Trào ngược dịch mật là bệnh gì, dấu hiệu nhận biết và cách điều trị

Nhiều người thường chỉ biết đến trào ngược dạ dày thực quản mà chưa hiểu rõ về tình trạng trào ngược dịch mật. Đây là bệnh lý tiêu hóa có thể gây viêm niêm mạc dạ dày, thực quản và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống nếu kéo dài. Vậy trào ngược dịch mật là bệnh gì, có dấu hiệu ra sao và điều trị như thế nào?

1. Trào ngược dịch mật được định nghĩa như thế nào?

Trào ngược dịch mật là bệnh gì được giải đáp là tình trạng dịch mật – Một loại dịch tiêu hóa do gan sản xuất bị trào ngược từ tá tràng lên dạ dày, thậm chí có thể đi lên thực quản trong một số trường hợp.

Bệnh trào ngược dịch mật dạ dày có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm với trào ngược dạ dày thực quản. Khi dịch mật và acid cùng trào ngược lên thực quản, niêm mạc tiêu hóa dễ bị kích ứng và viêm kéo dài hơn.

Khác với trào ngược acid đơn thuần, triệu chứng của trào ngược dịch mật dạ dày thường khó kiểm soát hoàn toàn chỉ bằng thay đổi chế độ ăn hoặc lối sống. Việc điều trị có thể cần phối hợp thuốc trào ngược dịch mật, điều chỉnh sinh hoạt và trong một số trường hợp nặng có thể phải can thiệp chuyên sâu hơn.

Ngoài việc dùng thuốc, nhiều người cũng quan tâm trào ngược dịch mật nên uống gì để giảm khó chịu. Người bệnh thường được khuyến khích uống đủ nước, hạn chế rượu bia và lựa chọn thực phẩm dễ tiêu để hỗ trợ hoạt động tiêu hóa tốt hơn.

2. Trào ngược dịch mật khác trào ngược dạ dày thực quản như thế nào?

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa bệnh trào ngược dịch mật dạ dày và trào ngược dạ dày thực quản vì hai tình trạng này có thể xuất hiện cùng lúc và gây triệu chứng khá giống nhau.
Thực tế, trào ngược dịch mật là tình trạng dịch mật từ tá tràng trào ngược lên dạ dày, thậm chí có thể lên thực quản hoặc hầu họng.

Trong khi đó, trào ngược dạ dày thực quản chủ yếu liên quan đến acid và dịch vị từ dạ dày trào ngược lên thực quản.
Một số dấu hiệu trào ngược dịch mật có thể tương tự GERD như: ợ nóng, đầy bụng, buồn nôn hay đau vùng thượng vị. Tuy nhiên, triệu chứng của trào ngược dịch mật dạ dày thường dễ kèm đắng miệng, nôn dịch vàng xanh và cảm giác nóng rát kéo dài dù đã dùng thuốc giảm acid.

Đây cũng là lý do nhiều trường hợp trào ngược dịch mật triệu chứng không cải thiện hoàn toàn khi chỉ dùng thuốc điều trị acid dạ dày thông thường.

Khác với trào ngược acid, bệnh trào ngược dịch mật dạ dày thường khó kiểm soát hoàn toàn chỉ bằng thay đổi chế độ ăn hoặc sinh hoạt. Người bệnh có thể cần phối hợp thuốc trào ngược dịch mật, điều chỉnh lối sống và trong một số trường hợp nặng có thể phải can thiệp chuyên sâu hơn.

3. Nguyên nhân và dấu hiệu của trào ngược dịch mật dạ dày

Dịch mật là chất lỏng do gan sản xuất và được lưu trữ trong túi mật, có vai trò hỗ trợ tiêu hóa chất béo và đào thải một số chất cặn của cơ thể. Sau khi ăn, túi mật sẽ co bóp để đưa mật xuống tá tràng hỗ trợ tiêu hóa.

Thông thường, các van giữa dạ dày và ruột non sẽ giúp kiểm soát dòng lưu thông của thức ăn và dịch tiêu hóa theo một chiều. Tuy nhiên, khi các van này hoạt động bất thường, dịch mật có thể đi ngược lên dạ dày hoặc thực quản, từ đó gây ra bệnh trào ngược dịch mật dạ dày.

