U kết mạc có nguy hiểm không?

U kết mạc là tình trạng xuất hiện khối tăng sinh bất thường trên lớp màng bao phủ bề mặt nhãn cầu và mặt trong mí mắt. Vậy u kết mạc có nguy hiểm không? Điều này còn phụ thuộc vào bản chất khối u, tốc độ phát triển và thời điểm phát hiện bệnh. Phần lớn các trường hợp lành tính và tiến triển chậm, tuy nhiên vẫn có những dạng tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến thị lực hoặc sức khỏe toàn thân.

1. U kết mạc là gì? Các loại u kết mạc thường gặp

U kết mạc mắt là khối tăng sinh bất thường xuất phát từ lớp màng kết mạc bao phủ bề mặt nhãn cầu và mặt trong mí mắt. Khối u có thể lành tính hoặc ác tính, gây mất thẩm mỹ, ảnh hưởng đến chức năng của mắt, thậm chí che khuất tầm nhìn nếu phát triển lớn. Nếu không được phát hiện sớm và xử trí đúng cách, u kết mạc có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng.

Dựa vào đặc điểm lâm sàng và mô bệnh học, u kết mạc được chia thành 4 nhóm chính gồm: u nhú không cuống, u nhú có cuống, u nhầy kết mạc và u sắc tố kết mạc. Cụ thể:

• U nhú không cuống: Tổn thương biểu hiện bằng nhiều nhú nhỏ màu hồng nhạt, mọc rải rác hoặc thành cụm, chủ yếu xuất hiện ở kết mạc cùng đồ và kết mạc mi. Nguyên nhân liên quan đến virus HPV type 6 và 11. Loại u này có thể tự thoái triển nhưng cũng dễ tái phát sau khi phẫu thuật cắt bỏ.
• U nhú có cuống: Đặc trưng bởi sự tăng sinh biểu mô thành nhiều thùy, mỗi thùy có mạch máu trung tâm tạo hình ảnh giống quả dâu. Bao quanh là các tế bào gai và lớp biểu mô vảy không sừng hóa có chứa tế bào tiết nhầy. Dạng u này có nguy cơ loạn sản và thường tái phát sau điều trị ngoại khoa.
• U nhầy kết mạc: Có thể xuất hiện do bẩm sinh hoặc mắc phải. Bản chất là sự tăng sinh biểu mô tạo thành khoang chứa dịch nhầy. Phần lớn trường hợp không có triệu chứng rõ ràng và được điều trị bằng phẫu thuật cắt bỏ khi cần thiết.
• U sắc tố kết mạc: Thường nằm ở kết mạc nhãn cầu, có màu nâu, tiến triển chậm và ít thay đổi về kích thước hay màu sắc. Đa số không gây triệu chứng và chỉ cần theo dõi định kỳ, chưa cần can thiệp điều trị.

2. U kết mạc lành tính có nguy hiểm không?

Phần lớn các trường hợp là u lành kết mạc như u nhú, u nang, u sắc tố nhỏ… thường không đe dọa tính mạng và ít ảnh hưởng lâu dài đến chức năng mắt. Nhiều khối u kích thước nhỏ, không triệu chứng thì chỉ cần theo dõi định kỳ mà chưa cần can thiệp. Vì vậy, u kết mạc có nguy hiểm không? Câu trả lời là đa số u lành tính, không quá nguy hiểm nếu được kiểm soát đúng cách.

3. Khi nào u kết mạc có thể nguy hiểm?

Người bệnh cũng không nên chủ quan vì một số khối u có thể tiến triển, gây khó chịu kéo dài, viêm tái đi tái lại hoặc ảnh hưởng đến giác mạc và thị lực. U kết mạc được xem là đáng lo ngại trong các trường hợp sau:

• Khối u tăng nhanh về kích thước, thay đổi màu sắc hoặc xuất hiện nhiều mạch máu nuôi bất thường.
• U lan rộng ra giác mạc, xâm lấn hốc mắt hoặc có dấu hiệu di căn hạch.
• Kết quả sinh thiết cho thấy tế bào loạn sản nặng hoặc ác tính như ung thư biểu mô vảy, u hắc tố, u lympho.
• U gây giảm thị lực, song thị, đau hoặc kích ứng kéo dài không đáp ứng điều trị nội khoa.

Đặc biệt, u hắc tố kết mạc là dạng hiếm nhưng có khả năng di căn và đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện sớm. Những trường hợp này cần điều trị tích cực bằng phẫu thuật kết hợp liệu pháp lạnh, thuốc nhỏ hóa trị hoặc xạ trị tùy mức độ lan rộng.

4. U kết mạc có tái phát không?

Khả năng tái phát phụ thuộc vào loại u và phương pháp điều trị. Một số u lành kết mạc như u nhú do HPV hoặc u nang có thể xuất hiện trở lại sau khi cắt bỏ, nhất là nếu chưa loại bỏ triệt để tổn thương. Với u ác tính, nguy cơ tái phát tại chỗ hoặc di căn xa cao hơn, đòi hỏi theo dõi định kỳ lâu dài.

Ngay cả sau phẫu thuật, người bệnh vẫn cần tái khám theo lịch hẹn để phát hiện sớm tổn thương mới hoặc dấu hiệu bất thường. Việc theo dõi sát giúp kiểm soát nguy cơ tái phát và cải thiện tiên lượng lâu dài.

Nhìn chung, để trả lời chính xác câu hỏi u kết mạc có nguy hiểm không? Cần dựa vào kết quả thăm khám chuyên khoa. U lành tính thường không đe dọa tính mạng và có thể theo dõi hoặc điều trị đơn giản. Ngược lại, nếu khối u có dấu hiệu lớn nhanh, xâm lấn hoặc được xác định là ác tính, việc can thiệp sớm là rất quan trọng để tránh biến chứng và giảm nguy cơ tái phát. Do đó, khi phát hiện bất kỳ tổn thương bất thường nào ở mắt, người bệnh nên đi khám sớm để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.