Tìm hiểu các nguyên nhân ung thư tụy

Ung thư tụy là một trong những bệnh ung thư nguy hiểm do thường diễn tiến âm thầm và khó phát hiện ở giai đoạn sớm. Nhiều người chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã tiến triển, làm giảm cơ hội điều trị hiệu quả. Bài viết này sẽ giúp bạn tìm hiểu nguyên nhân ung thư tụy và các yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh để theo dõi sức khỏe và phát hiện bất thường kịp thời.

1. Các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ chính gây ung thư tuyến tụy

1.1. Yếu tố di truyền và đột biến gen

Một số trường hợp ung thư tụy có liên quan đến yếu tố gia đình và các đột biến gen được di truyền qua nhiều thế hệ. Thống kê cho thấy khoảng 5-10% người mắc ung thư tụy có tiền sử gia đình từng ghi nhận bệnh lý này. Nguy cơ mắc bệnh thường cao hơn ở những người có người thân bậc một như cha mẹ, anh chị em ruột hoặc con cái từng được chẩn đoán ung thư tụy. Nếu có từ hai người thân trở lên mắc bệnh hoặc người thân phát hiện bệnh khi còn trẻ tuổi, nguy cơ càng tăng đáng kể.

Ngoài ra, các đột biến gen BRCA1, BRCA2 và PALB2 vốn thường liên quan đến ung thư vú được ghi nhận có thể làm tăng nguy cơ ung thư tụy. Đặc biệt, những người mắc hội chứng Peutz-Jeghers, hội chứng Lynch hoặc hội chứng đa nốt ruồi sắc tố ác tính gia đình cũng thuộc nhóm nguy cơ cao cần được theo dõi chặt chẽ.

1.2. Thói quen hút thuốc

Hút thuốc lá được xem là một trong những nguyên nhân ung thư tụy quan trọng nhất có thể phòng tránh được. Các nghiên cứu cho thấy người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh cao gấp khoảng hai lần so với người không hút thuốc. Theo Hiệp hội ung thư Hoa Kỳ, ước tính khoảng 25% trường hợp ung thư tụy có liên quan trực tiếp đến thuốc lá. Mức độ nguy cơ còn tăng theo số lượng thuốc lá sử dụng và thời gian hút thuốc kéo dài trong nhiều năm.

1.3. Tuổi tác 

Tuổi cao là yếu tố nguy cơ được ghi nhận phổ biến ở người mắc ung thư tụy. Hơn 80% số ca bệnh được chẩn đoán ở độ tuổi từ 60 – 80. Nguy cơ phát triển bệnh có xu hướng tăng dần theo thời gian do các tế bào trong cơ thể tích lũy nhiều tổn thương di truyền hơn.

1.4. Thừa cân béo phì 

Tình trạng tích tụ mỡ thừa kéo dài có thể làm thay đổi quá trình chuyển hóa và thúc đẩy phản ứng viêm mạn tính trong cơ thể. Những thay đổi này tạo điều kiện cho tế bào bất thường phát triển và làm tăng nguy cơ hình thành khối u.

1.5. Đái tháo đường 

Đái tháo đường và ung thư tụy có mối liên hệ khá phức tạp. Một mặt, bệnh đái tháo đường kéo dài có thể làm gia tăng nguy cơ xuất hiện ung thư tụy. Mặt khác, ung thư tụy cũng có thể gây ra tình trạng tăng đường huyết hoặc đái tháo đường mới khởi phát.

1.6. Viêm tụy mạn tính

 Viêm tụy mạn tính là tình trạng tuyến tụy bị tổn thương và viêm kéo dài trong nhiều năm. Các đợt viêm tái diễn liên tục khiến mô tụy phải trải qua quá trình tổn thương và phục hồi lặp đi lặp lại. Sự kích thích kéo dài này có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện những biến đổi bất thường trong tế bào tụy và dẫn đến ung thư. Ngược lại, ung thư tụy cũng có thể gây tắc nghẽn ống tụy và dẫn đến viêm tụy. Vì vậy, người bị viêm tụy kéo dài cần được theo dõi sát để phát hiện sớm các biến chứng nguy hiểm. 

1.7. Lạm dụng bia rượu – Nguyên nhân ung thư tụy có thể phòng tránh

Lạm dụng rượu bia trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý tiêu hóa, đặc biệt là viêm tụy mạn tính. Khoảng 70% trường hợp viêm tụy mạn tính được cho là có liên quan đến việc sử dụng rượu kéo dài. Khi tình trạng viêm kéo dài xuất hiện, nguy cơ ung thư tụy cũng tăng theo.

