Đau mắt đỏ có lây qua đường hô hấp không?

Đau mắt đỏ (viêm kết mạc) do virus hoặc vi khuẩn là bệnh có khả năng lây lan nhanh, đặc biệt trong gia đình, trường học và môi trường tập thể. Nhiều người thắc mắc đau mắt đỏ có lây qua đường hô hấp không, nhất là khi tiếp xúc gần với người bệnh. Hiểu đúng cơ chế lây nhiễm sẽ giúp chủ động bảo vệ bản thân và hạn chế bệnh lan sang người khác. 

1. Đau mắt đỏ là gì? Nguyên nhân gây đau mắt đỏ

Đau mắt đỏ (viêm kết mạc) là tình trạng kết mạc – lớp màng mỏng bao phủ lòng trắng của mắt và mặt trong mí mắt – bị viêm, thường gây đỏ mắt, sưng mí, ngứa, cộm và tiết dịch. Bệnh lý này có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai mắt. Một số trường hợp còn có thể kèm chảy nước mắt, đau họng, sốt nhẹ hoặc nổi hạch.

Nguyên nhân gây đau mắt đỏ được chia thành hai nhóm chính:

• Nhiễm trùng: Chủ yếu do virus và vi khuẩn, có khả năng lây lan từ người sang người.
• Không nhiễm trùng: Có thể liên quan đến dị ứng, khói bụi, hóa chất, dị vật hoặc tình trạng khô mắt.

Trong đó, viêm kết mạc do virus và vi khuẩn có thể lây qua dịch tiết ở mắt, tay hoặc các vật dụng, bề mặt nhiễm mầm bệnh. Vì vậy, dùng chung khăn mặt, đồ dùng cá nhân hoặc chạm vào mắt sau khi tiếp xúc với nguồn lây có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Đau mắt đỏ thường dễ lây lan trong môi trường tập thể và khi thời tiết thay đổi. Nhận biết sớm triệu chứng, giữ vệ sinh tay và hạn chế dùng chung đồ cá nhân là những cách quan trọng giúp giảm nguy cơ lây nhiễm.

2. Bệnh đau mắt đỏ lây qua những con đường nào?

Đau mắt đỏ có lây qua đường hô hấp không? Với viêm kết mạc do virus hoặc vi khuẩn, bệnh có thể lây khi tiếp xúc gần với dịch hô hấp hoặc giọt bắn từ người bệnh, chẳng hạn khi ho, hắt hơi. Tuy nhiên, lây truyền qua tay, dịch tiết ở mắt và các vật dụng, bề mặt nhiễm mầm bệnh cũng là những cơ chế quan trọng. Các hình thức lây truyền phổ biến có thể kể đến:  

2.1. Tiếp xúc trực tiếp hoặc ở khoảng cách gần với người bệnh

Virus, vi khuẩn gây đau mắt đỏ có thể lây khi tiếp xúc gần với người bệnh, đặc biệt khi tiếp xúc với dịch tiết từ mắt hoặc dịch hô hấp. Các giọt bắn phát sinh khi người bệnh ho, hắt hơi cũng có thể góp phần làm lây nhiễm.

2.2. Dùng các vật dụng cá nhân của người đang mắc bệnh

Khăn mặt, khăn tắm, gối, mỹ phẩm mắt, thuốc nhỏ mắt hoặc các vật dụng tiếp xúc với mắt có thể trở thành nguồn lây nếu đã bị nhiễm dịch tiết của người bệnh. Vì vậy, người đang bị đau mắt đỏ nên sử dụng đồ dùng cá nhân riêng.

2.3. Lây nhiễm khi chạm vào bề mặt, đồ vật bị nhiễm mầm bệnh

Mầm bệnh có thể tồn tại trên một số bề mặt hoặc vật dụng mà người bệnh đã chạm vào. Khi chạm vào những đồ vật này rồi đưa tay lên mắt, nguy cơ lây nhiễm có thể tăng. Những vật dụng thường xuyên được nhiều người chạm vào như tay nắm cửa, nút bấm thang máy, điều khiển hoặc đồ chơi cần được vệ sinh thường xuyên.

2.4. Đưa tay lên mắt sau khi tiếp xúc với nguồn bệnh

Đây là một cơ chế lây nhiễm quan trọng. Việc sờ hoặc dụi mắt bằng tay chưa được vệ sinh sau khi tiếp xúc với dịch tiết hoặc bề mặt nhiễm mầm bệnh có thể đưa virus, vi khuẩn vào mắt và gây viêm kết mạc.

2.5. Tiếp xúc tại khu vực có nhiều người

Trường học, bệnh viện, văn phòng, phương tiện giao thông công cộng và những nơi tập trung đông người có thể tạo điều kiện cho đau mắt đỏ lây lan, đặc biệt khi có tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh hoặc dùng chung các vật dụng, bề mặt.

2.6. Tiếp xúc với nước bị nhiễm virus hoặc vi khuẩn

Nguồn nước bị nhiễm virus hoặc vi khuẩn có thể là yếu tố làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Do đó, khi đang bị đau mắt đỏ, người bệnh nên hạn chế bơi lội và tránh sử dụng chung nguồn nước hoặc các vật dụng liên quan đến hồ bơi.

Lưu ý: Không phải tất cả trường hợp đau mắt đỏ đều có khả năng lây. Viêm kết mạc do dị ứng hoặc các tác nhân kích thích như khói bụi, hóa chất thường không lây từ người sang người. Nguy cơ lây nhiễm chủ yếu liên quan đến viêm kết mạc do virus và vi khuẩn.

3. Đau mắt đỏ có khả năng lây mạnh nhất khi nào?

Đau mắt đỏ có lây qua đường hô hấp không và lây mạnh trong thời gian nào còn phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Viêm kết mạc do virus và vi khuẩn có khả năng lây lan nhanh, đặc biệt khi triệu chứng rõ rệt và mắt còn tiết dịch. 

• Do virus: Khả năng lây cao trong khoảng 10–14 ngày từ khi xuất hiện triệu chứng. Nếu mắt vẫn còn ghèn hoặc tiết dịch, nguy cơ lây nhiễm vẫn có thể tồn tại.
• Do vi khuẩn: Khả năng lây cao nhất trong những ngày đầu và thường giảm khi được điều trị phù hợp.
• Do dị ứng, hóa chất: Không lây từ người sang người.

Vì vậy, dù mắt đã giảm đỏ, người bệnh vẫn nên hạn chế tiếp xúc gần nếu còn ghèn hoặc tiết dịch. Điều này đặc biệt cần lưu ý khi sinh hoạt tại trường học, nơi làm việc và các môi trường tập thể.

4. Làm sao để phòng lây nhiễm đau mắt đỏ hiệu quả?

Để phòng lây nhiễm đau mắt đỏ, đặc biệt là cách phòng lây nhiễm đau mắt đỏ trong gia đình có người mắc bệnh, bạn nên thực hiện các biện pháp sau:

• Hạn chế tiếp xúc gần với người bệnh, nhất là khi mắt đang chảy nước mắt hoặc tiết nhiều dịch. Nếu bắt buộc phải tiếp xúc, nên đeo khẩu trang và rửa tay sạch sau đó.
• Chú ý vệ sinh tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi trở về từ nơi đông người và trước mỗi bữa ăn; thời gian rửa tay nên duy trì tối thiểu 20 giây.
• Không chạm hoặc dụi mắt, mũi, miệng khi chưa vệ sinh tay.
• Hạn chế dùng chung các vật dụng sinh hoạt với người đang mắc bệnh.
• Vệ sinh thường xuyên không gian sống và các bề mặt trong gia đình để hạn chế nguy cơ tiếp xúc với mầm bệnh.

Thực hiện tốt những biện pháp trên giúp giảm nguy cơ lây lan đau mắt đỏ, đặc biệt trong gia đình và môi trường tập thể.

5. Những câu hỏi thường được quan tâm về bệnh đau mắt đỏ

Bên cạnh những thông tin về đường lây và cách phòng ngừa, nhiều người vẫn còn băn khoăn đau mắt đỏ có lây qua đường hô hấp không, nói chuyện có lây bệnh hay đeo khẩu trang có giúp phòng tránh hiệu quả không. Dưới đây là thông tin giải đáp cho một số vấn đề nhiều người quan tâm.

5.1. Nói chuyện có bị lây đau mắt đỏ không?

Nói chuyện có bị lây đau mắt đỏ không? Có thể, nhưng nói chuyện thông thường không phải con đường lây truyền chính. Nguy cơ tăng khi người bệnh ho, hắt hơi tạo giọt bắn hoặc khi hai người tiếp xúc ở khoảng cách gần. Vì vậy, nên giữ khoảng cách phù hợp và vệ sinh tay thường xuyên khi chăm sóc người bị đau mắt đỏ.

5.2. Đeo khẩu trang có tránh lây đau mắt đỏ không?

Đeo khẩu trang có tránh lây đau mắt đỏ không? Khẩu trang có thể giúp giảm nguy cơ tiếp xúc với giọt bắn từ người bệnh, nhưng không thể ngăn hoàn toàn lây nhiễm. Đau mắt đỏ còn có thể lây qua tay, dịch tiết ở mắt và các bề mặt, đồ dùng nhiễm mầm bệnh. Do đó, bên cạnh đeo khẩu trang, cần rửa tay thường xuyên và không dùng chung đồ dùng cá nhân với người bệnh.

Đau mắt đỏ có lây qua đường hô hấp không? Câu trả lời là có thể, đặc biệt với viêm kết mạc do virus hoặc vi khuẩn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần. Tuy nhiên, bệnh còn dễ lây qua tay, dịch tiết ở mắt và các đồ vật, bề mặt bị nhiễm tác nhân gây bệnh. Vì vậy, đeo khẩu trang có tránh lây đau mắt đỏ không chỉ giúp giảm một phần nguy cơ qua giọt bắn, không thể thay thế việc rửa tay, vệ sinh mắt và không dùng chung đồ cá nhân. Chủ động thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm đau mắt đỏ trong gia đình sẽ giúp hạn chế bệnh lan sang mắt còn lại cũng như những người xung quanh.