Mắt sưng đỏ và đau: Nguyên nhân & cách xử lý hiệu quả

Mắt sưng đỏ và đau có thể xuất hiện do những nguyên nhân khá phổ biến như viêm kết mạc, dị ứng, kích ứng, lẹo, chắp hoặc khô mắt. Tuy nhiên, nếu tình trạng mắt bị sưng đỏ và đau đi kèm nhìn mờ, sợ ánh sáng, đau dữ dội hoặc tổn thương sau chấn thương, đây có thể là dấu hiệu cần được khám sớm. Đặc biệt, trẻ nhỏ có mắt đỏ, sưng hoặc nhiều ghèn cũng cần được theo dõi cẩn thận.

1. Mắt sưng đỏ và đau do nguyên nhân nào?

Tình trạng mắt sưng đỏ và đau có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, từ kích ứng thông thường đến các bệnh lý cần được điều trị. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

Viêm mí mắt: Có thể khiến mí mắt sưng đỏ, ngứa, nóng rát hoặc đau do nhiễm trùng, dị ứng, tắc nghẽn tuyến hoặc khô mắt.
Viêm kết mạc (đau mắt đỏ): Thường do virus hoặc vi khuẩn, gây đỏ mắt, chảy nước mắt, nhiều ghèn, cộm rát và khó chịu.
Dị ứng mắt: Tiếp xúc với mỹ phẩm, thuốc, thực phẩm hoặc các tác nhân dị ứng có thể khiến mắt đỏ, sưng và ngứa rát.
Dị vật trong mắt: Bụi, lông mi, phấn hoa hoặc mỹ phẩm có thể cọ xát lên bề mặt mắt, gây đỏ, đau và cảm giác bỏng rát.
Tổn thương do tia UV: Tiếp xúc với ánh nắng cường độ cao trong thời gian dài có thể gây kích ứng, đau rát, sưng và ảnh hưởng đến giác mạc.

Do mắt sưng đỏ và đau có nhiều nguyên nhân khác nhau, người bệnh không nên tự xác định bệnh hoặc tự dùng thuốc nhỏ mắt. Nếu triệu chứng kéo dài, tăng nặng hoặc ảnh hưởng đến thị lực, nên khám chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

2. Mắt bé bị đổ ghèn và sưng có nguy hiểm?

Tình trạng mắt bé bị đổ ghèn và sưng thường khiến cha mẹ lo lắng. Đây có thể là biểu hiện của viêm kết mạc, đặc biệt khi đi kèm đỏ mắt, chảy nước mắt hoặc mí mắt dính do dịch tiết. Viêm kết mạc ở trẻ có thể do virus, vi khuẩn hoặc dị ứng; trong đó nhiễm virus và vi khuẩn có khả năng lây sang người khác.

Nếu chỉ có triệu chứng nhẹ, trẻ vẫn ăn uống, sinh hoạt bình thường và không có dấu hiệu ảnh hưởng thị lực, cha mẹ có thể theo dõi và chăm sóc mắt theo hướng dẫn chuyên môn. Tuy nhiên, bé bị đau mắt đỏ và sưng cần được đưa đi khám nếu mắt sưng nhiều, đau, nhìn bất thường, nhạy cảm với ánh sáng hoặc triệu chứng ngày càng nặng.

Đặc biệt, trẻ nhỏ bị đỏ mắt nên được đánh giá thận trọng hơn. Dịch vụ Y tế Anh (NHS) khuyến cáo trẻ dưới 2 tuổi có mắt đỏ nên được đưa đi khám; với trẻ sơ sinh dưới 28–30 ngày tuổi có mắt đỏ, dính dịch cần được đánh giá khẩn cấp.

3. Cách giảm sưng đau mắt nhanh tại nhà?

Nếu mắt sưng đỏ và đau ở mức độ nhẹ, bạn có thể áp dụng một số biện pháp hỗ trợ tại nhà:

Tránh tác nhân kích ứng: Ngừng sử dụng mỹ phẩm hoặc sản phẩm nghi gây dị ứng; có thể vệ sinh mắt bằng nước muối sinh lý phù hợp.
Giữ mắt sạch: Vệ sinh mắt nhẹ nhàng, tránh dụi hoặc chạm tay vào mắt.
Chườm ấm: Dùng khăn mềm sạch thấm nước ấm, vắt ráo và đặt lên mắt khoảng 10 phút để giúp giảm cảm giác sưng, ngứa và khó chịu. Không sử dụng nước quá nóng.
Bảo vệ mắt: Hạn chế tiếp xúc với khói bụi, ánh nắng và các yếu tố môi trường dễ gây kích ứng; có thể đeo kính bảo vệ khi ra ngoài.
Theo dõi triệu chứng: Nếu tình trạng mắt đỏ và sưng không cải thiện hoặc ngày càng đau, người bệnh nên đi khám chuyên khoa mắt để được kiểm tra.

4. Chăm sóc và phòng ngừa bé bị đau mắt đỏ và sưng ra sao?

Khi bé bị đau mắt đỏ và sưng, cha mẹ nên chú ý chăm sóc và phòng ngừa lây nhiễm bằng những cách sau:

Giữ tay sạch: Rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi chăm sóc hoặc vệ sinh mắt cho bé.
Không để bé dụi mắt: Hạn chế việc chạm, gãi hoặc dụi mắt để tránh kích ứng và đưa vi khuẩn vào mắt.
Vệ sinh khăn, đồ dùng: Giặt sạch khăn mặt, khăn lau và phơi khô; không dùng chung đồ cá nhân với người khác.
Giữ không gian sạch: Thường xuyên vệ sinh nhà cửa, hạn chế bụi, khói và các yếu tố có thể kích thích mắt.
Bổ sung dinh dưỡng phù hợp: Đảm bảo chế độ ăn đa dạng, cung cấp các dưỡng chất cần thiết như vitamin A, E, omega-3 và chất chống oxy hóa.
Theo dõi tình trạng mắt: Nếu mắt bé sưng đỏ kéo dài, xuất hiện nhiều ghèn, đau hoặc có dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên đưa bé đi khám.

5. Mắt sưng đau khi nào cần đi khám ngay?

Không phải trường hợp mắt sưng đỏ và đau nào cũng nghiêm trọng, nhưng bạn nên đi khám chuyên khoa mắt sớm nếu:

Mắt đỏ, sưng không thuyên giảm sau 1–2 ngày chăm sóc.
Đau mắt nhiều, đau sâu trong mắt hoặc đau tăng khi gặp ánh sáng.
Nhìn mờ, giảm thị lực hoặc thị lực thay đổi bất thường.
Mắt nhạy cảm với ánh sáng, khó mở mắt hoặc chảy nước mắt nhiều.
Mắt tiết nhiều dịch vàng, xanh hoặc dịch bất thường.
Cảm giác có dị vật trong mắt kéo dài dù đã vệ sinh.
Mắt đỏ kèm đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn hoặc nhìn thấy quầng sáng.
Tình trạng xuất hiện sau chấn thương vùng mắt/đầu hoặc khi đang sử dụng thuốc chống đông máu.

Đặc biệt, nếu đau mắt đỏ và sưng húp kèm nhìn mờ hoặc đau dữ dội, không nên tự điều trị tại nhà mà cần được bác sĩ kiểm tra sớm để xác định nguyên nhân.

Mắt sưng đỏ và đau có thể do viêm kết mạc, dị ứng, kích ứng, lẹo, chắp, khô mắt hoặc chấn thương. Với trường hợp nhẹ, việc vệ sinh mắt đúng cách, không dụi mắt và chườm lạnh có thể giúp giảm khó chịu. Tuy nhiên, mắt sưng đỏ và đau kèm nhìn mờ, sợ ánh sáng, đau dữ dội, sưng nhiều hoặc xuất hiện sau chấn thương cần được khám sớm. Đối với trẻ nhỏ, cha mẹ càng không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt mà nên đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường để xác định đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp.