quan trọng hơn, trẻ vẫn bú tốt hoặc ăn uống được, không có dấu hiệu mất nước (khô môi, tiểu ít, quấy khóc không ra nước mắt). Đây là những tiêu chí cho thấy bệnh chưa ảnh hưởng nghiêm trọng đến hô hấp và toàn trạng của trẻ.
Bên cạnh đó, việc chăm sóc trẻ nhiễm virus RSV tại nhà chỉ nên áp dụng khi trẻ không thuộc nhóm nguy cơ cao. Những trẻ sinh non, dưới 6 tháng tuổi, có bệnh tim bẩm sinh, bệnh phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch cần được bác sĩ đánh giá kỹ lưỡng hơn, vì nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn so với trẻ khỏe mạnh.
2. Hướng dẫn chăm sóc trẻ bị nhiễm RSV tại nhà đúng cách
Điều quan trọng nhất trong chăm sóc trẻ nhiễm virus RSV tại nhà là theo dõi sát triệu chứng và hỗ trợ đúng cách để giúp bé dễ thở, hạ sốt và tránh mất nước.
Trước hết, ba mẹ cần kiểm soát sốt cho trẻ theo đúng hướng dẫn của bác sĩ. Có thể dùng thuốc hạ sốt như paracetamol (acetaminophen) hoặc ibuprofen với liều phù hợp theo cân nặng. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, dùng aspirin khi chưa có chỉ định y tế. Tắm nước ấm cũng giúp bé dễ chịu hơn khi sốt nhẹ.
RSV thường gây nghẹt mũi, chảy mũi và tăng tiết đờm, khiến trẻ khó thở. Khi chăm sóc trẻ nhiễm virus RSV, ba mẹ nên nhỏ nước muối sinh lý để làm loãng dịch mũi, sau đó hút mũi nhẹ nhàng. Có thể sử dụng máy tạo độ ẩm phun sương mát trong phòng để hạn chế khô niêm mạc, giúp trẻ thở thông thoáng hơn. Rửa mũi và làm loãng đờm là biện pháp quan trọng vì RSV làm dịch nhầy đặc và dễ gây bít tắc đường hô hấp.
Bên cạnh đó, đảm bảo đủ nước là nguyên tắc không thể bỏ qua khi chăm sóc trẻ bị RSV tại nhà. Uống đủ nước sẽ giúp làm loãng đờm và ngăn ngừa mất nước. Trẻ nên tiếp tục bú mẹ hoặc uống sữa công thức đầy đủ để duy trì dinh dưỡng. Nếu trẻ đau họng, biếng uống, ba mẹ cần chia nhỏ cữ và cho uống từng ít một nhưng thường xuyên.
Trong một số trường hợp, nếu trẻ có dấu hiệu nhiễm khuẩn kèm theo như sốt cao kéo dài, có bằng chứng viêm phổi trên phim X-quang hoặc nghi ngờ đồng nhiễm vi khuẩn, bác sĩ có thể cân nhắc dùng kháng sinh. Tuy nhiên, kháng sinh không có tác dụng với virus RSV nên không được tự ý sử dụng.
3. Theo dõi các dấu hiệu nguy hiểm khi nhiễm RSV tại nhà
Trong quá trình chăm sóc trẻ nhiễm virus RSV tại nhà, cha mẹ cần theo dõi sát các dấu hiệu nguy hiểm để kịp thời đưa trẻ đi khám. Không phải trường hợp nào cũng phải nhập viện, nhưng nếu xuất hiện những biểu hiện bất thường dưới đây, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.
Trẻ dưới 3 tháng tuổi nhiễm RSV cần được theo dõi đặc biệt vì nguy cơ biến chứng cao hơn các nhóm tuổi khác. Nếu trẻ sốt cao liên tục, uống thuốc không hạ, thở nhanh hoặc khó thở tăng dần, rút lõm lồng ngực, đây là dấu hiệu cảnh báo bệnh đang nặng lên.
Ngoài ra, khi thấy môi hoặc đầu ngón tay của trẻ tím tái, da nhợt nhạt, SpO₂ dưới 95%, cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay vì có thể trẻ đang thiếu oxy. Tình trạng bỏ bú, ăn kém dưới 80% so với bình thường, mệt nhiều, ngủ li bì cũng là những dấu hiệu không nên chủ quan.
Việc chăm sóc trẻ nhiễm virus RSV không chỉ dừng lại ở hạ sốt hay nhỏ mũi, mà quan trọng nhất là phát hiện sớm các dấu hiệu nguy hiểm khi chăm sóc trẻ nhiễm virus RSV tại nhà để xử trí kịp thời, hạn chế tối đa biến chứng.
4. Khi nào cần đưa trẻ nhiễm RSV đến bệnh viện?
Cha mẹ cần đưa trẻ bị nhiễm RSV đến bệnh viện ngay khi xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Thứ nhất, trẻ có biểu hiện khó thở: Đây là dấu hiệu quan trọng nhất. Hãy đưa bé đi cấp cứu nếu thấy bé thở nhanh bất thường, thở rút lõm ngực hoặc bụng (phải gồng mình để thở), cánh mũi phập phồng, thở khò khè nhiều, hoặc môi – đầu ngón tay nhợt nhạt, tím tái. Những biểu hiện này cho thấy bé có thể thiếu oxy và cần được hỗ trợ thở, thậm chí thở oxy hoặc can thiệp chuyên sâu tại bệnh viện.
- Thứ hai, trẻ có dấu hiệu mất nước: Khi nhiễm RSV, bé có thể bú kém, ăn uống ít hơn bình thường. Nếu thấy miệng khô, mắt trũng, quấy khóc nhiều nhưng ít nước mắt, lừ đừ, tiểu ít (tã khô nhiều giờ liền so với thói quen trước đó), bố mẹ nên đưa bé đi khám sớm để được truyền dịch kịp thời nếu cần.
- Thứ ba, sốt cao liên tục hoặc đau nhiều: Nếu trẻ sốt cao khó hạ, sốt kéo dài, hoặc có biểu hiện đau tai như hay kéo tai, quấy khóc khi nằm, chảy dịch tai, rất có thể bé đã bị biến chứng viêm tai giữa hoặc viêm xoang và cần bác sĩ thăm khám.
Ngoài ra, nếu bố mẹ không chắc chắn triệu chứng của bé là RSV hay cảm cúm, hoặc cảm thấy tình trạng của con diễn tiến xấu đi nhanh chóng, việc đưa trẻ đi khám sớm luôn là lựa chọn an toàn.
Tóm lại, dù phần lớn trường hợp trẻ nhiễm RSV diễn tiến nhẹ và có thể tự hồi phục nhưng cha mẹ tuyệt đối không nên chủ quan. Việc theo dõi nhịp thở, nhiệt độ, khả năng ăn uống và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường sẽ giúp xử trí kịp thời, hạn chế biến chứng nguy hiểm. Khi thực hiện đúng hướng dẫn của bác sĩ và duy trì môi trường sống thông thoáng, sạch sẽ, chăm sóc trẻ nhiễm virus RSV tại nhà sẽ góp phần giúp bé mau khỏe và an toàn hơn trong suốt quá trình điều trị.
