Glôcôm góc mở là gì? Nguyên nhân, chẩn đoán và điều trị

Glôcôm góc mở là bệnh lý thần kinh thị giác tiến triển, có thể làm tổn thương thần kinh thị giác và gây mất thị lực không hồi phục. Đáng chú ý, bệnh thường diễn biến âm thầm, không đau và ít có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khi người bệnh nhận thấy thị trường bị thu hẹp, tổn thương có thể đã tiến triển đáng kể. Vì vậy, hiểu rõ dấu hiệu, nguyên nhân glôcôm góc mở, phương pháp chẩn đoán và điều trị có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện sớm, làm chậm tiến triển và bảo tồn phần thị lực còn lại.

1. Glôcôm góc mở là gì?

Glôcôm góc mở là bệnh lý gây tổn thương thần kinh thị giác, thường liên quan đến tình trạng thủy dịch thoát ra khỏi mắt kém hiệu quả trong khi góc tiền phòng vẫn mở. Bệnh thường tiến triển âm thầm và có thể gây mất thị lực không hồi phục nếu không được phát hiện, kiểm soát kịp thời. Glôcôm góc mở gồm hai nhóm chính:

Glôcôm góc mở nguyên phát: Xuất hiện mà không do một bệnh lý mắt hoặc chấn thương cụ thể gây ra.
Glôcôm góc mở thứ phát: Có thể liên quan đến các tình trạng như chấn thương mắt, viêm trong mắt, hội chứng giả bong bao hoặc phân tán sắc tố.

2. Triệu chứng của Glôcôm góc mở là gì?

Glôcôm góc mở thường tiến triển âm thầm và hầu như không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Người bệnh có thể vẫn nhìn rõ, không đau hay đỏ mắt và chỉ tình cờ phát hiện bệnh khi khám mắt. Khi tổn thương thần kinh thị giác tiến triển, một số biểu hiện có thể xuất hiện:

Mất dần thị trường ngoại vi, khó quan sát vật ở hai bên.
Xuất hiện vùng khuyết trong tầm nhìn, ban đầu thường khó nhận biết.
Thị trường ngày càng thu hẹp, có thể dẫn đến hiện tượng “nhìn đường hầm” ở giai đoạn muộn.
Suy giảm thị lực, đặc biệt khi bệnh đã tiến triển nặng.
Mất thị lực không hồi phục nếu thần kinh thị giác bị tổn thương nghiêm trọng.

Các triệu chứng như đau mắt dữ dội, đỏ mắt, buồn nôn, giác mạc phù hoặc đồng tử giãn không phải biểu hiện điển hình của glôcôm góc mở mạn tính; chúng thường gợi ý tình trạng tăng nhãn áp cấp, đặc biệt là glôcôm góc đóng cấp.

3. Nguyên nhân glôcôm góc mở

Nguyên nhân glôcôm góc mở thường liên quan đến sự suy giảm khả năng thoát thủy dịch qua vùng bè, khiến nhãn áp có thể tăng và gây tổn thương thần kinh thị giác theo thời gian. Tùy nguyên nhân, bệnh có thể được chia thành:

Glôcôm góc mở nguyên phát: Không xác định được một nguyên nhân cụ thể. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ gồm tuổi cao, nhãn áp cao, tiền sử gia đình mắc glôcôm, cận thị và giác mạc trung tâm mỏng.
Glôcôm góc mở thứ phát: Có thể xuất hiện liên quan đến chấn thương mắt, sử dụng corticosteroid kéo dài, hội chứng giả bong bao, phân tán sắc tố hoặc một số bệnh lý tại mắt.

Ngoài ra, một số bệnh lý toàn thân như đái tháo đường và các vấn đề về tuần hoàn, huyết áp cũng được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh. Người có nhiều yếu tố nguy cơ nên khám mắt định kỳ để phát hiện glôcôm góc mở sớm.

4. Chẩn đoán glôcôm góc mở như thế nào?

Để chẩn đoán, bác sĩ cần kết hợp nhiều phương pháp nhằm đánh giá nhãn áp, thị trường và mức độ tổn thương thần kinh thị giác. Quá trình thăm khám có thể bao gồm các bước đánh giá sau:

Đo nhãn áp: Kiểm tra áp lực bên trong mắt, phát hiện tình trạng tăng nhãn áp.
Đo thị trường: Đánh giá tầm nhìn ngoại vi và phát hiện các vùng thị trường bị khuyết.
Soi đáy mắt: Quan sát đầu dây thần kinh thị giác và phát hiện những bất thường liên quan.
Đo độ dày giác mạc trung tâm: Hỗ trợ bác sĩ đánh giá kết quả đo nhãn áp chính xác hơn.
Chụp OCT: Đánh giá cấu trúc đầu dây thần kinh thị giác và lớp sợi thần kinh võng mạc, hỗ trợ phát hiện và theo dõi tổn thương.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể thực hiện thêm các kiểm tra chuyên sâu hoặc loại trừ những bệnh lý thần kinh thị giác khác trước khi đưa ra chẩn đoán glôcôm góc mở.

5. Biến chứng glôcôm góc mở

Biến chứng glôcôm góc mở có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực nếu bệnh không được phát hiện và kiểm soát kịp thời. Một số hậu quả có thể gặp gồm:

Thu hẹp thị trường: Tổn thương thần kinh thị giác khiến người bệnh mất dần khả năng quan sát ở vùng ngoại vi.
Suy giảm thị lực trung tâm: Khả năng nhìn có thể giảm dần khi bệnh tiếp tục tiến triển.
Mất thị lực vĩnh viễn: Đây là biến chứng nghiêm trọng nhất bởi phần thị lực đã mất do tổn thương thần kinh thị giác thường không thể phục hồi.

Vì vậy, người mắc cần tuân thủ điều trị và tái khám theo lịch của bác sĩ để theo dõi nhãn áp, thị trường và tình trạng thần kinh thị giác.

6. Điều trị glôcôm góc mở

Mục tiêu của điều trị là kiểm soát nhãn áp, làm chậm tổn thương thần kinh thị giác và bảo tồn thị lực còn lại. Tùy mức độ bệnh, bác sĩ có thể lựa chọn một hoặc phối hợp các phương pháp:

Điều trị bằng thuốc: Sử dụng thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp nhằm giảm sản xuất hoặc tăng thoát thủy dịch. Người bệnh cần dùng thuốc đúng chỉ định và tái khám định kỳ để theo dõi nhãn áp, đĩa thị giác và thị trường.
Điều trị bằng laser: Laser vùng bè có thể được chỉ định nhằm cải thiện khả năng thoát thủy dịch, từ đó hỗ trợ kiểm soát nhãn áp.
Phẫu thuật glôcôm góc mở: Được cân nhắc khi nhãn áp chưa được kiểm soát phù hợp bằng thuốc hoặc laser, hoặc bệnh vẫn tiếp tục tiến triển. Một số phương pháp gồm phẫu thuật tạo đường thoát thủy dịch, cắt củng mạc sâu hoặc đặt thiết bị dẫn lưu.

Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên mức nhãn áp, mức độ tổn thương thần kinh thị giác và tình trạng cụ thể của từng người. Người bệnh không nên tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Glôcôm góc mở thường tiến triển âm thầm và có thể gây mất thị lực không hồi phục. Vì vậy, khám mắt định kỳ giúp phát hiện bệnh sớm, trong khi tuân thủ điều trị bằng thuốc, laser hoặc phẫu thuật phù hợp giúp kiểm soát nhãn áp, làm chậm tiến triển và bảo tồn thị lực.