Tắc lệ đạo là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Tắc lệ đạo là tình trạng một phần hoặc toàn bộ đường dẫn lưu nước mắt bị hẹp, tắc nghẽn, khiến nước mắt không thể thoát xuống mũi như bình thường. Trẻ sơ sinh là nhóm thường gặp tình trạng này hơn, tuy nhiên người trưởng thành cũng có thể mắc do quá trình lão hóa, viêm nhiễm, chấn thương hoặc các yếu tố khác. Chảy nước mắt kéo dài là biểu hiện thường gặp nhất, tuy nhiên người bệnh cũng có thể xuất hiện ghèn, kích ứng hoặc nhiễm trùng tái diễn. Nhận biết sớm triệu chứng tắc lệ đạo, xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp giúp cải thiện dẫn lưu nước mắt và hạn chế các biến chứng tại mắt.

1. Tắc lệ đạo là gì?

Tắc lệ đạo là tình trạng đường dẫn nước mắt bị hẹp hoặc tắc một phần hay hoàn toàn, khiến nước mắt không thể thoát xuống mũi như bình thường và gây chảy nước mắt sống. Ở trẻ nhỏ, tình trạng này thường liên quan đến bất thường bẩm sinh và nhiều trường hợp có thể tự cải thiện khi trẻ lớn lên. Ở người lớn, tắc lệ đạo có thể liên quan đến viêm nhiễm, sưng nề hoặc khối u gây cản trở đường dẫn nước mắt.

2. Triệu chứng tắc lệ đạo là gì?

Triệu chứng tắc lệ đạo thường dễ nhận biết nhất qua tình trạng chảy nước mắt kéo dài do nước mắt không được dẫn lưu bình thường. Tình trạng này thường được nhận biết qua những biểu hiện sau:

Xuất hiện tình trạng nước mắt trào ra ngoài một cách tự nhiên.
Sau khi thức dậy, mắt có thể tích tụ nhiều ghèn và dịch tiết.
Đóng vảy quanh lông mi, mí mắt có thể dính vào nhau.
Đỏ, sưng hoặc đau vùng góc trong mắt, đôi khi xuất hiện dịch mủ khi có viêm nhiễm.
Nhiễm trùng mắt tái diễn do nước mắt ứ đọng trong đường lệ.
Nhìn mờ, nhòe tạm thời do nước mắt đọng nhiều trên bề mặt mắt.

Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu tắc lệ đạo thường nổi bật với chảy nước mắt liên tục, nhiều ghèn và có thể sưng đỏ vùng góc trong mắt khi xảy ra viêm nhiễm.

3. Nguyên nhân tắc lệ đạo là gì?

Nguyên nhân tắc lệ đạo có thể khác nhau giữa trẻ em và người lớn. Các yếu tố có thể liên quan đến sự xuất hiện của bệnh bao gồm:

Tắc lệ đạo bẩm sinh: Hệ thống lệ đạo của trẻ chưa phát triển hoàn chỉnh, điểm lệ có thể hẹp hoặc đoạn cuối ống lệ mũi còn màng gây cản trở dẫn lưu nước mắt.
Tuổi tác: Ở người lớn tuổi, các điểm lệ và đường dẫn nước mắt có thể thu hẹp dần.
Viêm nhiễm kéo dài: Viêm mắt, viêm đường lệ hoặc viêm xoang mạn tính có thể gây sẹo và làm hẹp đường dẫn nước mắt.
Bất thường vùng mũi: Polyp mũi hoặc những thay đổi cấu trúc vùng mũi có thể cản trở quá trình thoát nước mắt.
Chấn thương: Tổn thương vùng mắt, mũi hoặc xương mặt có thể gây sẹo, làm hẹp hoặc tắc lệ đạo.
Khối u: Một số khối u ở đường lệ hoặc vùng lân cận có thể chèn ép hệ thống dẫn lưu.
Thuốc và điều trị ung thư: Một số thuốc nhỏ mắt kéo dài, hóa trị hoặc xạ trị vùng đầu – mặt có thể làm tăng nguy cơ tắc lệ đạo.

Xác định chính xác nguyên nhân tắc lệ đạo giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với từng trường hợp.

4. Chẩn đoán tắc lệ đạo thế nào?

Để chẩn đoán tắc lệ đạo, bác sĩ có thể thực hiện bơm rửa lệ đạo bằng cách đưa dung dịch qua điểm lệ ở góc trong mắt. Nếu dung dịch không lưu thông xuống mũi – họng hoặc bị trào ngược trở lại, đây có thể là dấu hiệu cho thấy đường lệ đang bị tắc nghẽn. Kết quả kiểm tra giúp bác sĩ đánh giá tình trạng lưu thông của lệ đạo và định hướng phương pháp điều trị phù hợp.

5. Điều trị tắc lệ đạo bằng cách nào?

Điều trị tắc lệ đạo phụ thuộc vào độ tuổi, nguyên nhân và mức độ tắc nghẽn. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

Thông lệ đạo để cải thiện khả năng dẫn lưu nước mắt.
Nong điểm lệ hoặc đặt ống thông nhằm duy trì đường dẫn nước mắt.
Đặt ống silicon lệ quản – lệ mũi trong những trường hợp phù hợp.
Phẫu thuật khi tình trạng tắc nghẽn không cải thiện bằng các phương pháp khác.

Với trẻ bị tắc lệ đạo bẩm sinh, nhiều trường hợp có thể tự cải thiện khi hệ thống lệ đạo hoàn thiện. Trong thời gian theo dõi, cha mẹ nên vệ sinh mắt bằng gạc sạch và nước muối sinh lý, đồng thời massage vùng túi lệ theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu mắt trẻ sưng đỏ, đau hoặc xuất hiện nhiều dịch mủ, cần đưa trẻ đi khám để được xử trí phù hợp.

Tắc lệ đạo khiến nước mắt không được dẫn lưu bình thường, thường biểu hiện bằng chảy nước mắt kéo dài, nhiều ghèn hoặc nhiễm trùng tái diễn. Nguyên nhân và phương pháp điều trị có sự khác biệt giữa trẻ em và người lớn. Vì vậy, khi xuất hiện dấu hiệu tắc lệ đạo kéo dài, người bệnh nên khám chuyên khoa Mắt để được chẩn đoán, xác định vị trí tắc và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.