Bị sán lá gan lớn có gây ngứa không?
Nhiều người băn khoăn sán lá gan lớn có gây ngứa không khi xuất hiện tình trạng ngứa toàn thân kéo dài không rõ nguyên nhân. Câu trả lời là CÓ, nhiễm sán có thể kích hoạt phản ứng dị ứng trong cơ thể, gây ngứa dai dẳng, nổi mề đay tái phát và khó kiểm soát bằng thuốc kháng histamin. Nếu kèm đau hạ sườn phải hoặc rối loạn tiêu hóa, cần nghĩ đến khả năng nhiễm ký sinh trùng để được kiểm tra sớm.
1. Sán lá gan lớn có gây ngứa không?
Sán lá gan có gây ngứa không hay sán lá gan có ngứa không? Câu trả lời là CÓ. Nhiễm sán lá gan lớn (Fasciola) gây ngứa da, nổi mề đay hoặc phát ban cho người bệnh. Tình trạng này xảy ra khi ký sinh trùng xâm nhập cơ thể, di chuyển qua thành ruột rồi vào gan và đường mật, kích thích phản ứng miễn dịch và dị ứng.
Tình trạng ngứa da xuất hiện do 3 cơ chế chính:
- Phản ứng dị ứng giai đoạn đầu: Khi ấu trùng di chuyển trong gan, chúng giải phóng kháng nguyên và độc tố. Có thể tăng sản xuất kháng thể (đặc biệt là IgE) gây nổi mề đay, ban đỏ và ngứa toàn thân.
- Tổn thương gan – đường mật: Sán gây viêm, áp xe hoặc tắc mật, làm rối loạn chức năng gan. Bilirubin và chất độc tích tụ trong máu có thể lắng đọng dưới da, gây ngứa kéo dài.
- Chất thải từ sán trưởng thành: Khi ký sinh trong ống mật, sán tiết độc tố kích thích hệ miễn dịch, khiến tình trạng ngứa có thể tái diễn hoặc trở thành mãn tính.
2. Dấu hiệu ngứa do sán lá gan lớn
Sán lá gan lớn có gây ngứa, nhưng không phải ai nhiễm Fasciola cũng xuất hiện triệu chứng. Bệnh thường diễn tiến qua 2 giai đoạn: Cấp tính (giai đoạn sán di chuyển) và mãn tính (khi sán đã ký sinh trong ống mật).
2.1. Giai đoạn cấp tính
Ở giai đoạn này, ấu trùng sán từ ruột xuyên qua ổ bụng rồi vào gan. Quá trình xâm nhập và di chuyển có thể kích thích phản ứng dị ứng, gây ngứa da, nổi mề đay. Triệu chứng thường xuất hiện sau khoảng 4 – 7 ngày kể từ khi nhiễm và có thể kéo dài nhiều tuần đến vài tháng. Các dấu hiệu khác đi kèm gồm:
- Sốt
- Mệt mỏi, khó chịu
- Đau bụng
- Buồn nôn hoặc nôn
- Tiêu chảy hoặc thay đổi thói quen đi tiêu
- Tăng bạch cầu ái toan trong xét nghiệm máu.
2.2. Giai đoạn mãn tính
Khi sán trưởng thành và cư trú trong ống mật, dấu hiệu nhiễm sán có thể xuất hiện sau vài tháng. Ngứa lúc này có thể liên quan đến tổn thương gan và rối loạn mật. Ngoài ngứa, người bệnh còn xuất hiện nhiều dấu hiệu khác như:
- Gan to
- Xét nghiệm chức năng gan bất thường
- Đau âm ỉ vùng gan.
3. Ngứa do sán lá gan lớn khác gì ngứa dị ứng thông thường?
Ngứa kéo dài, dữ đội và tái phát nhiều lần có thể không chỉ là dị ứng thông thường mà còn liên quan đến nhiễm sán lá gan lớn. Phân biệt rõ 2 tình trạng bệnh lý này rất quan trọng, bởi nó liên quan trực tiếp đến việc điều trị bệnh lâu dài. Cách phân biệt như sau:
| Tiêu chí | Ngứa do sán lá gan lớn | Ngứa dị ứng thông thường |
| Tính chất ngứa | Ngứa dữ dội, cảm giác ngứa sâu dưới da, kéo dài dai dẳng; thường nặng hơn vào ban đêm hoặc khi cơ thể nóng. | Ngứa khu trú tại vùng tiếp xúc dị nguyên, thường xuất hiện đột ngột, theo từng cơn. |
| Biểu hiện da | Mẩn đỏ, sẩn ngứa, sẩn cục; có thể nổi mề đay mạn tính, khó điều trị dứt điểm. | Mề đay, ban đỏ, mụn nước; thường nổi nhanh và lặn nhanh. |
| Triệu chứng kèm theo | Đau tức hạ sườn phải, rối loạn tiêu hóa, mệt mỏi, sụt cân, có thể sốt nhẹ. | Hắt hơi, sổ mũi, ngứa mắt, khó thở (trong dị ứng thức ăn hoặc thuốc). |
| Điều trị | Ít cải thiện khi dùng thuốc kháng histamin; cần xét nghiệm máu/phân để chẩn đoán và điều trị bằng thuốc đặc hiệu. | Thường giảm nhanh khi dùng thuốc kháng histamin hoặc khi tránh tiếp xúc dị nguyên. |
4. Ngứa do sán lá gan lớn có tự hết không?
Ngứa do sán lá gan lớn thường không thể tự hết. Với câu hỏi sán lá gan lớn có gây ngứa không, thì thực tế bệnh có thể gây ngứa kéo dài, kèm mẩn đỏ và cảm giác nóng rát do cơ thể phản ứng với độc tố của ký sinh trùng. Nếu không điều trị đúng, tình trạng này khó tự khỏi và có thể dẫn đến biến chứng nặng như áp xe gan hoặc xơ gan.
Nhiễm sán lá gan lớn có thể điều trị dứt điểm bằng thuốc đặc hiệu. Phổ biến nhất là Triclabendazole, dùng đường uống, thường một hoặc hai liều theo chỉ định bác sĩ. Trong giai đoạn cấp tính có triệu chứng nặng, bác sĩ có thể cho dùng ngắn hạn corticosteroid để giảm viêm.
Tuỳ theo loài gây bệnh (Fasciola hepatica hoặc Fasciola gigantica), bác sĩ có thể kê một số loại thuốc tẩy giun như:
- Nitazoxanide
- Triclabendazole
- Albendazole
- Praziquantel
Trong trường hợp tắc mật, phẫu thuật có thể được cân nhắc để xử lý. Nếu nghi ngờ nhiễm bệnh hoặc thấy có bất cứ dấu hiệu nào, bạn nên đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Sán lá gan lớn có gây ngứa không phụ thuộc vào giai đoạn bệnh và phản ứng miễn dịch của từng người. Tuy nhiên, nếu ngứa kéo dài kèm mẩn đỏ và không rõ nguyên nhân, cần nghĩ đến khả năng nhiễm sán. Việc chẩn đoán sớm bằng xét nghiệm máu hoặc phân giúp xác định chính xác nguyên nhân. Điều trị đặc hiệu kịp thời là cách duy nhất để giải quyết triệt để tình trạng này.
