Chắp mắt là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và cách chữa hiệu quả

Chắp mắt là tình trạng khá phổ biến, xảy ra khi tuyến bã nhờn ở mí mắt bị tắc nghẽn, khiến chất tiết tích tụ và hình thành khối sưng. Phần lớn trường hợp chắp mắt lành tính và có thể tự cải thiện, nhưng nếu kéo dài hoặc phát triển lớn, tình trạng này có thể gây khó chịu và ảnh hưởng đến thị lực. Vậy dấu hiệu chắp mắt là gì, nguyên nhân chắp mắt do đâu, có thể gây ra những biến chứng chắp mắt nào và cách chữa ra sao? Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Chắp mắt có dấu hiệu gì?

Chắp mắt là khối sưng ở mí mắt do tuyến dầu Meibomius bị tắc nghẽn. Tình trạng này thường phát triển từ từ, ít đau và có thể tự cải thiện sau một thời gian. Các dấu hiệu chắp mắt thường gặp gồm:

Xuất hiện khối sưng ở mí mắt trên hoặc mí mắt dưới, thường ít đau.
Mí mắt đỏ, sưng nhẹ và có cảm giác cộm, khó chịu.
Khối chắp nằm ở mặt ngoài hoặc mặt trong mí mắt.
Nhìn mờ hoặc hình ảnh méo mó khi khối chắp phát triển lớn, gây áp lực lên giác mạc.

Chắp mắt khác với lẹo mắt ở chỗ lẹo thường gây đau rõ rệt hơn do liên quan đến nhiễm trùng. Nếu khối sưng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến thị lực, người bệnh nên khám chuyên khoa Mắt để được kiểm tra và hướng dẫn điều trị phù hợp.

2. Nguyên nhân chắp mắt là gì?

Nguyên nhân chắp mắt chủ yếu là do tuyến Meibomius ở mí mắt bị tắc nghẽn, khiến chất dầu tích tụ trong mô mí mắt và hình thành khối sưng viêm. Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc chắp mắt hoặc khiến tình trạng này tái phát gồm:

Viêm bờ mi mạn tính: Tình trạng viêm quanh bờ mí có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến dầu.
Bệnh da liễu: Người mắc trứng cá đỏ có nguy cơ gặp các vấn đề về tuyến dầu và viêm mí mắt.
Rối loạn tiết bã nhờn: Chất dầu đặc hoặc khó thoát ra ngoài có thể làm tăng nguy cơ tắc tuyến.
Tiền sử chắp mắt: Người từng bị chắp có thể dễ tái phát, đặc biệt khi các yếu tố nguy cơ chưa được kiểm soát.

Chắp mắt không phải lúc nào cũng do nhiễm khuẩn và có thể tự cải thiện sau một thời gian. Tuy nhiên, nếu khối sưng kéo dài, tái phát nhiều lần, đau nhiều hoặc ảnh hưởng đến thị lực, người bệnh nên khám chuyên khoa Mắt để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn điều trị phù hợp.

3. Biến chứng chắp mắt

Phần lớn trường hợp chắp mắt lành tính và có thể tự cải thiện mà không gây ảnh hưởng nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu khối chắp phát triển lớn, kéo dài hoặc xuất hiện viêm nhiễm, người bệnh có thể gặp một số vấn đề như:

Ảnh hưởng thị lực: Khối chắp lớn có thể gây áp lực lên giác mạc, khiến tầm nhìn mờ hoặc hình ảnh bị méo.
Viêm nhiễm lan rộng: Tình trạng sưng đỏ, đau nhức tăng lên có thể là dấu hiệu cần được kiểm tra sớm.
Chắp mắt kéo dài hoặc tái phát: Khối sưng không thuyên giảm hoặc xuất hiện nhiều lần cần được bác sĩ đánh giá.

