Triệu chứng bệnh dạ dày tá tràng là gì? Nhận biết sớm như thế nào?

Các bệnh lý dạ dày – tá tràng khá phổ biến và có thể gặp ở nhiều độ tuổi. Những biểu hiện ban đầu đôi khi chỉ là cảm giác đầy bụng, khó tiêu hoặc đau vùng thượng vị nên dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý. Việc nhận biết triệu chứng bệnh dạ dày tá tràng giúp người bệnh chủ động thăm khám, xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.

1. Bệnh dạ dày tá tràng là gì?

Bệnh dạ dày tá tràng là cách gọi chung cho nhóm bệnh lý xảy ra tại dạ dày và tá tràng – đoạn đầu của ruột non, nơi tiếp nhận thức ăn sau khi rời khỏi dạ dày. Các bệnh lý thường gặp bao gồm viêm dạ dày, viêm tá tràng, loét dạ dày – tá tràng và một số rối loạn chức năng tiêu hóa liên quan.

Các bệnh lý tại dạ dày và tá tràng có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân như nhiễm vi khuẩn H. pylori, sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAID), chế độ ăn uống không hợp lý, stress kéo dài, hút thuốc lá hoặc sử dụng rượu bia thường xuyên.

Triệu chứng bệnh dạ dày tá tràng thường không giống nhau ở mỗi người. Một số triệu chứng rầm rộ khiến người bệnh khó chịu, mệt mỏi, số ít khác có thể diễn biến âm thầm nhưng vẫn gây tổn thương niêm mạc. Vì vậy, khi triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, người bệnh nên thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp, thay vì tự điều trị kéo dài tại nhà.

2. Các triệu chứng bệnh dạ dày tá tràng thường gặp?

Triệu chứng bệnh dạ dày tá tràng có thể biểu hiện khác nhau tùy từng người và nguyên nhân gây bệnh. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Đau vùng thượng vị: Đây là triệu chứng thường gặp nhất, vị trí đau thường nằm ở vùng bụng phía trên, giữa hai bờ sườn. Cơn đau có thể âm ỉ, nóng rát, quặn từng cơn hoặc cảm giác cồn cào. Đau thượng vị sau ăn thường gặp bệnh lý ở dạ dày, còn đau lúc đói là bệnh lý ở tá tràng. Đặc điểm đau có thể khác nhau tùy nguyên nhân và mức độ tổn thương.
• Đầy bụng, khó tiêu: Người bệnh có thể cảm thấy bụng đầy hơi, nhanh no, khó chịu sau khi ăn hoặc thường xuyên ợ hơi. Tình trạng này có thể xuất hiện từng đợt hoặc kéo dài. Đầy bụng, khó tiêu không phải lúc nào cũng do bệnh lý dạ dày – tá tràng. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc đi kèm đau thượng vị, buồn nôn, nôn thì nên được thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa.
• Ợ hơi, ợ chua: Ợ hơi hoặc ợ chua là biểu hiện thường gặp ở những người có vấn đề về đường tiêu hóa trên. Người bệnh có thể cảm thấy vị chua hoặc nóng rát từ vùng dạ dày lên cổ họng, đặc biệt sau ăn hoặc khi nằm. Triệu chứng này thường liên quan đến trào ngược dạ dày – thực quản nhưng cũng có thể xuất hiện đồng thời với các bệnh lý dạ dày khác.
• Buồn nôn, nôn: Buồn nôn – xuất hiện sau khi ăn hoặc vào những thời điểm khác nhau trong ngày. Một số người có thể kèm nôn ói, chán ăn hoặc cảm giác khó chịu ở vùng bụng. Nếu nôn kéo dài, nôn nhiều lần hoặc không thể ăn uống bình thường, người bệnh cần được thăm khám để tìm nguyên nhân.
• Chán ăn, nhanh no: Một số bệnh nhân mắc bệnh lý dạ dày – tá tràng có cảm giác ăn không ngon, nhanh no dù chỉ ăn một lượng thức ăn nhỏ. Tình trạng này nếu kéo dài có thể dẫn đến giảm lượng thức ăn đưa vào cơ thể và sụt cân.
• Rối loạn tiêu hóa: Rối loạn tiêu hóa, táo bón, tiêu chảy hoặc thay đổi thói quen đại tiện có thể xuất hiện cùng các triệu chứng tiêu hóa khác. Tuy nhiên, đây không phải là dấu hiệu đặc hiệu của bệnh dạ dày – tá tràng và cần xem xét tổng thể các triệu chứng để xác định nguyên nhân.

Viêm loét dạ dày tá tràng có thể gây nhiều triệu chứng khó chịu.

3. Chẩn đoán bệnh dạ dày tá tràng như thế nào?

Dựa vào triệu chứng bệnh dạ dày tá tràng, bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử, đặc điểm cơn đau, thời điểm xuất hiện triệu chứng, tiền sử sử dụng thuốc và các yếu tố nguy cơ.

Tùy trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định một số phương pháp kiểm tra như xét nghiệm tìm vi khuẩn H. pylori, xét nghiệm máu hoặc nội soi dạ dày – tá tràng. Nội soi có thể giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc, phát hiện viêm, loét hoặc các tổn thương bất thường và lấy mẫu sinh thiết khi cần thiết.

4. Làm gì khi có triệu chứng dạ dày tá tràng?

Khi xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa kéo dài, người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc mà chưa xác định nguyên nhân. Nên duy trì chế độ ăn uống hợp lý, ăn đúng bữa, hạn chế rượu bia, thuốc lá và các yếu tố có thể làm triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn.

Đồng thời, cần theo dõi đặc điểm cơn đau, mối liên quan với bữa ăn và các triệu chứng đi kèm. Những thông tin này sẽ giúp bác sĩ đánh giá tình trạng bệnh chính xác hơn.

Tóm lại, nhận biết sớm triệu chứng bệnh dạ dày tá tràng có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện và điều trị các bệnh lý đường tiêu hóa trên. Đau thượng vị, đầy bụng, khó tiêu, ợ hơi, ợ chua, buồn nôn, nôn hoặc chán ăn là những triệu chứng dạ dày tá tràng thường gặp nhưng không đặc hiệu cho một bệnh duy nhất. Nếu triệu chứng kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân không chủ ý, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết.