Các loại u gan lành tính

Các loại u gan lành tính là nhóm tổn thương khá phổ biến và thường được phát hiện tình cờ khi siêu âm hoặc chụp kiểm tra sức khỏe. Phần lớn các khối u này không gây triệu chứng nguy hiểm và ít khi tiến triển thành ung thư, tuy nhiên việc hiểu rõ đặc điểm từng loại sẽ giúp người bệnh theo dõi đúng cách, tránh lo lắng không cần thiết và kịp thời xử trí khi có dấu hiệu bất thường.

1. U gan lành tính là gì?

U gan lành tính là những khối u hình thành trong gan nhưng không phải ung thư. Các khối u này phát triển chậm, không xâm lấn mô xung quanh và không di căn sang cơ quan khác. Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa u lành tính ở gan và u gan ác tính.

Gan có khối u lành tính là tình trạng khá phổ biến. Phần lớn các trường hợp không gây triệu chứng rõ ràng và thường được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe. Tuy nhiên, nếu khối u phát triển lớn, người bệnh có thể cảm thấy đau tức vùng hạ sườn phải, đầy bụng hoặc buồn nôn nhẹ. Hiện nay, các khối u lành tính ở gan có thể được phát hiện thông qua các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, chụp CT hoặc MRI.

Nguyên nhân gây u lành tính ở gan chưa được xác định chính xác. Một số yếu tố có thể liên quan gồm nội tiết tố, bất thường bẩm sinh hoặc rối loạn mạch máu trong gan. Tùy vào đặc điểm mô học, có nhiều các loại u gan lành tính khác nhau, nhưng nhìn chung chúng ít nguy hiểm và thường chỉ cần theo dõi định kỳ nếu không gây triệu chứng.

2. Các loại u gan lành tính thường gặp

Các loại u gan lành tính thường gặp gồm 3 nhóm chính: u máu, tăng sản nốt khu trú (FNH) và u tuyến tế bào gan. Đây đều là u lành tính ở gan, phần lớn tiến triển chậm, ít biến chứng và thường được phát hiện tình cờ khi siêu âm hoặc chụp CT.

2.1. U máu gan

U máu là dạng phổ biến nhất trong các loại u gan lành tính. Bản chất là những búi mạch máu phát triển bất thường trong gan. Phụ nữ gặp nhiều hơn nam giới, thường ở độ tuổi 30-50.

Đa số trường hợp gan có khối u lành tính dạng u máu đều không gây triệu chứng nên không cần điều trị. Chỉ khi khối u quá lớn, có nguy cơ biến chứng (rất hiếm) thì bác sĩ mới cân nhắc phẫu thuật.

2.2. Tăng sản nốt khu trú (FNH)

Đây là loại đứng thứ hai sau u máu trong nhóm các khối u lành tính ở gan. Bệnh gặp chủ yếu ở phụ nữ trẻ, khoảng 20–30 tuổi.

FNH thường không gây triệu chứng rõ ràng và được phát hiện tình cờ qua chẩn đoán hình ảnh. Phần lớn không cần can thiệp. Chỉ khi khối u lớn bất thường hoặc có nguy cơ biến chứng, bác sĩ mới xem xét phẫu thuật – tuy nhiên tình huống này khá hiếm.

2.3. U tuyến tế bào gan

U tuyến tế bào gan ít gặp hơn hai loại trên nhưng cần được theo dõi chặt chẽ hơn. Loại này thường xuất hiện ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, đặc biệt có liên quan đến việc sử dụng thuốc tránh thai liều estrogen cao trước đây.

3. Các loại u lành tính có biểu hiện gì?

Khi gan có khối u lành tính, đa số người bệnh không có biểu hiện rõ ràng. Phần lớn các trường hợp được phát hiện tình cờ khi siêu âm bụng hoặc chụp CT, MRI trong lúc kiểm tra sức khỏe định kỳ hay khám vì một vấn đề khác.

Một số ít trường hợp có thể thấy gan to nhẹ hoặc cảm giác tức, khó chịu âm ỉ ở vùng hạ sườn phải. Triệu chứng thường không rầm rộ nên dễ bị bỏ qua. Hiếm gặp hơn, khối u có thể gây xuất huyết trong ổ bụng, khi đó người bệnh sẽ đau bụng nhiều và cần được xử trí khẩn cấp.

3.1. U máu gan

U máu là dạng u lành tính ở gan thường gặp nhất. Phần lớn khối u nhỏ không gây bất kỳ triệu chứng nào và không ảnh hưởng đến chức năng gan.

Khi khối u phát triển lớn (trên 5 cm), người bệnh có thể cảm thấy đau hoặc nặng tức vùng hạ sườn phải do khối u chèn ép. Trong những trường hợp hiếm, u có thể vỡ gây chảy máu trong ổ bụng, dẫn đến viêm phúc mạc hoặc sốc, đây là biến chứng nguy hiểm cần cấp cứu.

Việc chẩn đoán chủ yếu dựa vào siêu âm, chụp CT hoặc MRI có thuốc tương phản. Một số trường hợp đặc biệt cần sinh thiết để xác định chính xác bản chất khối u và đánh giá nguy cơ tiến triển.

3.2. Tăng sản nốt khu trú (FNH)

Tăng sản nốt khu trú cũng là một trong các khối u lành tính ở gan và thường không gây triệu chứng lâm sàng. Người bệnh đa phần chỉ phát hiện bệnh khi đi khám sức khỏe định kỳ.

Đặc điểm của khối u này là có sẹo xơ ở trung tâm và hệ thống mạch máu nuôi dưỡng rõ ràng. Khối u thường có dạng tròn hoặc nhiều thùy, không có vỏ bao bọc. Khi quan sát trên hình ảnh cắt ngang, có thể thấy mô xơ tỏa ra từ trung tâm, chia khối thành nhiều phần nhỏ. Thông thường, loại u này không cần điều trị nếu không gây triệu chứng.

3.3. U tuyến tế bào gan (Hepatic Adenoma)

U tuyến tế bào gan là dạng cần được theo dõi chặt chẽ hơn vì có nguy cơ biến chứng và khả năng chuyển thành ác tính trong một số trường hợp. Người bệnh có thể xuất hiện đau vùng hạ sườn phải, sụt cân, hoặc sờ thấy khối ở bụng phải. Một số trường hợp có biểu hiện suy gan không rõ nguyên nhân hoặc sốt.

Trường hợp nặng, biểu hiện đầu tiên có thể là đau bụng dữ dội do xuất huyết trong khối u, dẫn đến viêm phúc mạc hoặc sốc. Ngoài ra, bệnh còn có thể đi kèm các rối loạn như hạ đường huyết, tăng hồng cầu, tăng canxi máu hoặc rối loạn lipid máu. Vì vậy, khi phát hiện u lành tính ở gan thuộc nhóm này, người bệnh cần được theo dõi và điều trị theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

4. U gan lành tính có cần điều trị không?

 Phần lớn các u gan lành tính như u máu gan, tăng sản nốt khu trú (FNH), u tuyến tế bào gan… đều phát triển chậm, không xâm lấn, không di căn và hiếm khi đe dọa tính mạng. Vì vậy, đa số trường hợp không cần điều trị ngay.

Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần được theo dõi định kỳ bằng siêu âm hoặc chụp cắt lớp theo hướng dẫn của bác sĩ để kiểm tra sự thay đổi kích thước và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Trong một số tình huống, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp hoặc phẫu thuật loại bỏ khối u, bao gồm:

• Khối u kích thước lớn gây chèn ép cơ quan xung quanh, dẫn đến đau kéo dài hoặc khó chịu.
• U có nguy cơ vỡ, gây chảy máu trong ổ bụng.
• Xuất hiện biến chứng như hoại tử hoặc áp xe hóa.
• Khối u tăng kích thước nhanh bất thường.
• Có nguy cơ chuyển dạng ác tính.

Nhìn chung, u gan lành tính thường ít triệu chứng và thường được phát hiện tình cờ khi siêu âm. Việc điều trị hay không sẽ phụ thuộc vào kích thước, tốc độ phát triển và nguy cơ biến chứng của từng trường hợp cụ thể.

Tóm lại, việc nhận diện và phân biệt đúng các loại u gan lành tính có ý nghĩa quan trọng trong theo dõi và lựa chọn hướng xử trí phù hợp. Phần lớn các khối u này không nguy hiểm và không cần điều trị nếu không gây triệu chứng, tuy nhiên người bệnh vẫn nên thăm khám định kỳ để kiểm soát kích thước và phát hiện sớm bất thường. Chủ động kiểm tra sức khỏe và tuân thủ tư vấn của bác sĩ sẽ giúp bạn yên tâm hơn trong quá trình theo dõi các loại u gan lành tính.