Viêm túi lệ là gì? Dấu hiệu, cách điều trị và phòng ngừa ra sao?

Chảy nước mắt liên tục, xuất hiện ghèn hoặc sưng đau ở góc trong mắt gần sống mũi có thể là dấu hiệu của viêm túi lệ. Tình trạng này thường liên quan đến sự cản trở lưu thông nước mắt, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây viêm nhiễm. Nhận biết sớm triệu chứng, xác định nguyên nhân và điều trị đúng cách giúp hạn chế nguy cơ bệnh kéo dài hoặc tái phát.

1. Viêm túi lệ là gì?

Túi lệ là bộ phận thuộc hệ thống dẫn lưu nước mắt, nằm ở góc trong mắt, gần sống mũi. Nước mắt sau khi làm ẩm bề mặt nhãn cầu sẽ đi qua các lỗ lệ, ống lệ và túi lệ trước khi được dẫn xuống khoang mũi. Khi đường dẫn lưu bị tắc nghẽn, nước mắt có thể ứ đọng, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và gây viêm.

Viêm túi lệ là tình trạng viêm xảy ra tại túi lệ, thường liên quan đến nhiễm khuẩn và tắc nghẽn đường dẫn lưu nước mắt. Bệnh có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi, từ trẻ nhỏ có bất thường đường lệ bẩm sinh đến người trưởng thành gặp tình trạng tắc lệ đạo mắc phải.

Mức độ bệnh phụ thuộc vào nguyên nhân, tình trạng tắc nghẽn và mức độ nhiễm trùng. Vì vậy, người bệnh không nên tự điều trị kéo dài tại nhà mà cần khám chuyên khoa Mắt để xác định tình trạng cụ thể.

2. Dấu hiệu viêm túi lệ là gì?

Triệu chứng có thể khác nhau tùy theo thể bệnh. Một số biểu hiện dễ nhận thấy gồm:

Chảy nước mắt thường xuyên: Mắt luôn ướt dù không khóc, nước mắt dễ tràn ra ngoài do đường dẫn lưu bị cản trở.
Sưng đau ở góc trong mắt: Vùng gần sống mũi có thể sưng, đỏ, nóng và đau khi chạm vào.
Xuất hiện dịch tiết: Mắt có ghèn, dịch nhầy hoặc mủ; mi mắt có thể dính lại sau khi ngủ dậy.
Khối sưng tại vùng túi lệ: Khi bệnh tiến triển, vùng này có thể căng nề; một số trường hợp xuất hiện ổ mủ.
Triệu chứng toàn thân: Nếu nhiễm trùng nặng, người bệnh có thể sốt, mệt mỏi hoặc xuất hiện các biểu hiện viêm lan rộng.

Nếu xuất hiện sưng đau tăng nhanh, sốt, vùng đỏ lan rộng hoặc thay đổi thị lực, người bệnh cần được khám sớm. Đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng tiến triển, cần đánh giá và xử trí kịp thời.

3. Viêm túi lệ cấp và viêm túi lệ mạn tính khác nhau như thế nào?

Hai thể bệnh khác nhau chủ yếu ở tốc độ khởi phát, mức độ viêm và diễn tiến triệu chứng.

Viêm túi lệ cấp thường khởi phát đột ngột khi tình trạng nhiễm khuẩn xảy ra tại túi lệ. Người bệnh có thể đau rõ ở góc trong mắt, sưng đỏ vùng gần sống mũi và cảm thấy căng tức. Trường hợp nặng có thể hình thành áp xe hoặc xuất hiện sốt. Thể bệnh này cần được đánh giá y tế sớm để kiểm soát nhiễm trùng và hạn chế nguy cơ lan rộng.
Viêm túi lệ mạn tính thường diễn tiến âm thầm hơn. Người bệnh có thể chảy nước mắt kéo dài, thường xuyên xuất hiện ghèn hoặc dịch nhầy ở góc trong mắt. Triệu chứng có thể giảm rồi tái phát, đặc biệt khi nguyên nhân tắc nghẽn đường dẫn lưu chưa được giải quyết.

Dù biểu hiện khác nhau, cả hai thể đều cần được thăm khám để xác định nguyên nhân. Bác sĩ có thể kiểm tra vùng túi lệ, đánh giá đường dẫn lưu nước mắt và chỉ định thêm các phương pháp kiểm tra khi cần thiết. Việc phân biệt đúng thể bệnh giúp lựa chọn hướng điều trị phù hợp, tránh chỉ xử lý triệu chứng mà bỏ sót tình trạng tắc lệ đạo.

4. Cách chữa viêm túi lệ gồm những phương pháp nào?

Phương pháp điều trị được lựa chọn dựa trên mức độ nhiễm trùng, tình trạng tắc nghẽn và độ tuổi của người bệnh. Mục tiêu không chỉ là kiểm soát viêm mà còn xử lý nguyên nhân gây ứ đọng nước mắt khi có chỉ định.

Điều trị bằng thuốc

Trong trường hợp nhiễm khuẩn cấp, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh đường uống hoặc đường tiêm tùy mức độ bệnh. Nếu có dịch mủ, việc lấy mẫu xét nghiệm có thể được cân nhắc để xác định vi khuẩn và hỗ trợ lựa chọn thuốc. Người bệnh cần tuân thủ liều lượng, thời gian sử dụng theo hướng dẫn, không tự mua kháng sinh hoặc ngừng thuốc khi triệu chứng vừa giảm.

Dẫn lưu ổ mủ khi cần thiết

Nếu túi lệ hình thành ổ áp xe, bác sĩ có thể cân nhắc can thiệp dẫn lưu nhằm giải phóng mủ và kiểm soát nhiễm trùng. Thủ thuật cụ thể phụ thuộc vào vị trí, kích thước ổ áp xe và tình trạng người bệnh.

Xử lý tình trạng tắc đường lệ

Khi tắc nghẽn là nguyên nhân khiến bệnh kéo dài hoặc tái phát, bác sĩ có thể xem xét phẫu thuật tạo đường dẫn lưu nước mắt mới, thường gọi là phẫu thuật nối túi lệ – mũi. Phương pháp này giúp nước mắt đi xuống mũi theo đường dẫn lưu mới. Thời điểm thực hiện phụ thuộc vào tình trạng nhiễm trùng và đánh giá chuyên môn.

Điều trị ở trẻ nhỏ

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có tắc lệ đạo bẩm sinh, bác sĩ có thể hướng dẫn cha mẹ day nắn vùng túi lệ đúng kỹ thuật. Nếu tình trạng không cải thiện, trẻ có thể cần bơm rửa hoặc thông lệ đạo theo chỉ định. Không nên tự thực hiện thủ thuật hoặc day ấn mạnh khi vùng túi lệ đang sưng đỏ, đau.

5. Phòng ngừa viêm túi lệ bằng cách nào?

Không phải mọi trường hợp đều có thể phòng tránh hoàn toàn, đặc biệt khi bệnh liên quan đến bất thường bẩm sinh hoặc tắc nghẽn đường dẫn lưu. Tuy nhiên, một số thói quen và biện pháp chăm sóc có thể giúp hạn chế nguy cơ viêm nhiễm:

Rửa tay sạch trước khi chạm vào mắt, tránh dụi mắt bằng tay chưa vệ sinh.
Vệ sinh vùng mắt nhẹ nhàng, không dùng chung khăn hoặc vật dụng tiếp xúc trực tiếp với mắt.
Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định.
Khám chuyên khoa khi thường xuyên chảy nước mắt, xuất hiện dịch mủ hoặc có dấu hiệu tắc nghẽn đường lệ.
Đưa trẻ đi khám nếu mắt liên tục chảy nước, có ghèn kéo dài hoặc vùng góc trong mắt sưng bất thường.

Với người từng mắc bệnh, việc theo dõi triệu chứng và tái khám theo lịch hẹn giúp phát hiện sớm tình trạng tái phát. Nếu có biểu hiện nhiễm trùng cấp, cần ưu tiên thăm khám thay vì chỉ áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà.

Viêm túi lệ có thể gây chảy nước mắt kéo dài, tiết dịch và sưng đau ở góc trong mắt; trường hợp nặng có nguy cơ hình thành ổ áp xe hoặc lan rộng nhiễm trùng. Khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh nên khám chuyên khoa Mắt để xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Chăm sóc mắt đúng cách và xử lý tình trạng tắc lệ đạo khi cần thiết giúp hạn chế nguy cơ tái phát.