3.1.Nguyên nhân gây trào ngược dịch mật

Theo University of Michigan Health – Sparrow, một số nguyên nhân thường gặp gồm:

Rối loạn hoạt động van môn vị khiến dịch mật trào ngược vào dạ dày
Cơ thắt thực quản dưới suy yếu làm dịch mật và acid dễ trào lên thực quản
Biến chứng sau phẫu thuật dạ dày hoặc phẫu thuật nối tắt dạ dày
Loét dạ dày tá tràng gây cản trở lưu thông thức ăn
Biến chứng của phẫu thuật cắt túi mật
Rối loạn vận động đường tiêu hóa

3.2. Dấu hiệu và triệu chứng của trào ngược dịch mật dạ dày

Như đã đề cập ở trên, trào ngược dịch mật triệu chứng khá giống trào ngược dạ dày thực quản nên nhiều người dễ nhầm lẫn. Hai tình trạng này thậm chí có thể xuất hiện đồng thời. Một số dấu hiệu trào ngược dịch mật thường gặp gồm:

Đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, đôi khi đau nhiều
Ợ nóng thường xuyên
Đắng miệng hoặc có vị chua trong miệng
Buồn nôn
Nôn dịch màu vàng xanh
Đầy bụng, khó tiêu
Ho kéo dài hoặc khàn giọng
Sụt cân không rõ nguyên nhân

Triệu chứng của trào ngược dịch mật dạ dày ở một số người có thể kéo dài dù đã dùng thuốc giảm acid thông thường. Đây cũng là dấu hiệu gợi ý người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa tiêu hóa để xác định nguyên nhân chính xác.
Ngoài việc sử dụng thuốc trào ngược dịch mật theo chỉ định bác sĩ, nhiều người cũng quan tâm trào ngược dịch mật nên uống gì để giảm khó chịu. Người bệnh thường được khuyến khích uống đủ nước, hạn chế rượu bia và ưu tiên thực phẩm dễ tiêu để hỗ trợ hoạt động tiêu hóa tốt hơn.

4. Trào ngược dịch mật chữa thế nào, dùng thuốc gì?

Điều trị bệnh trào ngược dịch mật dạ dày thường phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ triệu chứng và tổn thương niêm mạc tiêu hóa của từng người bệnh. So với trào ngược acid thông thường, việc kiểm soát trào ngược dịch mật thường khó hơn và không phải lúc nào cũng cải thiện hoàn toàn chỉ bằng thay đổi chế độ ăn hay thuốc không kê đơn.

Theo Cleveland Clinic, một số nhóm thuốc trào ngược dịch mật có thể được bác sĩ chỉ định nhằm hỗ trợ giảm triệu chứng và bảo vệ niêm mạc tiêu hóa gồm:

Axit ursodeoxycholic (UDCA): Giúp thay đổi thành phần dịch mật và hỗ trợ giảm kích ứng do mật trào ngược.
Thuốc gắn acid mật: Hỗ trợ làm gián đoạn sự lưu thông của dịch mật trong đường tiêu hóa.
Sucralfate: Có tác dụng bao phủ và bảo vệ niêm mạc dạ dày, thực quản khỏi tác động của dịch mật.
Thuốc tăng nhu động tiêu hóa: Hỗ trợ thúc đẩy sự vận động giữa dạ dày và ruột non để hạn chế tình trạng ứ đọng và trào ngược.
Baclofen: Giúp giảm sự giãn bất thường của cơ thắt thực quản dưới.

Tuy nhiên, hiệu quả điều trị có thể khác nhau ở từng người bệnh và cần được bác sĩ theo dõi trong quá trình sử dụng.

Trào ngược dịch mật là bệnh lý tiêu hóa có thể gây viêm và tổn thương niêm mạc dạ dày, thực quản nếu kéo dài. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu trào ngược dịch mật và điều trị đúng cách giúp hạn chế biến chứng cũng như cải thiện chất lượng cuộc sống. Nếu thường xuyên xuất hiện đau thượng vị, buồn nôn, nôn dịch vàng xanh hoặc triệu chứng tiêu hóa kéo dài, người bệnh nên thăm khám tại cơ sở chuyên khoa tiêu hóa uy tín để được nội soi, chẩn đoán và tư vấn hướng điều trị phù hợp.