Chắp mắt thường không lây từ người sang người vì chủ yếu hình thành do tắc tuyến dầu ở mí mắt. Tình trạng này cũng có thể tự khỏi sau vài tuần, nhưng nếu khối chắp không giảm, gây khó chịu hoặc ảnh hưởng đến thị lực, người bệnh nên khám chuyên khoa Mắt.

4. Cách chữa chắp mắt như thế nào?

Cách chữa chắp mắt phụ thuộc vào kích thước khối sưng và mức độ ảnh hưởng đến mắt. Nhiều trường hợp có thể cải thiện bằng cách chăm sóc tại nhà, nhưng nếu chắp kéo dài hoặc gây ảnh hưởng đến thị lực, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa Mắt thăm khám.

Chườm ấm: Dùng khăn sạch thấm nước ấm, vắt ráo rồi đắp lên mí mắt nhắm trong 10–15 phút, vài lần mỗi ngày để làm mềm chất dầu bị tắc.
Massage mí mắt nhẹ nhàng: Sau khi chườm ấm, có thể massage nhẹ vùng mí mắt để hỗ trợ lưu thông chất dầu. Rửa tay sạch trước khi thực hiện và không ấn mạnh vào khối chắp.
Sử dụng thuốc theo chỉ định: Bác sĩ có thể kê thuốc hoặc chỉ định tiêm corticosteroid trong một số trường hợp. Kháng sinh chỉ được sử dụng khi có chỉ định phù hợp, chẳng hạn khi xuất hiện nhiễm khuẩn đi kèm.
Phẫu thuật chắp mắt: Nếu khối chắp lớn, kéo dài hoặc không đáp ứng điều trị bảo tồn, bác sĩ có thể thực hiện thủ thuật rạch dẫn lưu, nạo chắp để loại bỏ chất tích tụ.

Trong quá trình điều trị, người bệnh không nên tự nặn, chọc vỡ khối chắp hoặc tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt. Nếu chắp không cải thiện sau vài tuần, tái phát nhiều lần hoặc gây nhìn mờ, hãy đến cơ sở chuyên khoa Mắt để được đánh giá và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

5. Cách phòng ngừa chắp mắt

Để giảm nguy cơ mắc và tái phát chắp mắt, bạn nên duy trì thói quen vệ sinh mắt đúng cách và chăm sóc mí mắt thường xuyên. Một số biện pháp hữu ích gồm:

Vệ sinh mí mắt: Làm sạch vùng mí mắt nhẹ nhàng bằng khăn sạch, đặc biệt khi có tiền sử viêm bờ mi.
Chườm ấm khi cần thiết: Có thể giúp hỗ trợ lưu thông chất dầu ở tuyến Meibomius, nhất là ở người thường xuyên bị tắc tuyến dầu.
Tẩy trang kỹ: Loại bỏ mỹ phẩm quanh mắt trước khi ngủ, tránh để cặn trang điểm tích tụ ở bờ mi.
Giữ vệ sinh kính áp tròng: Rửa tay sạch trước khi đeo hoặc tháo kính, đồng thời vệ sinh và bảo quản kính theo hướng dẫn.
Không dùng chung đồ dùng cá nhân: Tránh dùng chung khăn mặt và mỹ phẩm mắt để bảo đảm vệ sinh.
Khám mắt khi có dấu hiệu bất thường: Nếu chắp mắt tái phát nhiều lần hoặc kéo dài, nên khám chuyên khoa Mắt và không tự ý dùng thuốc.

Chắp mắt là tình trạng tắc nghẽn tuyến dầu ở mí mắt, thường lành tính và có thể tự cải thiện sau một thời gian. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan nếu khối chắp kéo dài, tái phát hoặc gây ảnh hưởng đến thị lực. Khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định điều trị chuyên sâu hoặc phẫu thuật chắp mắt. Chủ động chăm sóc mí mắt và khám chuyên khoa khi có dấu hiệu bất thường là cách bảo vệ sức khỏe đôi mắt hiệu quả.