Bảng đo thị lực trẻ em là gì? Cách đọc bảng đo đúng cách

Thị lực là khả năng nhìn rõ hình ảnh, vật thể ở những khoảng cách khác nhau. Với trẻ nhỏ, việc kiểm tra thị lực cần sử dụng công cụ phù hợp với khả năng nhận biết và giao tiếp của bé. Vì vậy, bảng đo thị lực trẻ em thường được thiết kế bằng hình ảnh hoặc ký hiệu đơn giản thay vì chỉ sử dụng chữ cái như ở người lớn. Hiểu đúng cách sử dụng và đọc kết quả sẽ giúp ba mẹ có thêm thông tin để theo dõi sức khỏe mắt của trẻ.

1. Bảng đo mắt cho trẻ em là gì và dùng để làm gì?

Bảng đo thị lực trẻ em là công cụ được sử dụng để đánh giá khả năng nhìn rõ của trẻ. Tùy độ tuổi và khả năng nhận biết, trẻ có thể được kiểm tra bằng hình ảnh, ký hiệu định hướng hoặc chữ cái đơn giản.

Khác với bảng thị lực thông thường dành cho người đã đọc chữ tốt, bảng đo mắt cho trẻ em được thiết kế để giảm khó khăn khi nhận diện ký hiệu. Nhờ đó, trẻ có thể tham gia kiểm tra dễ dàng hơn và nhân viên y tế có cơ sở đánh giá thị lực từng mắt.

Một số vai trò chính của bảng chữ đo thị lực trẻ em gồm:

Phù hợp với khả năng nhận biết của trẻ: Các bảng như Lea Symbols, HOTV hay Tumbling E sử dụng hình ảnh, ký hiệu hoặc chữ cái đơn giản, giúp trẻ dễ hiểu yêu cầu kiểm tra.
Tăng khả năng hợp tác: Khi trẻ nhận diện hình hoặc chỉ hướng ký hiệu thay vì phải đọc chữ, quá trình kiểm tra thường trở nên gần gũi và dễ thực hiện hơn.
Hỗ trợ phát hiện sớm bất thường thị lực: Kết quả sàng lọc có thể gợi ý trẻ cần được kiểm tra mắt chuyên sâu hơn nếu thị lực thấp hoặc có sự chênh lệch đáng kể giữa hai mắt.
Đánh giá riêng từng mắt: Việc kiểm tra lần lượt từng mắt giúp phát hiện trường hợp một mắt nhìn kém hơn mắt còn lại, ngay cả khi trẻ chưa tự nhận thấy bất thường.

2. Bảng kiểm tra thị lực trẻ em gồm những loại nào?

Có nhiều loại bảng đo thị lực trẻ em được sử dụng tùy theo độ tuổi, khả năng nhận biết và mức độ hợp tác của bé. Một số dạng thường gặp gồm:

Bảng Lea Symbols: Sử dụng các hình hoặc biểu tượng đơn giản để trẻ nhận diện và gọi tên. Đây là lựa chọn phù hợp với trẻ chưa đọc chữ thành thạo, thường được sử dụng trong nhóm trẻ nhỏ.
Bảng Landolt C: Gồm các vòng tròn có một khe hở ở nhiều hướng khác nhau. Trẻ cần chỉ ra vị trí khe hở, chẳng hạn phía trên, dưới, trái hoặc phải. Hình thức này không yêu cầu trẻ biết đọc chữ.
Bảng Tumbling E: Sử dụng chữ E được xoay theo nhiều hướng. Trẻ được hướng dẫn chỉ ra hướng mà chữ E đang quay, phù hợp với những bé chưa đọc chữ nhưng có khả năng nhận biết phương hướng.
Bảng HOTV: Gồm bốn chữ cái H, O, T và V với kích thước giảm dần. Trẻ có thể chỉ vào chữ tương ứng trên một bảng mẫu, giúp việc kiểm tra thuận lợi hơn khi trẻ mới làm quen với chữ cái.

Không nên chỉ dựa vào tuổi để lựa chọn bảng đo thị lực trẻ em. Khả năng nhận biết hình ảnh, chữ cái, hiểu yêu cầu và phối hợp trong quá trình kiểm tra cũng là những yếu tố cần được cân nhắc.

