Xơ vữa động mạch vành là căn bệnh ngày càng phổ biến và được nhiều người quan tâm. Bệnh có thể tiến triển âm thầm và thường không gây triệu chứng rõ ràng, chính vì vậy không ít người thắc mắc xơ vữa động mạch vành có nguy hiểm không. Cùng theo dõi bài viết dưới đây để giải đáp thắc mắc và tìm hiểu cách kiểm soát căn bệnh này.

1. Xơ vữa động mạch vành là bệnh gì?

1.1. Cơ chế hình thành mảng xơ vữa

Động mạch vành cung cấp oxy và dưỡng chất cho cơ tim. Bệnh xơ vữa động mạch vành xảy ra khi cholesterol, chất béo, canxi và một số thành phần khác tích tụ ở lớp trong thành mạch, dần tạo thành mảng xơ vữa. Theo thời gian, mảng bám lớn lên, làm thành mạch kém đàn hồi và thu hẹp lòng động mạch.

Khi dòng máu qua mạch vành bị hạn chế, cơ tim có thể không nhận đủ oxy, nhất là lúc gắng sức. Người bệnh dễ đau thắt ngực, khó thở, mệt nhanh. Tuy nhiên, bệnh có thể âm thầm nhiều năm và chỉ biểu hiện rõ khi mức độ hẹp đã đáng kể hoặc xảy ra biến cố cấp.

1.2. Vì sao bệnh dễ bị bỏ sót?

Ở giai đoạn đầu, mảng xơ vữa còn nhỏ nên chưa cản trở đáng kể dòng máu, vì vậy người bệnh có thể chưa đau ngực hay khó thở. Khi bệnh tiến triển, cơn đau có thể xuất hiện lúc gắng sức và lan lên cổ, hàm, vai hoặc cánh tay.

Người có tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, hút thuốc lá, thừa cân hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch càng cần lưu ý. Đây là những trường hợp nên chủ động kiểm tra tim mạch thay vì chờ đến khi cơ thể xuất hiện triệu chứng rõ ràng.

2. Bệnh xơ vữa động mạch vành có nguy hiểm không?

2.1. Xơ vữa động mạch vành có nguy hiểm không khi là nguyên nhân gây cơn đau thắt ngực?

Khi tim phải làm việc nhiều hơn nhưng lượng máu qua động mạch vành không đáp ứng đủ, người bệnh có thể đau tức hoặc nặng ngực khi gắng sức. Ban đầu, cơn đau có thể giảm khi nghỉ nên nhiều người chủ quan hoặc nhầm với mệt mỏi thông thường.

Nếu đau ngực tái diễn, xuất hiện thường xuyên hơn, kéo dài hơn hoặc xảy ra cả khi nghỉ, người bệnh nên đi khám để đánh giá tình trạng thiếu máu cơ tim và mức độ tổn thương mạch vành.

2.2. Xơ vữa động mạch vành có nguy hiểm không khi làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim?

Đây là một trong những hậu quả nghiêm trọng nhất của bệnh xơ vữa động mạch vành. Nhồi máu cơ tim có thể xảy ra khi cục máu đông làm tắc động mạch vành, khiến một vùng cơ tim mất nguồn cung cấp máu và oxy. Nếu không được tái thông kịp thời, tế bào cơ tim có thể tổn thương không hồi phục.

Người bệnh có thể đau ngực dữ dội hoặc kéo dài, khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn, choáng váng; trường hợp nặng có thể rối loạn nhịp, sốc tim hoặc ngừng tim. Những biểu hiện này cần được đánh giá cấp cứu.

2.3. Rối loạn nhịp tim

Thiếu máu cơ tim hoặc tổn thương sau nhồi máu có thể ảnh hưởng đến hệ thống dẫn truyền điện của tim, khiến tim đập quá nhanh, quá chậm hoặc không đều.

Một số rối loạn nhịp chỉ gây hồi hộp, chóng mặt, mệt mỏi nhưng cũng có những dạng nặng khiến khả năng bơm máu của tim suy giảm nhanh và đe dọa tính mạng. Do đó, không nên đánh giá mức độ nguy hiểm của bệnh chỉ dựa vào cảm giác đau ngực nhiều hay ít.

2.4. Suy tim

Nếu cơ tim thường xuyên thiếu máu hoặc đã bị tổn thương sau nhồi máu, khả năng co bóp có thể suy giảm. Người bệnh dễ mệt, hụt hơi, giảm sức gắng sức, phù chân hoặc khó thở khi nằm.

Suy tim thường cần theo dõi, điều trị lâu dài và có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt cũng như chất lượng cuộc sống. Đây cũng là lý do người bệnh cần phát hiện và kiểm soát xơ vữa mạch vành càng sớm càng tốt.

3. Cách phát hiện bệnh sớm

Không có một xét nghiệm duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Cách phát hiện sớm bệnh xơ vữa mạch vành hiệu quả là đánh giá nguy cơ trước khi có biến cố, sau đó lựa chọn phương pháp kiểm tra dựa trên tuổi, triệu chứng, bệnh nền và nguy cơ mắc bệnh.

3.1. Đánh giá nguy cơ trước khi có triệu chứng

Bác sĩ có thể kiểm tra huyết áp, đường huyết, cholesterol, triglycerid và khai thác các yếu tố như hút thuốc, cân nặng, mức vận động, tiền sử gia đình. Từ đó, bác sĩ phân tầng nguy cơ để quyết định người bệnh chỉ cần theo dõi hay cần kiểm tra chuyên sâu.

Đây là bước quan trọng bởi xơ vữa động mạch vành có thể hình thành trước khi triệu chứng xuất hiện. Người có nhiều yếu tố nguy cơ không nên đợi đến lúc đau ngực mới kiểm tra.

3.2. Điện tâm đồ và siêu âm tim

Điện tâm đồ giúp đánh giá nhịp tim và có thể ghi nhận một số dấu hiệu liên quan đến thiếu máu cơ tim. Siêu âm tim hỗ trợ quan sát cấu trúc tim, van tim và khả năng co bóp.

Tuy nhiên, điện tâm đồ và siêu âm tim không phải lúc nào cũng nhìn thấy trực tiếp mảng xơ vữa trong động mạch vành. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm nghiệm pháp gắng sức hoặc các kỹ thuật hình ảnh chức năng để tìm bằng chứng thiếu máu cơ tim.

3.3. CT mạch vành và điểm vôi hóa mạch vành

Chụp CT mạch vành cho phép khảo sát giải phẫu hệ động mạch vành, hỗ trợ phát hiện mảng bám và đánh giá mức độ hẹp. Phương pháp này có vai trò quan trọng trong đánh giá nhiều trường hợp nghi ngờ bệnh mạch vành mạn có xác suất mắc bệnh từ thấp đến trung bình.

Ở một số người chưa có triệu chứng nhưng nguy cơ tim mạch chưa rõ, bác sĩ có thể cân nhắc chụp điểm vôi hóa động mạch vành để hỗ trợ phân tầng nguy cơ. Tuy nhiên, đây không phải phương pháp tầm soát đại trà cho tất cả mọi người.

Để phát hiện bệnh sớm, điều quan trọng là không chờ đến khi xuất hiện cơn đau ngực dữ dội. Người có yếu tố nguy cơ hoặc thường xuyên đau ngực, khó thở, mệt bất thường nên chủ động khám chuyên khoa Tim mạch.

Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, chuyên khoa Tim mạch có đội ngũ bác sĩ, chuyên gia giàu kinh nghiệm cùng hệ thống phương tiện hiện đại như máy chụp CT đa dãy đa tầng, máy siêu âm thế hệ mới, Holter điện tâm đồ,… hỗ trợ thăm khám và chẩn đoán bệnh lý tim mạch. Người bệnh có thể đăng ký khám để được đánh giá nguy cơ và tư vấn phương pháp kiểm tra phù hợp với tình trạng thực tế.

Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ tim mạch hoặc đang có biểu hiện đau tức ngực, khó thở, hồi hộp, mệt khi gắng sức, hãy chủ động đặt lịch khám tim mạch tại Thu Cúc TCI để kiểm tra sớm, xác định nguyên nhân và giảm nguy cơ biến chứng.