Sàng lọc ung thư vòm họng thế nào? Tìm hiểu chi tiết

Ung thư vòm họng thường tiến triển âm thầm và ít biểu hiện ở giai đoạn đầu nên nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn. Vì vậy, sàng lọc ung thư vòm họng giúp phát hiện sớm tổn thương nghi ngờ, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ đối tượng nên tầm soát, quy trình thực hiện và cách đọc kết quả.

1. Hiểu đúng về tầm soát ung thư vòm họng

1.1. Tầm soát ung thư vòm họng là gì?

Sàng lọc ung thư vòm họng là quá trình thăm khám kết hợp các phương pháp cận lâm sàng nhằm phát hiện sớm những bất thường tại vùng vòm họng trước khi xuất hiện triệu chứng rõ rệt. Mục tiêu của sàng lọc là nhận diện tổn thương nghi ngờ để chỉ định các xét nghiệm chuyên sâu nếu cần.

1.2. Vì sao cần sàng lọc ung thư vòm họng?

Ung thư vòm họng thường phát triển ở vị trí khó quan sát và ít gây triệu chứng ở giai đoạn đầu. Người bệnh có thể chỉ nghẹt mũi một bên, ù tai hoặc nổi hạch cổ nên dễ nhầm với bệnh tai mũi họng thông thường. Sàng lọc giúp phát hiện tổn thương sớm, tăng cơ hội điều trị hiệu quả và cải thiện tiên lượng.

1.3. Những ai nên khám sàng lọc ung thư vòm họng?

Người có tiền sử gia đình mắc ung thư vòm họng, đặc biệt là người thân thế hệ thứ nhất (bố, mẹ, anh chị em ruột).
Người nhiễm hoặc có tiền sử nhiễm virus Epstein-Barr (EBV)
Người thường xuyên hút thuốc lá hoặc tiếp xúc với khói thuốc, kể cả hút thuốc chủ động và thụ động trong thời gian dài.
Người lạm dụng rượu bia kéo dài, nhất là khi kết hợp với hút thuốc lá, làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh ung thư vùng đầu mặt cổ.
Người có chế độ ăn nhiều thực phẩm ướp muối, lên men, hun khói hoặc chứa nhiều nitrosamine, như cá muối, thịt xông khói, dưa muối…
Người làm việc trong môi trường tiếp xúc với bụi gỗ, bụi kim loại, formaldehyde hoặc các hóa chất công nghiệp
Người mắc các bệnh lý tai mũi họng mạn tính kéo dài, đặc biệt khi triệu chứng không cải thiện sau điều trị hoặc tái phát nhiều lần.
Người xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ ung thư vòm họng kéo dài trên 2–3 tuần (nổi hạch cổ không đau, nghẹt mũi một bên, chảy máu mũi, ù tai, giảm thính lực,…)

2. Cần chuẩn bị gì trước khi tầm soát ung thư vòm họng?

Nhịn ăn 8 – 12 giờ nếu có chỉ định xét nghiệm máu, ưu tiên chỉ uống nước lọc.
Không sử dụng trà, cà phê, nước ngọt, sữa, nước ép trái cây trước khi khám.
Không uống rượu bia trong 24 giờ và không hút thuốc lá trong ngày khám.
Không tự ý dùng thuốc nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Mặc trang phục rộng rãi, hạn chế đeo trang sức kim loại nếu có chỉ định CT hoặc MRI.
Mang theo kết quả khám, phim CT/MRI, kết quả nội soi, xét nghiệm trước đây và thông báo đầy đủ tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng.

3. Quy trình tầm soát ung thư vòng họng

3.1. Khám lâm sàng với chuyên gia

Bác sĩ khai thác tiền sử bệnh, yếu tố nguy cơ và triệu chứng hiện tại. Sau đó khám vùng đầu mặt cổ, sờ nắn hạch cổ, quan sát khoang miệng, họng và mũi để phát hiện dấu hiệu bất thường.

3.2. Xét nghiệm sàng lọc ung thư vòm họng

Tổng phân tích tế bào máu và xét nghiệm sinh hóa, giúp đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát trước khi thực hiện các kỹ thuật chuyên sâu.
Xét nghiệm liên quan đến virus Epstein-Barr (EBV), bao gồm định lượng DNA EBV hoặc các kháng thể đặc hiệu.
Xét nghiệm dấu ấn ung thư SCC (Squamous Cell Carcinoma Antigen), thường được sử dụng để hỗ trợ đánh giá các ung thư biểu mô tế bào vảy vùng đầu mặt cổ, trong đó có ung thư vòm họng.

Kết quả xét nghiệm máu sẽ được bác sĩ phân tích cùng các dữ liệu lâm sàng và cận lâm sàng khác nhằm đưa ra đánh giá chính xác hơn về tình trạng sức khỏe của người bệnh.

3.3. Nội soi tai mũi họng

Nội soi là một trong những bước quan trọng nhất trong quy trình sàng lọc ung thư vòm họng, bởi vị trí vòm họng nằm sâu phía sau khoang mũi và rất khó quan sát bằng mắt thường. Bác sĩ sử dụng ống nội soi mềm có gắn camera độ phân giải cao để quan sát toàn bộ niêm mạc mũi, họng và vòm họng. Hình ảnh được hiển thị trực tiếp trên màn hình, giúp phát hiện các tổn thương nhỏ, vùng niêm mạc bất thường, khối u hoặc các dấu hiệu chảy máu mà khám thông thường có thể bỏ sót.

3.4. Chẩn đoán hình ảnh CT và MRI

Khi nghi ngờ ung thư, bác sĩ sẽ chỉ định CT hoặc MRI để đánh giá vị trí, kích thước, mức độ xâm lấn của khối u, tình trạng hạch cổ và khả năng di căn. MRI thường được ưu tiên hơn trong đánh giá mô mềm vùng đầu mặt cổ.

3.5. Sinh thiết – Chỉ định chuyên sâu sau đánh giá tổng quan

Khi nghi ngờ ung thư, bác sĩ sẽ chỉ định sinh thiết để khẳng định một tổn thương có phải ung thư hay không. Chỉ khi kết quả mô bệnh học xác định có tế bào ác tính, bác sĩ mới đưa ra chẩn đoán xác định ung thư vòm họng. Mẫu mô sau khi lấy sẽ được gửi đến phòng giải phẫu bệnh để phân tích dưới kính hiển vi.

4. Cách đọc kết quả tầm soát cùng chuyên gia

4.1. Đọc kết quả xét nghiệm EBV và SCC

Nồng độ EBV DNA tăng có thể gợi ý sự hiện diện hoặc hoạt động của khối u. Trong khi đó, SCC tăng có thể liên quan đến ung thư biểu mô tế bào vảy, nhưng cũng gặp ở một số bệnh lý lành tính, vì vậy cần được đánh giá kết hợp với các xét nghiệm và chẩn đoán khác.

4.2. Đọc kết quả chẩn đoán hình ảnh và giai đoạn bệnh

Sau khi sinh thiết xác định ung thư, bác sĩ sẽ dựa vào kết quả chụp CT hoặc MRI để đánh giá mức độ lan rộng của bệnh và xác định giai đoạn theo hệ thống TNM. Việc đọc kết quả sàng lọc ung thư vòm họng cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa ung bướu hoặc tai mũi họng. Thay vì dựa vào từng xét nghiệm riêng lẻ, bác sĩ sẽ tổng hợp kết quả khám lâm sàng, nội soi, xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh và mô bệnh học để đưa ra chẩn đoán chính xác cũng như xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

4.3. Đọc kết quả sinh thiết và mô bệnh học

Tổn thương lành tính: Không phát hiện tế bào ung thư. Người bệnh có thể mắc các bệnh lý viêm nhiễm, polyp hoặc tăng sản lành tính và sẽ được tư vấn theo dõi hoặc điều trị phù hợp.
Tổn thương ác tính: Phát hiện tế bào ung thư trong mẫu mô. Đây là tiêu chuẩn xác định người bệnh mắc ung thư vòm họng.
Loại mô bệnh học: Phần lớn các trường hợp ung thư vòm họng là ung thư biểu mô, xuất phát từ lớp biểu mô lót bề mặt vòm họng. Kết quả cũng có thể mô tả mức độ biệt hóa của tế bào ung thư.

Khám sàng lọc ung thư vòm họng là giải pháp giúp phát hiện sớm những tổn thương nghi ngờ, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ. Hiện nay, khách hàng được thăm khám theo quy trình khoa học với gói khám sức khỏe và tầm soát ung thư toàn diện. Gói khám kết hợp hệ thống xét nghiệm, nội soi và chẩn đoán hình ảnh công nghệ cao cùng đội ngũ chuyên gia giúp đánh giá toàn diện và xây dựng kế hoạch theo dõi từ giai đoạn sớm.