3. Cách sử dụng bảng đo thị lực cho bé đúng cách

Việc kiểm tra bằng bảng đo thị lực trẻ em thường không mất nhiều thời gian nhưng cần thực hiện đúng khoảng cách, điều kiện ánh sáng và cách che mắt để hạn chế sai lệch kết quả. Quy trình cơ bản có thể gồm:

Bước 1: Chuẩn bị vị trí kiểm tra
Trẻ được hướng dẫn ngồi hoặc đứng ở khoảng cách phù hợp với loại bảng và phương pháp đo. Khoảng cách có thể khác nhau tùy thiết bị, không nên tự cố định một khoảng cách cho mọi loại bảng.
Bước 2: Làm quen với ký hiệu
Trước khi đo chính thức, trẻ có thể được hướng dẫn nhận diện hình ảnh, ký hiệu hoặc chữ cái trên bảng để hiểu yêu cầu và giảm tình trạng đoán ngẫu nhiên.
Bước 3: Kiểm tra từ ký hiệu lớn đến nhỏ
Trẻ lần lượt nhận diện các ký hiệu theo từng dòng. Khi kích thước giảm dần, nhân viên y tế sẽ xác định mức nhỏ nhất mà trẻ vẫn có thể nhận biết tương đối chính xác.
Bước 4: Đánh giá từng mắt
Một mắt được che lại trong khi mắt còn lại thực hiện bài kiểm tra. Sau đó đổi bên để đánh giá riêng thị lực của từng mắt.
Bước 5: Ghi nhận kết quả
Kết quả được ghi theo quy ước của bảng và phương pháp đo. Nếu phát hiện thị lực giảm hoặc hai mắt có sự chênh lệch, trẻ có thể cần được kiểm tra chuyên sâu hơn.

Ba mẹ không nên tự thay đổi khoảng cách, để trẻ nhìn bằng cả hai mắt hoặc cho trẻ tự chọn đáp án trong quá trình kiểm tra vì có thể làm kết quả kém chính xác.

4. Hướng dẫn cách đọc bảng đo thị lực trẻ em

Để hiểu bảng đo thị lực trẻ em, ba mẹ cần biết kết quả thường được biểu thị bằng phân số thị lực. Với cách ghi theo hệ Snellen, tử số thể hiện khoảng cách kiểm tra, còn mẫu số biểu thị khoảng cách mà người có thị lực chuẩn có thể nhận diện cùng kích thước ký hiệu.

Ví dụ, kết quả 20/40 có nghĩa trẻ nhận diện được ký hiệu ở khoảng cách 20 feet mà người có thị lực chuẩn có thể nhìn thấy ở khoảng cách 40 feet. Tương tự, trong cách ghi theo mét, có thể gặp dạng 6/12.

Với các dòng ký hiệu có nhiều hình hoặc chữ, kết quả còn có thể được ghi chi tiết dựa trên số ký hiệu trẻ nhận diện đúng:

Nếu trẻ nhận diện chính xác toàn bộ một dòng và không đọc được dòng nhỏ hơn, kết quả được ghi ở dòng vừa đạt được.
Nếu trẻ nhận diện được phần lớn ký hiệu của dòng tiếp theo nhưng còn sai một vài ký hiệu, kết quả có thể ghi thêm số ký hiệu sai hoặc đúng theo quy ước của cơ sở kiểm tra.
Nếu trẻ chỉ nhận diện được một số ít ký hiệu ở dòng nhỏ hơn, kết quả có thể được ghi dựa trên dòng trước đó kèm số ký hiệu nhận diện đúng.
Không nên chỉ nhìn vào một con số để tự kết luận trẻ bị cận, viễn hay loạn thị. Thị lực giảm có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân và cần được đánh giá bằng các bước khám mắt phù hợp.

Bảng đo thị lực trẻ em giúp quá trình kiểm tra khả năng nhìn trở nên phù hợp và dễ thực hiện hơn với trẻ nhỏ. Tùy độ tuổi và khả năng nhận biết, bé có thể được kiểm tra bằng bảng hình, Landolt C, Tumbling E hoặc HOTV. Ba mẹ có thể sử dụng thông tin từ kết quả sàng lọc để theo dõi mắt của trẻ, nhưng nếu thị lực giảm, hai mắt có sự chênh lệch hoặc trẻ xuất hiện dấu hiệu nhìn bất thường, nên cho bé khám mắt chuyên khoa để được đánh giá đầy đủ.