Những điều cần biết về các chỉ số tầm soát ung thư dạ dày

Ung thư dạ dày là một trong những bệnh ung thư phổ biến, ghi nhận hơn 16.000 ca ung thư dạ dày mới và đứng thứ 5 trong các loại ung thư thường gặp tại Việt Nam. Để chủ động bảo vệ sức khỏe, việc hiểu rõ các phương pháp sàng lọc là rất cần thiết. Bài viết này sẽ giúp bạn tìm hiểu các chỉ số tầm soát ung thư dạ dày để chủ động phát hiện sớm nguy cơ, theo dõi sức khỏe tiêu hóa từ giai đoạn đầu.

1. Vì sao cần xét nghiệm các chỉ số tầm soát ung thư dạ dày?

1.1. Giúp phát hiện sớm nguy cơ ung thư dạ dày 

Ở giai đoạn đầu, ung thư dạ dày thường không gây triệu chứng rõ rệt nên nhiều người dễ chủ quan hoặc bỏ qua dấu hiệu bất thường. Việc thực hiện các xét nghiệm máu và chỉ số tầm soát giúp bác sĩ phát hiện sớm nguy cơ trước khi bệnh tiến triển nặng hơn.

Một số xét nghiệm như công thức máu toàn phần giúp đánh giá số lượng hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu trong cơ thể. Nếu tình trạng xuất huyết tiêu hóa kéo dài xảy ra âm thầm, người bệnh có thể xuất hiện thiếu máu mạn tính mà chưa nhận ra. Thông qua những thay đổi bất thường này, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định thêm nội soi hoặc xét nghiệm chuyên sâu để tìm nguyên nhân chính xác.

1.2. Hỗ trợ đánh giá tổn thương tiền ung thư và nhiễm HP 

Các dấu ấn ung thư là những chất có thể xuất hiện trong máu, mô hoặc dịch cơ thể khi có sự hình thành và phát triển của khối u. Nếu nồng độ các marker tăng bất thường, bác sĩ sẽ nghi ngờ nguy cơ tổn thương ác tính tại dạ dày hoặc cơ quan tiêu hóa. Bên cạnh vai trò hỗ trợ phát hiện bệnh, các chỉ số này còn giúp theo dõi đáp ứng điều trị và đánh giá khả năng tái phát sau điều trị. 

1.3. Đánh giá chức năng các cơ quan và mức độ di căn của tế bào ác tính

Ngoài các marker ung thư chuyên biệt, xét nghiệm sinh hóa máu cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình tầm soát ung thư dạ dày. Những xét nghiệm này giúp bác sĩ đánh giá hoạt động của gan, thận và tình trạng chuyển hóa trong cơ thể. 

• Xét nghiệm chức năng gan giúp kiểm tra nồng độ enzyme và một số chất hóa học liên quan đến hoạt động của gan. Nếu chỉ số tăng bất thường, bác sĩ có thể nghi ngờ tổn thương gan hoặc nguy cơ di căn đến gan.
• Xét nghiệm chức năng thận giúp đánh giá khả năng lọc và đào thải của cơ thể. Một số bất thường về ure, creatinin hoặc điện giải có thể phản ánh ảnh hưởng của bệnh lý tiêu hóa kéo dài đến sức khỏe tổng thể.
• Xét nghiệm điện giải đồ giúp kiểm tra hàm lượng các chất điện giải thiết yếu trong cơ thể. Khi các chỉ số này bị mất cân bằng, cơ thể sẽ không đủ lượng dịch cần thiết để hoạt động ổn định.

2. Các chỉ số tầm soát ung thư dạ dày gồm những gì? Giải đáp 

2.1. Định lượng CA 72-4 

CA 72-4 là một trong những marker thường được sử dụng trong hỗ trợ theo dõi ung thư dạ dày. Đây là glycoprotein liên quan đến bề mặt tế bào ung thư và có thể tăng cao khi khối u phát triển. Xét nghiệm CA 72-4 giúp bác sĩ đánh giá mức độ tiến triển của bệnh, khả năng di căn hạch và hiệu quả điều trị sau phẫu thuật hoặc hóa trị. Trong nhiều trường hợp, chỉ số này còn hỗ trợ phát hiện tái phát sớm trước khi xuất hiện triệu chứng lâm sàng.

• Chỉ số bình thường: dưới 6,9 U/mL.
• Chỉ số bất thường: trên 100 U/mL có thể cảnh báo nguy cơ ung thư tiến triển hoặc tái phát.

Tuy nhiên, CA 72-4 không chỉ tăng trong ung thư dạ dày mà còn có thể gặp ở ung thư buồng trứng hoặc một số bệnh lý viêm nhiễm khác. Vì vậy, bác sĩ luôn cần kết hợp thêm nhiều phương pháp chẩn đoán khác trước khi đưa ra kết luận.

