U gan lành tính có chuyển thành ác tính không?

Phát hiện một khối bất thường trong gan thường khiến người bệnh lo lắng, kể cả khi được chẩn đoán là u lành tính, nhiều người vẫn băn khoăn liệu u gan lành tính có chuyển thành ác tính không và nguy cơ đó lớn đến đâu. Vậy thực tế khả năng chuyển đổi này như thế nào, đâu là những dấu hiệu cảnh báo khối u có thể thay đổi tính chất?

1. U gan lành tính là gì? Có những loại nào?

U gan lành tính được hình thành do sự tăng sinh tế bào gan bình thường; chúng có đặc tính phát triển ổn định, không xâm lấn và ít gây rủi ro sức khỏe. Có 3 loại u gan lành tính phổ biến nhất:

• U mạch máu (Hemangioma): Là loại u gan lành tính phổ biến nhất, cấu tạo từ các mạch máu bất thường. Thường gặp ở phụ nữ độ tuổi 30–50.
• Tăng sản nốt khu trú (FNH): Phổ biến thứ hai sau u mạch máu, thường xuất hiện ở phụ nữ từ 20–30 tuổi. Dấu hiệu nhận diện đặc trưng trên hình ảnh là có vết sẹo ở trung tâm.
• U tuyến tế bào gan (Adenoma): Ít gặp hơn, chủ yếu ở phụ nữ độ tuổi sinh sản và có liên quan đến việc sử dụng thuốc tránh thai hoặc liệu pháp hormone.

2. U gan lành tính có chuyển thành ác tính không?

Vậy u gan lành tính có chuyển thành ác tính không? Câu trả lời là CÓ, nhưng tỷ lệ rất thấp và chủ yếu gặp ở u tuyến tế bào gan (Adenoma). Những loại như u máu gan hay tăng sản nốt khu trú hầu như không có nguy cơ chuyển thành ung thư.

Sự thay đổi nội tiết tố hoặc việc khối u to nhanh bất thường là những dấu hiệu cảnh báo cần theo dõi sát. Trong các trường hợp này, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật hoặc phương pháp điều trị phù hợp. Đây cũng là cơ sở để quyết định u gan lành tính có cần điều trị hay chỉ cần theo dõi định kỳ.

Tuy nhiên, nguy cơ đáng lo trước mắt không phải là u gan lành tính có chuyển thành ác tính không, mà là biến chứng vỡ khối u. Khi u phát triển lớn, thường trên 5cm, hệ thống mạch máu bên trong có thể trở nên mỏng và dễ tổn thương, làm tăng nguy cơ chảy máu.

3. Loại u gan lành nào có nguy cơ chuyển thành ác tính?

Phần lớn u gan lành tính có thể tồn tại ổn định và không gây hại đáng kể. Tuy nhiên, khi hỏi u gan lành có thành u ác được không, câu trả lời là có nhưng tỷ lệ thấp.

Trong các loại u gan lành tính, u tuyến gan (Adenoma) là loại có nguy cơ chuyển thành ung thư biểu mô tế bào gan (HCC), dù hiếm gặp. U này thường xuất hiện ở người dùng thuốc tránh thai chứa estrogen lâu dài hoặc có rối loạn nội tiết. Ngoài nguy cơ ác tính hóa, u tuyến gan còn có thể gây chảy máu khi khối u lớn.

4. Yếu tố làm tăng nguy cơ u gan lành hóa ác

Khi tìm hiểu u gan lành tính có phát triển không, người bệnh cần lưu ý một số yếu tố có thể làm khối u tăng kích thước hoặc tiến triển theo hướng xấu. Những yếu tố nguy cơ chính gồm:

• Loại khối u: U tuyến tế bào gan (Adenoma) là loại có nguy cơ hóa ác cao nhất trong nhóm u gan lành.
• Kích thước khối u: U có đường kính trên 5cm được xem là nhóm nguy cơ cao. Kích thước càng lớn, tế bào bên trong càng dễ biến đổi.
• Nội tiết tố: Sử dụng thuốc tránh thai liều cao hoặc liệu pháp hormone kéo dài có thể kích thích u phát triển nhanh hơn. Đây cũng là lý do nhiều người lo lắng u gan lành tính có phát triển không khi đang điều trị nội tiết.
• Giới tính và di truyền: Nam giới mắc u tuyến có nguy cơ hóa ác cao hơn nữ. Một số đột biến gen như beta-catenin cũng liên quan đến khả năng tiến triển xấu.
• Bệnh gan nền: Nếu khối u xuất hiện trên nền xơ gan hoặc viêm gan B, C mạn tính, nguy cơ chuyển thành ung thư sẽ cao hơn so với gan khỏe mạnh. 

5. Dấu hiệu cảnh báo u gan lành có thể đang biến đổi

Đa số u gan lành tính không gây ra bất kỳ dấu hiệu nào và thường chỉ được phát hiện tình cờ qua siêu âm hoặc CT. Tuy nhiên, khi khối u tăng kích thước, các triệu chứng sẽ dần xuất hiện do sự chèn ép lên các cơ quan lân cận:

• Rối loạn tiêu hóa: Cảm giác đầy bụng, buồn nôn hoặc nhanh no do u chèn ép vào dạ dày.
• Đau tức hạ sườn phải: Cơn đau âm ỉ hoặc cảm giác nặng nề ở vùng gan.
• Dấu hiệu hiếm gặp: Trong một số ít trường hợp, người bệnh có thể bị vàng da, vàng mắt, sốt hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

6. Làm sao để theo dõi và phát hiện sớm nguy cơ ác tính của u gan?

Để kiểm soát u gan và phát hiện sớm nguy cơ chuyển thành ung thư, người bệnh cần theo dõi định kỳ và chú ý các dấu hiệu bất thường. Việc kết hợp giữa chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm máu và thay đổi lối sống sẽ giúp giảm rủi ro đáng kể. Cụ thể:

• Theo dõi bằng hình ảnh học: Siêu âm gan định kỳ 3–6 tháng/lần để đánh giá kích thước khối u. Khi cần thiết, chụp MRI hoặc CT có cản quang được xem là phương pháp chính xác cao để phân tích chi tiết cấu trúc khối u.
• Xét nghiệm máu tầm soát: Kiểm tra dấu ấn ung thư như AFP; trong một số trường hợp có thể làm thêm AFP-L3 hoặc PIVKA-II để phát hiện sớm tế bào ác tính.
• Chú ý triệu chứng bất thường: Đi khám ngay nếu xuất hiện đau nhiều vùng hạ sườn phải, vàng da, vàng mắt, sụt cân nhanh hoặc mệt mỏi kéo dài.
• Kiểm soát bệnh nền và lối sống: Ngừng thuốc nội tiết nếu có u tuyến gan, điều trị viêm gan B hoặc C triệt để và hạn chế rượu bia để bảo vệ chức năng gan.

U gan lành tính có chuyển thành ác tính không còn tùy vào từng loại khối u và mức độ theo dõi của người bệnh. Theo chuyên gia, việc kiểm tra định kỳ mỗi 6–12 tháng đóng vai trò quan trọng để phát hiện sớm những thay đổi bất thường. Thay vì chỉ băn khoăn u gan lành tính có cần điều trị không, người bệnh nên chủ động tái khám đúng hẹn, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để bảo vệ chức năng gan lâu dài.