Dấu hiệu ăn tôm bị dị ứng

Ăn tôm bị dị ứng là tình trạng khá phổ biến, có thể xảy ra ở cả trẻ nhỏ lẫn người trưởng thành dù trước đó từng ăn hải sản bình thường. Các triệu chứng thường xuất hiện nhanh sau khi ăn như nổi mề đay, ngứa da, sưng môi, đau bụng hoặc khó thở. Vậy nguyên nhân nào khiến ăn tôm bị dị ứng và khi nào cần đi khám để tránh biến chứng nguy hiểm? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận biết sớm và xử lý đúng cách.

1. Tại sao ăn tôm bị dị ứng?

Dị ứng tôm là tình trạng hệ miễn dịch phản ứng quá mức khi cơ thể tiếp xúc với một số protein có trong tôm. Thay vì nhận diện đây là thực phẩm bình thường, hệ miễn dịch lại nhầm chúng là tác nhân gây hại và kích hoạt cơ chế bảo vệ cơ thể. Quá trình này làm cơ thể sản sinh kháng thể IgE và giải phóng histamine cùng nhiều chất trung gian hóa học khác vào máu. Đây cũng chính là nguyên nhân gây ra các triệu chứng như ngứa ngáy, nổi mề đay, phát ban, sưng môi, khó thở hoặc thậm chí sốc phản vệ ở những trường hợp nặng.

Trong đó, tropomyosin được xem là dị nguyên chính gây dị ứng tôm. Đây là loại protein có trong cơ bắp của tôm và có khả năng chịu nhiệt rất cao. Vì vậy, dù tôm đã được luộc, hấp, nướng hay chiên kỹ thì protein này vẫn không bị phá hủy hoàn toàn và vẫn có thể gây phản ứng dị ứng. Ngoài tropomyosin, một số protein khác như arginine kinase hoặc myosin light chain cũng có thể trở thành tác nhân gây dị ứng ở những người có cơ địa nhạy cảm.

2. Dấu hiệu ăn tôm bị dị ứng ở mức độ nhẹ và nặng

Triệu chứng dị ứng tôm có thể xuất hiện chỉ sau vài phút đến khoảng 1 giờ sau khi ăn tôm, tiếp xúc trực tiếp hoặc hít phải hơi nước có chứa protein từ tôm. Mức độ phản ứng ở mỗi người sẽ khác nhau tùy theo cơ địa và khả năng đáp ứng của hệ miễn dịch. Thông thường, tình trạng ăn tôm bị dị ứng được chia thành hai mức độ chính là nhẹ và nặng.

Ở mức độ nhẹ, các biểu hiện thường xuất hiện trên da, đường tiêu hóa và hô hấp trên. Người bệnh có thể cảm thấy ngứa ran trong miệng, môi, lưỡi hoặc cổ họng ngay sau khi ăn. Trên da thường xuất hiện nổi mề đay, mẩn đỏ, phát ban hoặc ngứa dữ dội. Một số trường hợp ăn tôm bị dị ứng sưng mắt, sưng môi hoặc sưng mặt nhẹ gây khó chịu nhưng chưa ảnh hưởng nghiêm trọng đến hô hấp. Ngoài ra, người bệnh còn có thể gặp các triệu chứng tiêu hóa như đau bụng, buồn nôn, nôn ói hoặc tiêu chảy. Một số người khác có biểu hiện hắt hơi, nghẹt mũi hoặc sổ mũi ngay sau khi tiếp xúc với dị nguyên từ tôm.

Ở mức độ nặng, dị ứng tôm có thể tiến triển thành sốc phản vệ – một tình trạng cấp cứu nguy hiểm đến tính mạng. Khi đó, người bệnh có thể bị khó thở, thở khò khè, tức ngực hoặc cảm giác cổ họng sưng nghẹn khiến đường thở bị tắc. Đồng thời, hệ tuần hoàn và thần kinh cũng bị ảnh hưởng với các dấu hiệu như tụt huyết áp đột ngột, tim đập nhanh nhưng yếu, chóng mặt, choáng váng, thậm chí ngất xỉu và mất ý thức. Nếu không được cấp cứu kịp thời bằng các biện pháp y tế phù hợp như tiêm Epinephrine, sốc phản vệ do ăn tôm bị dị ứng có thể dẫn đến ngừng tim, ngừng thở và tử vong trong thời gian ngắn.

3. Ăn tôm bị dị ứng phải làm sao?

Nhiều người không biết ăn tôm bị dị ứng phải làm sao? Thực tế, khi xuất hiện tình trạng này thì cần xử lý đúng cách càng sớm càng tốt để hạn chế triệu chứng trở nặng và giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Đặc biệt, những trường hợp ăn tôm bị dị ứng sưng mắt, nổi mề đay hoặc khó thở cần được theo dõi sát để kịp thời can thiệp.

3.1. Các bước xử trí ban đầu khi ăn tôm bị dị ứng

Ngay khi nghi ngờ cơ thể bị dị ứng với tôm, việc đầu tiên cần làm là ngừng ăn tôm và tất cả các món ăn có chứa tôm hoặc chiết xuất từ tôm. Nếu thức ăn vẫn còn trong miệng, nên súc miệng bằng nước sạch để loại bỏ bớt protein gây dị ứng. Không tự ý móc họng gây nôn nếu chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế vì có thể làm tăng nguy cơ sặc hoặc kích thích phản ứng nặng hơn.

Sau đó, cần theo dõi kỹ các biểu hiện của cơ thể như ngứa ngáy, nổi mẩn đỏ, sưng môi, sưng mắt, khó thở hay chóng mặt để đánh giá mức độ dị ứng và có hướng xử lý phù hợp.

3.2. Xử lý tại nhà đối với trường hợp dị ứng nhẹ

Nếu ăn tôm bị dị ứng ở mức độ nhẹ với các biểu hiện như ngứa da, nổi mề đay nhẹ hoặc ăn tôm bị dị ứng sưng mắt mức độ ít, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp hỗ trợ tại nhà:

Uống nước ấm pha mật ong giúp làm dịu cổ họng và hỗ trợ giảm viêm.
Nước chanh giàu vitamin C có thể hỗ trợ cơ thể phục hồi nhanh hơn.
Uống trà gừng hoặc nước gừng ấm giúp giảm cảm giác buồn nôn, đầy bụng và khó chịu ở đường tiêu hóa.
Chườm lạnh lên vùng da ngứa hoặc vùng sưng trong khoảng 10–30 phút để giảm sưng viêm và cảm giác khó chịu.
Có thể tắm nước mát hoặc ngâm da với bột yến mạch để làm dịu tình trạng kích ứng. Nên tránh tắm nước nóng vì nhiệt độ cao có thể khiến mề đay và ngứa nghiêm trọng hơn.
Uống nhiều nước, nghỉ ngơi đầy đủ và hạn chế gãi mạnh lên vùng da tổn thương để tránh trầy xước, nhiễm trùng.

3.3. Điều trị bằng thuốc và can thiệp y tế

Nếu các biện pháp tại nhà không cải thiện triệu chứng hoặc phản ứng dị ứng rõ rệt hơn, người bệnh cần dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.

Thuốc kháng histamin: Thường được sử dụng cho các trường hợp dị ứng nhẹ đến trung bình như ngứa, nổi mề đay, sưng môi hoặc ăn tôm bị dị ứng sưng mắt. Một số thuốc thường dùng gồm Loratadine, Cetirizine hoặc Diphenhydramine.
Thuốc chống nghẹt mũi và giãn phế quản: Được chỉ định khi người bệnh có biểu hiện viêm mũi dị ứng, khó thở hoặc co thắt phế quản.
Epinephrine (Adrenaline): Là thuốc cấp cứu bắt buộc trong trường hợp sốc phản vệ nặng. Thuốc giúp cải thiện hô hấp và nâng huyết áp nhanh chóng. Những người từng có tiền sử dị ứng hải sản nghiêm trọng nên mang theo bút tiêm epinephrine tự động để phòng ngừa tình huống khẩn cấp.

Một số trường hợp ăn tôm bị dị ứng có thể tiến triển nhanh thành sốc phản vệ nguy hiểm đến tính mạng. Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu như:

Khó thở, thở rít hoặc thở khò khè.
Sưng lưỡi, sưng họng gây nghẹn.
Chóng mặt, choáng váng hoặc mất ý thức.
Mạch nhanh nhưng yếu.
Da tái lạnh, tụt huyết áp.

Trong những tình huống này, tuyệt đối không tự điều trị tại nhà vì phản ứng phản vệ có thể diễn tiến rất nhanh chỉ trong vài phút.

Khi ăn tôm bị dị ứng, người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan dù triệu chứng nhẹ hay nặng. Việc nhận biết sớm dấu hiệu bất thường, xử lý đúng cách và chủ động phòng tránh sẽ giúp giảm nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe. Hiểu rõ nguyên nhân và cách bảo vệ cơ thể sẽ giúp bạn an tâm hơn trong sinh hoạt hằng ngày, đồng thời hạn chế tối đa nguy cơ ăn tôm bị dị ứng tái phát.