Có cần dùng thuốc điều trị virus RSV không?

Virus RSV là nguyên nhân phổ biến gây viêm đường hô hấp ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch yếu. Khi mắc bệnh, nhiều người thường lo lắng không biết liệu đã có thuốc điều trị virus RSV hay chưa. Thực tế, việc điều trị chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng để bảo vệ sức khỏe toàn diện cho người bệnh.

1. Vì sao không cần thuốc đặc trị trong đa số trường hợp bị RSV?

RSV là tác nhân gây bệnh thuộc nhóm virus đường hô hấp, không phải vi khuẩn. Vì vậy, kháng sinh không có khả năng tiêu diệt virus RSV và cũng không giúp bệnh cải thiện nhanh hơn. Việc điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ và theo dõi triệu chứng.

Kháng sinh trong quá trình điều trị RSV chỉ được cân nhắc khi xuất hiện bội nhiễm vi khuẩn (nhiễm trùng thứ phát). Việc sử dụng kháng sinh khi chưa có bằng chứng nhiễm khuẩn kèm theo là không cần thiết, thậm chí có thể gây tác dụng phụ và làm gia tăng tình trạng kháng thuốc. Những dấu hiệu cảnh báo cần đưa người bệnh đi khám để được bác sĩ đánh giá và xem xét chỉ định kháng sinh bao gồm:

Viêm tai giữa do vi khuẩn: Trẻ đau tai nhiều, quấy khóc liên tục hoặc sốt trở lại sau khi các triệu chứng RSV đã thuyên giảm.
Viêm phổi do vi khuẩn: Khó thở tăng dần, sốt cao kéo dài hoặc không đáp ứng với điều trị hỗ trợ, kèm đờm đặc màu vàng hoặc xanh.
Sốt kéo dài hoặc tái phát: Sau vài ngày hết sốt nhưng người bệnh sốt cao liên tục trở lại, có thể gợi ý tình trạng nhiễm khuẩn kèm theo.

2. Trường hợp nào cần dùng thuốc? Đó là thuốc gì?

Trong đa số trường hợp, thuốc điều trị virus RSV chủ yếu nhằm kiểm soát triệu chứng thay vì tiêu diệt virus. Bác sĩ thường chỉ định thuốc khi người bệnh sốt cao, khó chịu nhiều hoặc xuất hiện nguy cơ biến chứng. Một số loại thuốc có thể được sử dụng khi nhiễm RSV gồm:

Thuốc hạ sốt, giảm đau: Paracetamol (acetaminophen) hoặc ibuprofen được dùng để hạ sốt và giảm đau nhức. Trẻ em chỉ nên dùng theo đúng liều bác sĩ hướng dẫn và tuyệt đối không sử dụng aspirin.
Thuốc giảm ho không kê đơn: Có thể được cân nhắc ở người lớn khi ho nhiều gây mệt hoặc mất ngủ, cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Dung dịch nước muối sinh lý: Nhỏ mũi kết hợp hút dịch mũi giúp làm thông đường thở, giảm nghẹt mũi, đặc biệt hiệu quả với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Kháng sinh: Chỉ được kê khi có bội nhiễm vi khuẩn như viêm phổi hoặc viêm tai giữa, không sử dụng thường quy trong nhiễm RSV đơn thuần.

Ngoài dùng thuốc điều trị virus RSV, việc cho người bệnh uống đủ nước, nghỉ ngơi và theo dõi các dấu hiệu mất nước như khô miệng, tiểu ít hoặc mệt lả cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục.

3. Các biện pháp điều trị hỗ trợ được khuyến cáo

Cách điều trị virus RSV hiện nay chủ yếu là điều trị hỗ trợ vì chưa có thuốc đặc hiệu tiêu diệt virus. Trong những trường hợp bệnh diễn tiến nặng, người bệnh – đặc biệt là trẻ nhỏ hoặc người có sức đề kháng yếu có thể phải nhập viện để được theo dõi và hỗ trợ hô hấp. Một số biện pháp hữu hiệu bao gồm:

Thở oxy: Giúp cung cấp thêm oxy khi người bệnh khó thở hoặc nồng độ oxy trong máu giảm.
Truyền dịch tĩnh mạch: Được chỉ định khi người bệnh uống kém, mất nước hoặc không thể tự bổ sung đủ dịch.
Hỗ trợ hô hấp bằng máy thở: Áp dụng trong trường hợp suy hô hấp nặng, khi người bệnh không thể tự thở hiệu quả.

Những phương pháp trên giúp cơ thể duy trì chức năng sống ổn định trong thời gian hệ miễn dịch tự kiểm soát và loại bỏ virus RSV.

4. Có thuốc kháng virus RSV không?

Hiện nay, thuốc điều trị virus RSV đặc hiệu để tiêu diệt virus và giúp khỏi bệnh nhanh vẫn chưa có. Phần lớn các trường hợp nhiễm RSV được điều trị bằng cách kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ hô hấp để cơ thể tự hồi phục. Tuy nhiên, y học đã phát triển các biện pháp phòng ngừa chủ động nhằm giảm nguy cơ mắc RSV nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Bao gồm:

Kháng thể đơn dòng phòng RSV:

Nirsevimab (Beyfortus): Giúp bảo vệ trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trong khoảng 6 tháng đầu đời, giảm nguy cơ nhập viện do RSV.
Palivizumab (Synagis): Thường chỉ định cho trẻ nguy cơ cao như sinh non hoặc mắc bệnh tim, phổi bẩm sinh.

Vắc xin phòng RSV:

Abrysvo (Pfizer): Tiêm cho phụ nữ mang thai (tuần 32 – 36) để truyền kháng thể bảo vệ cho trẻ sau sinh, hoặc dùng cho người lớn tuổi.
Arexvy (GSK): Được phê duyệt cho người trung niên và cao tuổi nhằm giảm nguy cơ bệnh RSV nặng.

Hiểu đúng về thuốc điều trị virus RSV giúp tránh tình trạng lạm dụng thuốc không cần thiết. RSV là bệnh do virus nên hướng điều trị chính vẫn là kiểm soát triệu chứng, đảm bảo hô hấp và bù đủ dịch cho cơ thể. Trong những trường hợp nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định biện pháp hỗ trợ chuyên sâu hoặc phòng ngừa chủ động để giúp người bệnh hồi phục an toàn.