2.2. Định lượng CEA 

CEA là một loại protein xuất hiện trong giai đoạn bào thai và gần như rất thấp ở người trưởng thành khỏe mạnh. Khi có sự phát triển của khối u, đặc biệt tại đường tiêu hóa, nồng độ CEA trong máu có thể tăng lên. Xét nghiệm CEA thường được sử dụng để hỗ trợ theo dõi ung thư dạ dày, đại trực tràng, phổi hoặc ung thư vú. Bác sĩ có thể dựa vào sự thay đổi của chỉ số này để đánh giá đáp ứng điều trị và nguy cơ tái phát bệnh.

• Chỉ số CEA bình thường: Đạt mức dưới 5 ng/ml.
• Chỉ số CEA bất thường: Dao động từ 5 – 10 ng/ml trở lên, cảnh báo tổn thương dạ dày tiến triển.

Tuy nhiên, một số trường hợp viêm loét dạ dày, viêm phổi mạn tính hoặc người hút thuốc lá lâu năm cũng có thể làm tăng nhẹ CEA. Vì vậy, đây chỉ là xét nghiệm hỗ trợ chứ không phải tiêu chuẩn chẩn đoán cuối cùng.

2.3. Định lượng CA 19 – 9 

CA 19-9 là một loại marker thường được sử dụng trong nhóm bệnh lý ung thư đường tiêu hóa. Xét nghiệm này giúp đo nồng độ protein CA 19-9 trong máu nhằm hỗ trợ đánh giá nguy cơ bệnh lý ác tính. Nồng độ CA 19-9 tăng cao có thể gặp ở ung thư dạ dày, tụy, đại trực tràng hoặc đường mật. Ngoài ra, một số bệnh lý lành tính như viêm tụy, sỏi mật hoặc xơ gan cũng có thể khiến chỉ số tăng bất thường.

• Chỉ số bình thường: dưới 37 U/mL.
• Chỉ số bất thường: trên 37 U/mL có thể cảnh báo tổn thương tại đường tiêu hóa.

Do đó, xét nghiệm CA 19-9 thường được chỉ định kết hợp cùng các chỉ số tầm soát ung thư dạ dày khác để nâng cao độ chính xác. Marker này đặc biệt hữu ích trong theo dõi tiến triển bệnh và hiệu quả điều trị theo từng giai đoạn.

3. Những lưu ý quan trọng khi đọc kết quả tầm soát ung thư dạ dày

3.1. Chỉ số bất thường (cao) có chắc chắn bị ung thư dạ dày không? 

Nhiều người hoang mang khi nhận kết quả chỉ số ung thư dạ dày cao và lo lắng mình đã mắc bệnh ác tính. Tuy nhiên, thực tế các marker ung thư vẫn tồn tại những giới hạn nhất định về độ nhạy và độ đặc hiệu. 

Các tổ chức ung thư lớn như Mạng lưới Ung thư Toàn diện Quốc gia Hoa Kỳ (NCCN) và Hội Ung thư Lâm sàng Hoa Kỳ (ASCO) hiện không khuyến nghị dùng marker đơn lẻ để sàng lọc ung thư dạ dày. Một số bệnh lý lành tính như viêm loét dạ dày, viêm tụy, viêm gan hoặc nhiễm vi khuẩn HP cũng có thể khiến marker tăng cao. Ngoài ra, tuổi tác, giới tính, thuốc điều trị và thói quen hút thuốc cũng ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. 

3.2. Tầm soát có cần kết hợp nội soi để nâng cao độ chính xác không?

Việc phối hợp nhiều marker cùng nội soi và chẩn đoán hình ảnh là phương pháp chẩn đoán toàn diện cho tầm soát ung thư dạ dày. Thông qua nội soi, bác sĩ có thể quan sát rõ vùng viêm loét, polyp hoặc tổn thương tiền ung thư. Nếu phát hiện khu vực nghi ngờ, bác sĩ sẽ tiến hành sinh thiết để kiểm tra tế bào học nhằm xác định bản chất tổn thương. 

Tại Thu Cúc TCI, Gói tầm soát phát hiện sớm ung thư nâng cao – chuyên sâu ứng dụng hệ thống nội soi công nghệ cao NBI 5P hiện đại, hỗ trợ quan sát chi tiết niêm mạc tiêu hóa, phóng đại rõ nét gấp 100 lần và nâng cao hiệu quả phát hiện sớm ung thư dạ dày.

Các chỉ số tầm soát ung thư dạ dày đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm nguy cơ và hỗ trợ theo dõi sức khỏe tiêu hóa. Tuy nhiên, xét nghiệm marker ung thư không thể thay thế hoàn toàn nội soi và các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu khác. Để nâng cao độ chính xác, người bệnh nên kết hợp kiểm tra và nội soi công nghệ cao định kỳ.