Nội soi dạ dày không sinh thiết là gì?
Nội soi dạ dày không sinh thiết là gì là thắc mắc của nhiều người khi nhận kết quả nội soi mà không thấy chỉ định lấy mẫu mô xét nghiệm. Thực tế, đây là hình thức nội soi phổ biến, không đồng nghĩa với việc kém chính xác hơn, mà tùy thuộc vào mục đích thăm khám và đánh giá của bác sĩ trong quá trình thực hiện. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ khái niệm này, mức độ chính xác, cảm giác khi thực hiện và trường hợp nào cần sinh thiết bổ sung.
1. Nội soi dạ dày không sinh thiết là gì?
Nội soi dạ dày là thủ thuật đưa ống soi mềm có gắn camera qua đường miệng để quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng. Trong quá trình này, bác sĩ có thể chỉ dừng lại ở việc quan sát hình ảnh (nội soi không sinh thiết), hoặc kết hợp lấy một mẫu mô nhỏ từ niêm mạc để gửi xét nghiệm mô bệnh học (nội soi có sinh thiết), tùy vào tình trạng quan sát được.
Nội soi dạ dày không sinh thiết vẫn cho phép bác sĩ đánh giá tổng thể tình trạng niêm mạc: phát hiện viêm, trợt, loét, trào ngược hoặc các bất thường về hình thái. Tuy nhiên, hình thức này không cung cấp thông tin chi tiết ở cấp độ tế bào, như việc xác định có nhiễm vi khuẩn HP hay không (nếu không kết hợp test nhanh urease hoặc phương pháp khác), hay loại trừ chính xác các tổn thương nghi ngờ ác tính.
2. Nội soi dạ dày không sinh thiết có chỉ định và chống chỉ định thế nào?
2.1. Khi nào bác sĩ chỉ định không sinh thiết?
Nội soi không sinh thiết thường được áp dụng trong các trường hợp sau:
– Nội soi tầm soát định kỳ ở người không có triệu chứng, không có tiền sử bệnh lý dạ dày và không phát hiện tổn thương bất thường trong quá trình quan sát.
– Niêm mạc dạ dày quan sát thấy hoàn toàn bình thường hoặc chỉ có viêm nhẹ, không có dấu hiệu nghi ngờ cần xác định thêm qua mô bệnh học.
– Người bệnh đã có kết quả sinh thiết trước đó trong thời gian gần, chưa cần lặp lại nếu tình trạng chưa có thay đổi đáng kể.
Ngược lại, khi bác sĩ quan sát thấy tổn thương nghi ngờ như loét, polyp, vùng niêm mạc biến đổi màu sắc hoặc cấu trúc bất thường, việc sinh thiết thường sẽ được chỉ định bổ sung ngay trong lần nội soi đó để có chẩn đoán chính xác hơn. Sinh thiết cũng thường được chỉ định khi cần xét nghiệm tìm vi khuẩn HP ở cấp độ mô học.
2.2. Trường hợp nào cần thận trọng hoặc tạm hoãn sinh thiết?
Một số trường hợp cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định sinh thiết, do nguy cơ chảy máu tại vị trí lấy mẫu:
– Người đang sử dụng thuốc chống đông máu hoặc thuốc kháng kết tập tiểu cầu liều cao mà chưa thể tạm ngưng theo chỉ định của bác sĩ.
– Người có rối loạn đông máu chưa được kiểm soát ổn định.
– Người có bệnh lý nền nặng, thể trạng không đảm bảo an toàn cho thủ thuật xâm lấn bổ sung.
Với các trường hợp này, bác sĩ thường cân nhắc giữa lợi ích chẩn đoán và nguy cơ có thể xảy ra, đôi khi lựa chọn nội soi không sinh thiết và hẹn tái khám, sinh thiết vào thời điểm phù hợp hơn khi tình trạng sức khỏe cho phép.
