Mắt đỏ 1 bên: Nguyên nhân, cách điều trị và phòng ngừa

Mắt đỏ 1 bên là tình trạng khá thường gặp và có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân, từ viêm kết mạc, khô mắt, kích ứng, dị vật cho đến các bệnh lý cần được kiểm tra sớm. Không phải trường hợp nào đỏ mắt cũng là đau mắt đỏ. Đặc biệt, nếu mắt đỏ kèm đau, nhìn mờ hoặc sợ ánh sáng, người bệnh không nên tự điều trị tại nhà. 

1. Nguyên nhân đau mắt đỏ 1 bên

Tình trạng đau mắt đỏ 1 bên mắt có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân, từ nhiễm trùng đến kích ứng hoặc các vấn đề liên quan đến mắt. Một số nguyên nhân mà có thể thường gặp gồm:

• Nhiễm khuẩn: Vi khuẩn có thể xâm nhập vào mắt qua tay chưa vệ sinh, đồ trang điểm hoặc sản phẩm chăm sóc da bị nhiễm khuẩn.
• Nhiễm virus: Thường liên quan đến cảm lạnh, nhiễm trùng đường hô hấp trên và có thể gây viêm kết mạc ở một hoặc cả hai mắt.
• Dị ứng: Phấn hoa, nấm mốc, bụi, mỹ phẩm, kính áp tròng hoặc dung dịch ngâm kính có thể kích thích mắt.
• Hóa chất, khói bụi: Mỹ phẩm, ô nhiễm không khí, clo trong hồ bơi hoặc hóa chất khác khi tiếp xúc với mắt có thể gây đỏ và viêm.
• Dị vật trong mắt: Lông mi, cát hoặc bụi lọt vào mắt có thể gây đỏ, cộm và chảy nước mắt. Không nên dụi mắt đã khi nghi ngờ có dị vật.
• Tắc tuyến lệ: Dòng nước mắt bị cản trở có thể khiến mắt chảy nước, dễ kích ứng và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Sử dụng kính áp tròng: Kính áp tròng hoặc dung dịch bảo quản có thể gây kích ứng, dị ứng ở một số người.
• Tiếp xúc với người mắc đau mắt đỏ: Viêm kết mạc do virus hoặc vi khuẩn có khả năng lây qua tiếp xúc trực tiếp, tay hoặc các vật dụng có chứa dịch tiết của người bệnh.

Như vậy, mắt đỏ 1 bên không nhất thiết là do đau mắt đỏ. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp việc lựa chọn cách chăm sóc và điều trị phù hợp.

2. Mắt bị đỏ 1 bên nhưng không đau là dấu hiệu của bệnh gì?

Tình trạng mắt đỏ 1 bên nhưng không đau thường không quá nghiêm trọng, nhưng có thể liên quan đến một số vấn đề về mắt. Những nguyên nhân mà có thể thường gặp gồm:

• Dị ứng mắt: Có thể gây đỏ, ngứa, cộm và chảy nước mắt. Người bệnh nên hạn chế dụi mắt để tránh gây tổn thương bề mặt giác mạc.
• Viêm kết mạc: Ở giai đoạn đầu, đau mắt đỏ 1 bên có thể biểu hiện bằng mắt đỏ và nhiều ghèn nhưng chưa gây đau. Sau đó, bệnh có thể lan sang mắt còn lại.
• Kích ứng do kính áp tròng: Đeo kính quá lâu, vệ sinh hoặc bảo quản kính không đúng cách có thể khiến mắt đỏ và khó chịu.
• Khô mắt: Mất cân bằng giữa tiết và thoát nước mắt có thể gây đỏ, cộm hoặc khô mắt, đặc biệt ở người thường xuyên sử dụng máy tính.
• Xuất huyết dưới kết mạc: Thường biểu hiện bằng một vùng đỏ rõ trên lòng trắng mắt nhưng ít hoặc không gây đau. Tình trạng này sẽ có thể tự cải thiện theo thời gian.

Vì vậy, dù mắt bị đỏ 1 bên nhưng không đau thường không phải dấu hiệu nguy hiểm, người bệnh vẫn nên theo dõi. Nếu mắt đỏ kéo dài, tái phát hoặc xuất hiện nhìn mờ, đau mắt, sợ ánh sáng hay nhiều dịch tiết, nên đi khám chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân.

3. Mắt bị đỏ 1 bên không đau có lây không?

Mắt bị đỏ 1 bên không đau có lây sang mắt còn lại hay không phụ thuộc vào nguyên nhân. Nếu do virus hoặc vi khuẩn, tình trạng viêm kết mạc có thể lan từ mắt bệnh sang mắt còn lại, thường trong khoảng 1-2 ngày. Ngược lại, đỏ mắt do dị ứng, kích ứng hoặc xuất huyết dưới kết mạc thường không lây. Để hạn chế các nguy cơ lây nhiễm, người bệnh nên:

• Rửa tay sạch trước và sau khi chăm sóc mắt.
• Không dụi hoặc chạm tay vào mắt.
• Dùng khăn, gạc và vật dụng vệ sinh riêng cho từng mắt.
• Không dùng chung thuốc nhỏ mắt hoặc đồ dùng cá nhân.
• Vệ sinh mắt bị đỏ trước, sau đó rửa tay kỹ trước khi chạm vào mắt còn lại.

Các biện pháp trên giúp giảm nguy cơ lây đau mắt đỏ, nhưng không thể đảm bảo hoàn toàn mắt còn lại sẽ không bị ảnh hưởng. Nếu mắt đỏ kéo dài hoặc xuất hiện ghèn, đau, nhìn mờ hay sợ ánh sáng, nên đi khám để xác định nguyên nhân.

