Quy trình đo mật độ xương bằng phương pháp DEXA

Quy trình đo mật độ xương bằng phương pháp DEXA là nội dung được nhiều người quan tâm khi cần đánh giá sức khỏe hệ xương hoặc tầm soát nguy cơ loãng xương. Đo mật độ xương bằng phương pháp DEXA là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại, cho phép xác định chính xác mật độ khoáng của xương, từ đó phát hiện sớm tình trạng thiếu xương hoặc loãng xương ngay cả khi chưa có triệu chứng.

1. Cần chuẩn bị gì trước khi đo mật độ xương DEXA?

Đo mật độ xương DEXA là phương pháp an toàn, không xâm lấn nên người bệnh không cần chuẩn bị phức tạp. Tuy nhiên, để kết quả phản ánh đúng tình trạng xương, người được chỉ định nên ngưng sử dụng các sản phẩm bổ sung canxi ít nhất 24 giờ trước khi thực hiện.

Ngoài ra, khi thực hiện đo mật độ xương bằng kỹ thuật DEXA, người bệnh cần lưu ý một số vấn đề sau:

Trang phục nên gọn nhẹ, thoải mái. Tùy theo đo mật độ xương ở vị trí nào, bạn nên tránh mặc quần áo có khóa kéo, cúc kim loại, móc cài hoặc dây buộc kim loại. Các vật dụng như trang sức, chìa khóa, thắt lưng hay đồ kim loại khác cũng cần được tháo bỏ trước khi đo. Trong một số trường hợp, kỹ thuật viên có thể yêu cầu thay áo choàng y tế để hạn chế nhiễu hình ảnh.

Người bệnh cũng cần thông báo cho bác sĩ nếu đã từng chụp X-quang hoặc chụp CT có sử dụng thuốc cản quang hoặc bari trong thời gian gần đó. Khi cần thiết, quy trình đo mật độ xương bằng kỹ thuật DEXA sẽ được dời sang thời điểm phù hợp hơn để đảm bảo độ chính xác.

Đối với phụ nữ đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai, cần trao đổi trước với bác sĩ. Dựa trên từng trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định hoãn đo hoặc áp dụng biện pháp an toàn phù hợp.

2. Quy trình đo mật độ xương bằng phương pháp DEXA diễn ra như thế nào?

Khi bắt đầu đo mật độ xương bằng phương pháp DEXA, người bệnh được hướng dẫn nằm ngửa trên bàn chụp chuyên dụng, hai chân duỗi thẳng. Trong một số trường hợp, kỹ thuật viên có thể đặt gối đỡ dưới đầu gối để hỗ trợ làm phẳng cột sống hoặc cố định vùng hông. Tay và các bộ phận cần thiết cũng có thể được cố định nhẹ nhằm hạn chế cử động.

Máy đo mật độ xương DEXA bao gồm hai bộ phận chính: đầu quét di chuyển phía trên cơ thể, tập trung khảo sát các vị trí thường được chỉ định như cột sống thắt lưng và khớp háng; bộ phát tia hoạt động phía dưới bàn chụp. Dữ liệu thu được sẽ được xử lý và phân tích trên hệ thống máy tính, giúp đánh giá chính xác mật độ khoáng của xương.

Trong suốt quá trình đo mật độ xương bằng kỹ thuật DEXA, người bệnh cần giữ nguyên tư thế. Ở một số thời điểm, kỹ thuật viên có thể yêu cầu nín thở trong thời gian ngắn để hạn chế sai số.

Về bản chất, phương pháp này sử dụng tia X năng lượng thấp, nguyên lý tương tự chụp X-quang thông thường nhưng liều tia thấp hơn nhiều và tập trung chuyên biệt cho đánh giá xương. Thời gian thực hiện quy trình đo mật độ xương bằng phương pháp DEXA thường không kéo dài, trung bình khoảng 25–30 phút, bao gồm cả khâu chuẩn bị và đo.

3. Đo mật độ xương bằng phương pháp DEXA có đau không? Có ảnh hưởng gì không?

Đo mật độ xương bằng phương pháp DEXA (DXA) là kỹ thuật không gây đau, không xâm lấn và có độ an toàn cao. Trong quá trình đo, người bệnh chỉ cần nằm yên để máy quét qua các vị trí xương cần đánh giá.

Thiết bị DEXA sử dụng tia X năng lượng rất thấp, thấp hơn nhiều so với chụp X-quang phổi, do đó hầu như không ảnh hưởng đến sức khỏe và không gây tích lũy bức xạ nếu thực hiện đúng chỉ định.

Các vị trí thường được khảo sát gồm cột sống thắt lưng, khớp háng hoặc cổ tay, tùy thuộc vào mục đích thăm khám và đo mật độ xương ở vị trí nào theo chỉ định của bác sĩ.

DEXA hiện được xem là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán loãng xương. Kết quả đo thông qua các chỉ số như T-score và Z-score giúp bác sĩ phân loại tình trạng xương bình thường, thiếu xương hay loãng xương, từ đó xây dựng kế hoạch theo dõi và điều trị phù hợp.

4. Đo mật độ xương DEXA mất bao lâu? Bao lâu nên đo một lần?

Thời gian thực hiện đo mật độ xương DEXA khá ngắn. Thông thường, mỗi lần quét chỉ mất khoảng 3–5 phút, trong một số trường hợp có thể kéo dài đến 10–15 phút nếu cần đo mật độ xương 2 vị trí hoặc nhiều vùng xương khác nhau.

Tần suất đo phụ thuộc vào mức độ nguy cơ và tình trạng sức khỏe của từng người. Với người nguy cơ thấp, việc đo lại thường được khuyến cáo sau 2–3 năm. Những người có nguy cơ thiếu xương hoặc loãng xương nên theo dõi mỗi 1–2 năm. Riêng bệnh nhân đang điều trị loãng xương hoặc sử dụng thuốc có thể ảnh hưởng đến mật độ xương, bác sĩ có thể chỉ định đo sớm hơn để đánh giá hiệu quả điều trị.

Để đảm bảo kết quả có tính so sánh và độ chính xác cao, người bệnh nên thực hiện đo tại cùng một cơ sở y tế và trên cùng máy đo mật độ xương DEXA trong các lần theo dõi tiếp theo.

Quy trình đo mật độ xương bằng phương pháp DEXA nhìn chung đơn giản, an toàn và mang lại giá trị cao trong đánh giá sức khỏe hệ xương, đặc biệt ở người trung niên, người cao tuổi hoặc các đối tượng có yếu tố nguy cơ loãng xương. Tuy nhiên, để kiểm soát sức khỏe một cách toàn diện, đo mật độ xương bằng phương pháp DEXA nên được thực hiện kết hợp trong các chương trình khám sức khỏe định kỳ.

Tại Thu Cúc TCI, các gói khám sức khỏe tổng quát định kỳ được thiết kế khoa học, tích hợp nhiều danh mục quan trọng như xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, đo mật độ xương DEXA, giúp đánh giá tổng thể tình trạng sức khỏe và phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn. Chủ động khám định kỳ chính là nền tảng để bảo vệ hệ xương và duy trì sức khỏe bền vững lâu dài.