Động mạch vành có nhiệm vụ cung cấp máu và oxy cho cơ tim. Khi lòng mạch bị thu hẹp do mảng xơ vữa, người bệnh có thể đối mặt với thiếu máu cơ tim, đau thắt ngực hoặc nhồi máu cơ tim. Chủ động kiểm tra động mạch vành đặc biệt cần thiết với người có nhiều yếu tố nguy cơ, xuất hiện triệu chứng bất thường hoặc có tiền sử bệnh tim mạch.

1. Các nhóm đối tượng có yếu tố nguy cơ tim mạch cao cần kiểm tra động mạch vành

Bệnh động mạch vành thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Ở giai đoạn đầu, lòng mạch có thể đã hình thành mảng xơ vữa nhưng người bệnh chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, người có nguy cơ cao không nên chờ đến khi đau ngực mới đi khám.

1.1. Người trung niên và cao tuổi – Nhóm cần kiểm tra động mạch vành định kỳ

Tuổi càng cao, thành mạch càng giảm độ đàn hồi và nguy cơ tích tụ mảng xơ vữa càng lớn. Nguy cơ bệnh mạch vành thường tăng ở nam giới trung niên, người cao tuổi và phụ nữ sau mãn kinh.

Người bước vào độ tuổi trung niên nên kiểm tra sức khỏe tim mạch định kỳ, nhất là khi đồng thời có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc thừa cân. Bác sĩ sẽ dựa trên tuổi, giới tính, tiền sử và triệu chứng để xác định mức độ nguy cơ.

1.2. Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường

Người mắc tăng huyết áp hoặc đái tháo đường cần tái khám đúng lịch, kiểm soát chỉ số ổn định và trao đổi với bác sĩ về thời điểm kiểm tra mạch vành. Một số trường hợp thiếu máu cơ tim không gây đau ngực rõ ràng, đặc biệt ở người bệnh đái tháo đường lâu năm nên việc kiểm tra thường xuyên rất quan trọng.

1.3. Người bị rối loạn mỡ máu

Cholesterol LDL tăng cao là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy sự hình thành mảng xơ vữa. Mảng xơ vữa phát triển làm lòng động mạch hẹp dần, cản trở máu lưu thông đến cơ tim.

Người có cholesterol, triglyceride cao hoặc HDL-C thấp nên được theo dõi và kiểm tra động mạch vành định kỳ.

1.4. Người hút thuốc, thừa cân và ít vận động

Các chất độc trong khói thuốc có thể gây tổn thương thành mạch, thúc đẩy hình thành huyết khối và làm tăng tốc độ xơ vữa. Người hút thuốc lá lâu năm hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc đều có nguy cơ tim mạch cao hơn.

Bên cạnh đó, thừa cân, béo phì, ít vận động, thường xuyên ăn đồ chiên rán, thức ăn nhanh hoặc thực phẩm nhiều chất béo bão hòa cũng làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa. Người có nhiều yếu tố nguy cơ cùng lúc nên đi khám sớm để được đánh giá toàn diện.

2. Người có triệu chứng nghi ngờ thiếu máu cơ tim và đau thắt ngực

2.1. Đau ngực khi vận động

Cơn đau do thiếu máu cơ tim thường xuất hiện ở vùng sau xương ức, với cảm giác nặng, bóp nghẹt, đè ép hoặc siết chặt. Đau có thể khởi phát khi đi bộ nhanh, leo cầu thang, mang vật nặng, căng thẳng hoặc tiếp xúc với thời tiết lạnh.

Cơn đau đôi khi lan lên cổ, hàm dưới, vai trái, lưng hoặc cánh tay. Triệu chứng thường giảm khi người bệnh nghỉ ngơi. Nếu cơn đau tái diễn nhiều lần, người bệnh nên khám tim mạch để được đánh giá và chỉ định chụp mạch vành khi cần thiết.

2.2. Kiểm tra động mạch vành khi có triệu chứng đau ngực kéo dài, kèm vã mồ hôi

Đau ngực dữ dội, kéo dài trên 15 – 20 phút, không giảm khi nghỉ ngơi, kèm khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn, choáng váng hoặc cảm giác sắp ngất có thể liên quan đến hội chứng vành cấp.

Đây là tình trạng cần cấp cứu. Người bệnh không nên tự lái xe, tự mua thuốc hoặc chờ cơn đau qua đi mà cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

2.3. Khó thở và mệt bất thường

Không phải người mắc bệnh mạch vành nào cũng đau ngực điển hình. Một số người chỉ cảm thấy hụt hơi khi đi bộ, leo cầu thang hoặc thực hiện các hoạt động trước đây vẫn làm được bình thường.

Ngoài ra, người bệnh có thể gặp tình trạng hồi hộp, chóng mặt, mệt kéo dài hoặc giảm khả năng gắng sức. Những triệu chứng này có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác nhau, trong đó có bệnh mạch vành, cần được bác sĩ kiểm tra để tìm nguyên nhân.

3. Người có tiền sử bệnh lý nền và gia đình

3.1. Người từng mắc bệnh tim mạch

Người từng được chẩn đoán thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim, suy tim hoặc bệnh động mạch vành cần tái khám định kỳ. Sau điều trị nội khoa, đặt stent hoặc phẫu thuật bắc cầu, bệnh vẫn có thể tiến triển tại vị trí khác.

Nếu xuất hiện đau ngực trở lại, khó thở tăng dần, mệt nhiều hoặc khả năng vận động giảm, người bệnh nên đi khám sớm. Bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra động mạch vành để đánh giá nguy cơ tái hẹp hoặc tổn thương mới.

3.2. Người mắc bệnh mạch máu khác

Xơ vữa động mạch có thể ảnh hưởng đồng thời đến nhiều vị trí trong cơ thể. Người từng bị đột quỵ, hẹp động mạch cảnh hoặc bệnh động mạch ngoại biên có nguy cơ tổn thương mạch vành cao hơn, cần theo dõi định kỳ và duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh.

3.3. Người có tiền sử gia đình mắc bệnh mạch vành sớm

Người có cha, mẹ, anh, chị hoặc em ruột mắc bệnh động mạch vành sớm cần chú ý hơn đến sức khỏe tim mạch. Nguy cơ đặc biệt đáng lưu ý khi nam giới trong gia đình mắc bệnh trước 55 tuổi hoặc nữ giới mắc bệnh trước 65 tuổi.

Người thuộc nhóm này nên kiểm tra huyết áp, đường huyết và mỡ máu định kỳ. Khi có thêm các yếu tố như hút thuốc, thừa cân, ít vận động hoặc đau ngực, việc kiểm tra chuyên sâu có thể được cân nhắc.

3.4. Người chuẩn bị thực hiện phẫu thuật lớn

Một số người chuẩn bị phẫu thuật lớn có thể cần đánh giá sức khỏe tim mạch trước can thiệp. Mục đích là phát hiện thiếu máu cơ tim tiềm ẩn, đánh giá khả năng chịu đựng của tim và hạn chế biến cố trong quá trình phẫu thuật.

Không phải trường hợp nào cũng cần chụp mạch vành. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên tuổi, bệnh nền, loại phẫu thuật và kết quả thăm khám ban đầu.

4. Kiểm tra động mạch vành như thế nào?

Nhiều người thắc mắc kiểm tra động mạch vành bằng cách nào. Thực tế, tùy triệu chứng và mức độ nguy cơ, bác sĩ có thể chỉ định:

• Khám lâm sàng: Đánh giá đặc điểm đau ngực, khó thở, tiền sử bệnh và các yếu tố nguy cơ

• Xét nghiệm máu: Kiểm tra đường huyết, mỡ máu, chức năng gan thận và men tim khi cần

• Điện tâm đồ: Phát hiện dấu hiệu thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp

• Siêu âm tim: Đánh giá cấu trúc, khả năng co bóp và vận động của thành tim

• Chụp CT động mạch vành: Xác định vị trí, mức độ hẹp và tình trạng vôi hóa mạch máu

Việc kiểm tra mạch vành bằng cách nào cần được bác sĩ chuyên khoa quyết định sau khi thăm khám và phân tầng nguy cơ. Người bệnh không nên tự lựa chọn kỹ thuật chuyên sâu khi chưa có chỉ định.

Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, người bệnh được bác sĩ chuyên khoa Tim mạch trực tiếp thăm khám, đánh giá triệu chứng và lựa chọn phương pháp kiểm tra phù hợp. Hệ thống thiết bị hiện đại như máy chụp CT đã dãy, siêu âm tim, điện tâm đồ,… hỗ trợ phát hiện các bất thường về cấu trúc, chức năng tim và hệ thống mạch máu. Dựa trên kết quả, bác sĩ tư vấn hướng theo dõi, kiểm soát yếu tố nguy cơ hoặc điều trị phù hợp với từng trường hợp. Liên hệ Thu Cúc TCI để được tư vấn và đặt lịch khám tim mạch.