2. Có thể phòng ngừa ung thư tụy không? Giải đáp

2.1. Ngừng hút thuốc lá

Bỏ thuốc lá là một trong những biện pháp hiệu quả nhất giúp giảm nguy cơ ung thư tụy. Việc ngừng hút thuốc sớm hỗ trợ cơ thể có cơ hội phục hồi và giảm tác động của các chất gây ung thư. Ngoài việc phòng ngừa ung thư tụy, cai thuốc lá còn giúp giảm nguy cơ mắc ung thư phổi, bệnh tim mạch, đột quỵ và nhiều bệnh lý hô hấp khác. 

2.2. Duy trì chế độ ăn uống, tập luyện lành mạnh

• Giữ cân nặng hợp lý thông qua chế độ dinh dưỡng cân bằng và vận động thường xuyên có thể góp phần giảm nguy cơ mắc ung thư tụy.
• Nên ưu tiên rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn đạm lành mạnh. 
• Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, thịt đỏ, đồ uống có đường và thức ăn nhiều chất béo bão hòa.
• Tránh sử dụng bia rượu: Giúp hạn chế tổn thương tuyến tụy, và ngăn ngừa viêm tụy mạn tính.
• Duy trì hoạt động thể chất đều đặn hỗ trợ kiểm soát cân nặng và giúp cải thiện chức năng miễn dịch và sức khỏe tổng thể.

2.3. Khám sức khỏe và tầm soát ung thư  

Ung thư tụy thường ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu nên việc tầm soát đóng vai trò rất quan trọng đối với nhóm nguy cơ cao. Gói Khám Sức khỏe & Tầm soát ung thư toàn diện tại Thu Cúc TCI tích hợp xét nghiệm chuyên sâu, siêu âm, CT, MRI cùng nhiều công nghệ chẩn đoán hiện đại, hỗ trợ phát hiện sớm ung thư tụy và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.

• Siêu âm ổ bụng: Chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn, giúp đánh giá bước đầu các bất thường tại tụy và những cơ quan lân cận

• Chụp cắt lớp vi tính (CT): Theo dõi hình ảnh chi tiết của tuyến tụy, hỗ trợ phát hiện khối u, đánh giá mức độ lan rộng và xác định khả năng phẫu thuật.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Đánh giá tổn thương tuyến tụy và phát hiện các tổn thương nhỏ ở gan hoặc cơ quan lân cận. Một số kỹ thuật chuyên sâu như MRCP và MRA giúp khảo sát hệ thống ống mật, ống tụy và mạch máu liên quan.
• Xét nghiệm máu và dấu ấn ung thư: Các chỉ số sinh hóa máu giúp đánh giá chức năng gan và mật. Khi có khối u gây tắc nghẽn, nồng độ Bilirubin trong máu sẽ tăng cao rõ rệt. Ngoài ra, việc định lượng chất chỉ điểm khối u CA 19-9, CEA giúp bác sĩ có thêm cơ sở theo dõi và định hướng chẩn đoán.

3. Khi nào cần tầm soát ung thư tụy? 

Đối tượng cần cân nhắc tầm soát gồm người có nhiều thành viên trong gia đình mắc ung thư tụy, người mang các đột biến gen di truyền liên quan hoặc người mắc các hội chứng làm tăng nguy cơ ung thư. Nhờ các kỹ thuật hiện đại của chẩn đoán hình ảnh, nhiều trường hợp đã được phát hiện khi khối u còn nhỏ và chưa gây triệu chứng rõ rệt. Điều này giúp nâng cao cơ hội điều trị hiệu quả và cải thiện tiên lượng sống cho người bệnh.

Nguyên nhân ung thư tụy thường liên quan đến sự kết hợp của nhiều yếu tố như di truyền, hút thuốc lá, tuổi tác, béo phì, đái tháo đường, viêm tụy mạn tính và lạm dụng rượu bia. Mặc dù không thể kiểm soát hoàn toàn mọi nguy cơ, việc xây dựng lối sống lành mạnh, duy trì cân nặng hợp lý và khám sức khỏe định kỳ có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh đáng kể. Chủ động kiểm tra tại Thu Cúc TCI với gói khám sức khỏe và tầm soát ung thư toàn diện sẽ góp phần nâng cao cơ hội phát hiện sớm ung thư tụy, điều trị kịp thời và bảo vệ sức khỏe lâu dài.