4. Bé bị đau mắt đỏ 1 bên cần chăm sóc thế nào?

Khi bé bị đau mắt đỏ 1 bên, cha mẹ cần chú ý chăm sóc mắt và hạn chế lây nhiễm sang mắt còn lại bằng cách:

• Vệ sinh mắt đúng cách: Dùng gạc sạch thấm nước sạch hoặc nước muối sinh lý để nhẹ nhàng lau ghèn. Nếu cả hai mắt đều bị ảnh hưởng, nên dùng gạc riêng cho từng mắt và rửa tay trước, sau khi vệ sinh.
• Giữ vệ sinh và hạn chế lây nhiễm: Không cho trẻ dùng chung khăn, gối, đồ dùng cá nhân; hạn chế tiếp xúc gần với người đang bị đau mắt đỏ và thường xuyên rửa tay cho trẻ.
• Dùng thuốc đúng chỉ định: Thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc khác chỉ nên sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt với trẻ nhỏ. Không tự ý mua thuốc kháng sinh hay thuốc chứa corticoid.
• Cho trẻ nghỉ ngơi, ăn uống phù hợp: Tiếp tục duy trì bú mẹ hoặc chế độ ăn theo độ tuổi, đảm bảo trẻ được cung cấp đủ nước và dinh dưỡng.
• Không nhỏ sữa mẹ hoặc các sản phẩm dân gian vào mắt: Những cách này chưa có bằng chứng điều trị đau mắt đỏ và có thể làm tăng nguy cơ kích ứng hoặc nhiễm trùng.
• Theo dõi diễn biến: Nếu mắt sưng nhiều, tiết mủ, trẻ đau mắt, sợ ánh sáng, nhìn bất thường hoặc triệu chứng kéo dài không cải thiện, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám.

Bên cạnh đó, cha mẹ nên rửa tay trước và sau khi chăm sóc mắt, vệ sinh ghèn bằng gạc sạch, không để trẻ dụi mắt và không dùng chung khăn hoặc đồ dùng cá nhân.

5. Bị đau mắt đỏ 1 bên xử lý và điều trị ra sao?

Việc xử trí mắt bị đỏ 1 bên và đau hay không đau phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt khi chưa xác định rõ nguyên nhân.

• Do virus: Thường có thể tự cải thiện trong khoảng 1-2 tuần. Có thể vệ sinh mắt bằng nước muối sinh lý, chườm lạnh để giảm sưng, ngứa và hạn chế dụi mắt.
• Do vi khuẩn: Nếu mắt có nhiều ghèn vàng/xanh hoặc dính mí, bác sĩ có thể chỉ định thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc mỡ kháng sinh. Cần dùng đúng liều và đủ thời gian theo sự hướng dẫn.
• Do dị ứng: Hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng như bụi, phấn hoa, lông động vật; nước mắt nhân tạo hoặc thuốc nhỏ mắt chống dị ứng có thể được sử dụng khi bác sĩ chỉ định.
• Do hóa chất hoặc dị vật: Cần phải rửa mắt ngay bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý trong nhiều phút. Nếu mắt đau, nhìn mờ hoặc tổn thương nghiêm trọng, cần đến cơ sở y tế để kiểm tra.
• Trong thời gian mắt đang đỏ, nên ngừng đeo kính áp tròng, không dụi mắt và không dùng chung khăn mặt, mỹ phẩm hoặc thuốc nhỏ mắt với người khác.

Nếu triệu chứng không cải thiện sau khoảng 1-2 tuần, nặng lên hoặc xuất hiện đau mắt, sợ ánh sáng, nhìn mờ, người bệnh nên khám bác sĩ nhãn khoa để được xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.

6. Làm sao tránh lây đau mắt đỏ sang mắt còn lại?

Để hạn chế đau mắt đỏ 1 bên lây sang mắt còn lại, người bệnh nên:

• Rửa tay sạch trước và sau khi vệ sinh hoặc nhỏ mắt.
• Không dụi mắt, hạn chế đưa tay lên mặt và mắt.
• Dùng khăn, gạc và thuốc nhỏ mắt riêng cho từng mắt; không dùng chung với người khác.
• Vệ sinh mắt nhẹ nhàng, ưu tiên chăm sóc mắt khỏe trước rồi mới đến mắt đang đỏ.
• Tạm ngưng đeo kính áp tròng và trang điểm mắt trong thời gian mắt đang kích ứng.
• Hạn chế tiếp xúc gần với người khác nếu nguyên nhân là viêm kết mạc do virus hoặc vi khuẩn.
• Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt, đặc biệt thuốc kháng sinh hoặc corticosteroid, khi chưa có chỉ định.

Mắt đỏ 1 bên có thể do nhiều nguyên nhân như viêm kết mạc, dị ứng, kích ứng, khô mắt hoặc dị vật. Nếu mắt đỏ nhưng không đau và không ảnh hưởng thị lực, có thể theo dõi; tuy nhiên, trường hợp mắt đỏ kèm đau, nhìn mờ hoặc sợ ánh sáng cần được khám sớm. Đặc biệt với trẻ nhỏ, cha mẹ không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt mà cần đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường. Giữ vệ sinh tay, hạn chế dụi mắt, không dùng chung đồ cá nhân và tạm ngừng kính áp tròng cũng giúp bảo vệ mắt và hạn chế nguy cơ lây nhiễm.