Các yếu tố nguy cơ loãng xương

Loãng xương đang trở thành vấn đề sức khỏe phổ biến, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi. Việc nhận diện sớm yếu tố nguy cơ loãng xương giúp mỗi người chủ động phòng ngừa, bảo vệ hệ xương và giảm thiểu biến chứng nguy hiểm như gãy xương, tàn phế.

1. Loãng xương là gì?

Loãng xương là tình trạng suy giảm mật độ và chất lượng xương, khiến xương trở nên giòn, dễ gãy ngay cả khi có chấn thương nhẹ. Bệnh tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng.

1.1 Cơ chế hình thành loãng xương

Xương là một mô sống luôn được tái tạo liên tục thông qua hai quá trình: hủy xương và tạo xương. Khi còn trẻ, quá trình tạo xương diễn ra mạnh mẽ hơn, giúp xương chắc khỏe. Tuy nhiên, theo thời gian, đặc biệt sau tuổi 30 – 35, quá trình hủy xương bắt đầu chiếm ưu thế.

Sự mất cân bằng này khiến mật độ xương giảm dần. Nếu không được kiểm soát, xương sẽ trở nên xốp, dễ tổn thương và dẫn đến loãng xương.

1.2 Hậu quả của loãng xương

Loãng xương không chỉ đơn thuần là tình trạng “xương yếu” mà còn gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Người bệnh có nguy cơ cao bị gãy xương, đặc biệt là xương hông, cột sống và cổ tay. Những chấn thương này có thể dẫn đến giảm khả năng vận động, thậm chí làm tăng nguy cơ tử vong ở người cao tuổi.

2. Các yếu tố làm tăng nguy cơ loãng xương

Hiểu rõ các yếu tố nguy cơ loãng xương là bước quan trọng để phòng bệnh hiệu quả. Theo các nghiên cứu được công bố bởi Tổ chức Loãng xương Canada và Healthy Bones Australia, nguy cơ mắc bệnh chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, từ di truyền đến lối sống.

2.1 Yếu tố nguy cơ loãng xương không thể thay đổi

2.1.1 Tuổi tác

Tuổi càng cao, mật độ xương càng giảm. Đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh loãng xương. Sau tuổi 50, đặc biệt ở phụ nữ, nguy cơ loãng xương tăng rõ rệt do sự suy giảm hormone estrogen.

2.1.2 Giới tính

Phụ nữ có nguy cơ mắc loãng xương cao hơn nam giới. Nguyên nhân là do khối lượng xương ban đầu thấp hơn và quá trình mất xương diễn ra nhanh hơn sau mãn kinh.

2.1.3 Yếu tố di truyền

Nếu trong gia đình có người từng bị loãng xương hoặc gãy xương do chấn thương nhẹ, nguy cơ mắc bệnh của bạn sẽ cao hơn. Đây là một trong các yếu tố nguy cơ của bệnh loãng xương được nhiều nghiên cứu xác nhận.

2.1.4 Chủng tộc và thể trạng

Người có vóc dáng nhỏ, nhẹ cân hoặc thuộc chủng tộc châu Á và da trắng thường có mật độ xương thấp hơn, từ đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

2.2 Yếu tố nguy cơ loãng xương có thể thay đổi

Chế độ dinh dưỡng thiếu hụt

Thiếu canxi và vitamin D là nguyên nhân phổ biến dẫn đến giảm mật độ xương. Vitamin D giúp cơ thể hấp thu canxi hiệu quả, trong khi canxi là thành phần chính cấu tạo nên xương.

Chế độ ăn thiếu protein hoặc quá nhiều muối cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe xương.

Lối sống ít vận động

Ít vận động khiến quá trình tạo xương bị suy giảm. Các bài tập chịu lực như đi bộ, chạy bộ hoặc tập tạ giúp kích thích xương phát triển và duy trì độ chắc khỏe.

Ngồi lâu, ít hoạt động là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ loãng xương mà nhiều người trẻ hiện nay đang mắc phải.

Thói quen xấu

Hút thuốc lá và uống rượu bia nhiều làm giảm khả năng hấp thu canxi, đồng thời ảnh hưởng đến quá trình tái tạo xương. Đây là những yếu tố nguy cơ phổ biến nhưng thường bị bỏ qua.

Sử dụng thuốc kéo dài

Một số loại thuốc như corticosteroid, thuốc chống co giật, thuốc điều trị ung thư… nếu sử dụng lâu dài có thể làm giảm mật độ xương.

Bệnh lý nền

Các bệnh lý như cường giáp, suy thận, viêm khớp dạng thấp hoặc rối loạn nội tiết đều có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa xương.

2.3 Nhóm nguy cơ đặc biệt cần chú ý

Phụ nữ sau mãn kinh

Sau mãn kinh, lượng estrogen giảm mạnh khiến tốc độ mất xương tăng nhanh. Đây là nhóm có nguy cơ loãng xương cao nhất và cần được tầm soát định kỳ.

Người cao tuổi

Quá trình lão hóa tự nhiên khiến xương suy yếu dần. Đồng thời, khả năng hấp thu dinh dưỡng cũng giảm, làm tăng nguy cơ loãng xương.

Người ít tiếp xúc ánh nắng

Ánh nắng mặt trời giúp cơ thể tổng hợp vitamin D. Người làm việc trong nhà hoặc ít tiếp xúc ánh nắng dễ bị thiếu vitamin D, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe xương.

3. Biện pháp phòng ngừa và điều trị

Việc phòng ngừa loãng xương cần được thực hiện càng sớm càng tốt, đặc biệt với những người có nguy cơ cao.

3.1 Phòng ngừa loãng xương

Để bảo vệ hệ xương, mỗi người cần xây dựng lối sống lành mạnh. Chế độ ăn nên đảm bảo đủ canxi, vitamin D và protein. Bên cạnh đó, cần duy trì thói quen vận động thường xuyên, tránh hút thuốc và hạn chế rượu bia.

Tắm nắng buổi sáng từ 10 – 15 phút mỗi ngày cũng là cách đơn giản giúp cơ thể tổng hợp vitamin D tự nhiên.

3.2 Tầm soát và phát hiện sớm

Đo mật độ xương bằng phương pháp DEXA là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán loãng xương. Những người trên 50 tuổi hoặc có nguy cơ cao nên kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm và có hướng điều trị phù hợp.

3.3 Điều trị loãng xương hiện đại

Hiện nay, y học đã có nhiều phương pháp điều trị loãng xương hiệu quả, trong đó nổi bật là thuốc sinh học như Denosumab. Đây là liệu pháp giúp ức chế quá trình hủy xương, từ đó làm tăng mật độ xương và giảm nguy cơ gãy xương.

Nghiên cứu cho thấy Denosumab có thể giảm nguy cơ gãy xương cột sống khoảng 40 – 70% và gãy xương hông khoảng 40 – 50%, mang lại hiệu quả rõ rệt cho người bệnh.

Tại Thu Cúc TCI, người bệnh sẽ được thăm khám với chuyên gia Cơ xương khớp giàu kinh nghiệm, đo DEXA để kiểm tra mật độ xương và được tư vấn điều trị bằng các phương pháp hiện đại, phù hợp nếu có tình trạng loãng xương. 

Loãng xương là bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ và chủ động chăm sóc sức khỏe. Việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ loãng xương sẽ giúp bạn xây dựng lối sống khoa học, bảo vệ hệ xương vững chắc theo thời gian