Bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch: Dấu hiệu và điều trị

Bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch (Central Serous Chorioretinopathy – CSC) là bệnh lý ở vùng hoàng điểm xảy ra khi dịch tích tụ dưới võng mạc, làm người bệnh nhìn mờ, méo hình hoặc xuất hiện điểm tối ở trung tâm tầm nhìn. Bệnh thường gặp ở người trong độ tuổi lao động, đặc biệt là người thường xuyên căng thẳng hoặc sử dụng corticosteroid kéo dài. Vậy nguyên nhân võng mạc trung tâm thanh dịch là gì, dấu hiệu nhận biết ra sao và điều trị CSC như thế nào? Cùng Thu Cúc TCI tìm hiểu trong bài viết dưới đây. 

1. Giới thiệu về bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch (CSC)

Bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch (Central Serous Chorioretinopathy – CSC), còn gọi là hắc võng mạc trung tâm thanh dịch, là một bệnh lý hoàng điểm xảy ra khi dịch từ lớp hắc mạc rò rỉ qua biểu mô sắc tố võng mạc và tích tụ dưới võng mạc. Tình trạng rò rỉ dịch võng mạc này khiến lớp võng mạc thần kinh bị bong tách, làm suy giảm chức năng thị giác.

Bệnh CSC thường xuất hiện ở một mắt, gây nhìn mờ, méo hình hoặc xuất hiện vùng tối ở trung tâm tầm nhìn. Phần lớn trường hợp có thể tự cải thiện sau vài tháng, tuy nhiên một số người bệnh diễn tiến mạn tính hoặc tái phát nhiều lần, làm tổn thương hoàng điểm và ảnh hưởng lâu dài đến thị lực. Vì vậy, việc phát hiện sớm và điều trị bệnh đúng thời điểm có ý nghĩa quan trọng trong bảo tồn thị lực.

2. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây bệnh CSC

Hiện nay, nguyên nhân võng mạc trung tâm thanh dịch vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy bệnh liên quan đến tình trạng rối loạn chức năng lớp hắc mạc và biểu mô sắc tố võng mạc, dẫn đến rò rỉ dịch võng mạc và tích tụ dịch dưới võng mạc. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh CSC gồm:

• Căng thẳng kéo dài (stress): Stress gây bệnh mắt thông qua việc làm tăng nồng độ cortisol trong cơ thể, từ đó tăng nguy cơ rò rỉ dịch dưới võng mạc.
• Sử dụng corticosteroid: Corticosteroid ảnh hưởng mắt và được xem là một trong những yếu tố nguy cơ rõ rệt, dù dùng dạng uống, tiêm, hít, xịt mũi hay bôi ngoài da.
• Yếu tố di truyền: Người có tiền sử gia đình mắc bệnh có nguy cơ cao hơn.
• Tăng huyết áp và bệnh tim mạch: Mối liên quan giữa tăng huyết áp và mắt đã được ghi nhận trong nhiều nghiên cứu. Huyết áp cao kéo dài có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn mạch máu võng mạc và làm tăng nguy cơ mắc CSC. 
• Mang thai: Đặc biệt trong tam cá nguyệt thứ ba, nguy cơ mắc bệnh có thể tăng lên do thay đổi nội tiết.
• Một số thuốc khác: Thuốc điều trị rối loạn cương dương hoặc một số thuốc điều trị ung thư cũng được ghi nhận có liên quan đến sự khởi phát bệnh ở một số trường hợp.

3. Đối tượng dễ mắc bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch

Bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch (CSC) có thể gặp ở nhiều đối tượng, nhưng phổ biến nhất là nam giới trong độ tuổi 20–50, đặc biệt ở các quốc gia châu Á. Bệnh thường chỉ ảnh hưởng một mắt nhưng có thể tái phát nhiều lần. Những người có nguy cơ mắc bệnh cao gồm:

• Nam giới trong độ tuổi lao động (20–50 tuổi).
• Người thường xuyên căng thẳng, áp lực công việc hoặc mất ngủ kéo dài.
• Người có tính cách lo âu, dễ xúc động.
• Người hút thuốc lá.
• Người mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc các bệnh lý toàn thân khác.
• Người sử dụng corticosteroid trong thời gian dài theo nhiều đường dùng.

Việc nhận biết sớm các yếu tố nguy cơ giúp chủ động thăm khám và phát hiện bệnh CSC trước khi ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực.

4. Dấu hiệu nhận biết bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch

Triệu chứng võng mạc trung tâm thanh dịch thường xuất hiện đột ngột và chủ yếu ảnh hưởng đến thị lực trung tâm. Người bệnh có thể gặp các dấu hiệu như:

• Nhìn mờ ở vùng trung tâm, thị lực giảm.
• Hình ảnh bị méo mó, đường thẳng nhìn thành cong hoặc gãy khúc.
• Xuất hiện điểm mờ hoặc vùng tối (ám điểm) ở trung tâm tầm nhìn.
• Vật thể trông nhỏ hơn hoặc xa hơn bình thường.
• Khả năng phân biệt màu sắc giảm, màu sắc trở nên nhạt hoặc xỉn hơn.
• Một số trường hợp có cảm giác căng tức mắt hoặc đau đầu nhẹ.

Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng có thể không rõ ràng nên dễ bị bỏ qua. Khi xuất hiện tình trạng nhìn mờ hoặc méo hình kéo dài, người bệnh cần đến chuyên khoa mắt để được thăm khám và điều trị CSC kịp thời, hạn chế nguy cơ suy giảm thị lực.

5. Chẩn đoán bệnh hắc võng mạc trung tâm thanh dịch

Để chẩn đoán bệnh hắc võng mạc trung tâm thanh dịch (CSC), bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, khám mắt và chỉ định các phương pháp chẩn đoán hình ảnh nhằm xác định vị trí rò rỉ dịch võng mạc, mức độ bong thanh dịch và theo dõi diễn tiến của bệnh.

5.1. Thăm khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ kiểm tra thị lực, soi đáy mắt và khám sinh hiển vi để đánh giá vùng hoàng điểm. Ở người mắc bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch, có thể phát hiện vùng võng mạc bị bong thanh dịch, giảm phản xạ hoàng điểm hoặc xuất hiện các lắng đọng dưới võng mạc trong trường hợp bệnh kéo dài.

5.2. Chẩn đoán hình ảnh

Để xác định chính xác bệnh CSC và lập kế hoạch điều trị, bác sĩ thường chỉ định:

• Chụp cắt lớp quang học (OCT): Là phương pháp quan trọng nhất giúp phát hiện dịch dưới võng mạc, đánh giá mức độ bong thanh dịch và theo dõi đáp ứng điều trị.
• Chụp mạch huỳnh quang (FFA): Giúp xác định vị trí rò rỉ dịch võng mạc, đánh giá mức độ tổn thương và hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị CSC phù hợp, đặc biệt trong các trường hợp bệnh kéo dài hoặc tái phát.
• OCT-A (nếu cần): Hỗ trợ đánh giá hệ thống mạch máu võng mạc và phát hiện các biến chứng như tân mạch hắc mạc ở một số trường hợp.

6. Các phương pháp điều trị bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch

Phần lớn trường hợp bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch (CSC) có thể tự cải thiện trong vòng 3–6 tháng. Vì vậy, ở giai đoạn cấp tính, bác sĩ thường ưu tiên theo dõi và hỗ trợ điều trị nhằm thúc đẩy quá trình hấp thu dịch dưới võng mạc.

6.1. Điều trị nội khoa

Phần lớn trường hợp bệnh CSC có thể tự hồi phục sau 3–6 tháng. Bác sĩ có thể kê thuốc hỗ trợ và điều chỉnh các yếu tố nguy cơ như ngừng corticosteroid (nếu có thể).

6.2. Liệu pháp laser quang đông

Áp dụng cho trường hợp có điểm rò rõ, bệnh kéo dài hoặc tái phát nhằm làm giảm rò rỉ dịch võng mạc.

6.3. Liệu pháp quang động (PDT – Photodynamic Therapy)

Được chỉ định chủ yếu cho CSC mạn tính hoặc tái phát, giúp giảm dịch dưới võng mạc và cải thiện thị lực.

6.4. Nhiệt trị liệu xuyên mao mạch (TTT – Transpupillary Thermotherapy)

Là phương pháp sử dụng laser năng lượng thấp để giảm rò rỉ dịch trong một số trường hợp phù hợp.

6.5. Theo dõi và thay đổi lối sống

Người bệnh cần tái khám định kỳ, giảm căng thẳng, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia, thuốc lá và chỉ sử dụng corticosteroid theo chỉ định của bác sĩ.

7. Biến chứng tiềm ẩn của bệnh CSC

Phần lớn bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch (CSC) có tiên lượng tốt và có thể tự hồi phục. Tuy nhiên, nếu bệnh kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, người bệnh có thể gặp các biến chứng như:

• Suy giảm thị lực kéo dài, nhìn méo hoặc giảm độ tương phản.
• Teo biểu mô sắc tố võng mạc, ảnh hưởng đến thị lực trung tâm.
• CSC mạn tính với tổn thương võng mạc không hồi phục hoàn toàn.
• Nguy cơ tái phát ở cùng một mắt hoặc mắt còn lại.
• Một số ít trường hợp có thể xuất hiện tân mạch hắc mạc, làm tăng nguy cơ mất thị lực nếu không được điều trị kịp thời.

8. Phòng ngừa bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch

Hiện chưa có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu đối với bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch (CSC). Tuy nhiên, có thể giảm nguy cơ mắc và tái phát bệnh bằng cách:

• Kiểm soát căng thẳng, ngủ đủ giấc và cân bằng công việc.
• Chỉ sử dụng corticosteroid khi có chỉ định của bác sĩ.
• Hãy hạn chế rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích.
• Duy trì các chế độ ăn uống lành mạnh, đầy đủ dinh dưỡng.
• Khám mắt sớm khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường về thị lực.

9. Khi nào cần gặp bác sĩ chuyên khoa mắt?

Người bệnh nên đến khám chuyên khoa mắt ngay khi xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Nhìn mờ đột ngột ở một mắt.
• Hình ảnh bị méo, cong hoặc biến dạng.
• Xuất hiện vùng tối hoặc điểm mờ ở trung tâm tầm nhìn.
• Thị lực không cải thiện sau vài ngày hoặc ngày càng giảm.
• Đã từng mắc CSC và có dấu hiệu tái phát.

Việc thăm khám sớm giúp phát hiện rò rỉ dịch võng mạc, xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, hạn chế nguy cơ mất thị lực.

10. Chuyên khoa mắt tại Hệ thống y tế Thu Cúc

Chuyên khoa Mắt tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI là địa chỉ được nhiều khách hàng tin tưởng trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý nhãn khoa. Chuyên khoa quy tụ đội ngũ bác sĩ mắt giàu kinh nghiệm, trong đó có ThS.BS Lê Thị Định – Phó Giám đốc Bệnh viện, Phụ trách chuyên khoa Mắt với gần 30 năm kinh nghiệm trong khám, điều trị và phẫu thuật các bệnh lý về mắt như đục thủy tinh thể, bệnh lý võng mạc, đáy mắt, glôcôm và các tật khúc xạ.

Bên cạnh đội ngũ chuyên môn, Thu Cúc TCI được đầu tư hệ thống trang thiết bị hiện đại như máy đo khúc xạ tự động, máy đo nhãn áp, máy chụp đáy mắt màu, OCT và nhiều thiết bị chẩn đoán chuyên sâu khác, giúp phát hiện sớm các bệnh lý về mắt và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng người bệnh. Đối với các trường hợp cần phẫu thuật, hệ thống máy Phaco hiện đại cùng phòng mổ vô khuẩn một chiều góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, giảm nguy cơ biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục.

Khách hàng nên khám mắt định kỳ hoặc thăm khám ngay khi có các dấu hiệu bất thường như nhìn mờ, méo hình, chớp sáng, ruồi bay hoặc suy giảm thị lực. Có thể đặt lịch khám nhanh qua ứng dụng TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.