3. Nội soi dạ dày không sinh thiết có chính xác không? Ưu điểm và nhược điểm
3.1. Ưu điểm của nội soi không sinh thiết
Với việc phát hiện các tổn thương có thể quan sát rõ bằng mắt thường và hình ảnh nội soi (như viêm, loét, trợt niêm mạc, hình thái polyp), nội soi không sinh thiết vẫn cho độ chính xác cao nhờ hình ảnh trực tiếp, đặc biệt khi được thực hiện trên hệ thống nội soi có công nghệ tăng cường hình ảnh hiện đại. Đây cũng là hình thức ít xâm lấn hơn, giúp rút ngắn thời gian thực hiện và tránh một thủ thuật lấy mẫu mô không thực sự cần thiết cho người bệnh.
Về cảm giác khi thực hiện, việc không lấy mẫu sinh thiết hầu như không làm thay đổi đáng kể mức độ khó chịu so với nội soi thông thường, vì niêm mạc đường tiêu hóa có ít đầu mút thần kinh cảm giác đau hơn da, nên thao tác sinh thiết (nếu có) cũng không gây thêm đau đớn rõ rệt. Cảm giác khó chịu khi nội soi chủ yếu đến từ ống soi đi qua vùng hầu họng và khí được bơm vào dạ dày, không phụ thuộc nhiều vào việc có sinh thiết hay không.
3.2. Nhược điểm và giới hạn cần lưu ý
Với các trường hợp cần xác định chính xác bản chất mô học của tổn thương (lành tính hay ác tính) hoặc xác định sự hiện diện của vi khuẩn HP ở cấp độ tế bào, nội soi không sinh thiết sẽ có giới hạn nhất định, vì chỉ dựa vào hình ảnh đại thể mà không có bằng chứng mô bệnh học đi kèm. Nếu sau đó phát hiện thêm dấu hiệu bất thường, người bệnh có thể cần nội soi lại lần hai kèm sinh thiết, gây mất thêm thời gian so với việc sinh thiết ngay trong lần soi đầu nếu bác sĩ nhận thấy cần thiết.
Vì vậy, độ chính xác của nội soi không sinh thiết nên được hiểu là phù hợp với mục đích quan sát tổng thể, không đồng nghĩa với việc kém tin cậy hơn nội soi có sinh thiết trong mọi tình huống, mà tùy thuộc vào việc có tổn thương nghi ngờ cần xác định thêm hay không.
4. Nội soi dạ dày không sinh thiết có đau không?
Nội soi dạ dày không sinh thiết có đau không phần lớn tương tự như nội soi thông thường, vì bản chất cảm giác khó chịu chủ yếu đến từ việc ống soi đi qua vùng hầu họng và khí được bơm vào dạ dày để quan sát, không phải từ thao tác sinh thiết.
Trên thực tế, việc lấy mẫu mô sinh thiết (nếu có) thường không gây thêm cảm giác đau đáng kể, vì niêm mạc đường tiêu hóa có ít đầu mút thần kinh cảm giác đau hơn so với da. Vì vậy, dù có sinh thiết hay không, mức độ khó chịu khi nội soi chủ yếu phụ thuộc vào việc lựa chọn nội soi thường (không gây mê) hay nội soi gây mê:
– Với nội soi không gây mê, người bệnh tỉnh táo và có thể cảm nhận một số khó chịu, buồn nôn khi ống soi đi qua, không phân biệt nhiều giữa có hay không có sinh thiết.
– Với nội soi gây mê, người bệnh ngủ trong suốt quá trình thực hiện, gần như không cảm nhận được sự khác biệt dù có thực hiện sinh thiết hay không.
Nội soi dạ dày không sinh thiết là gì, câu trả lời là hình thức nội soi chỉ quan sát hình ảnh niêm mạc mà không lấy mẫu mô xét nghiệm, thường được áp dụng khi không phát hiện tổn thương cần đánh giá thêm ở cấp độ mô bệnh học. Việc có cần sinh thiết hay không nên do bác sĩ nội soi quyết định trực tiếp dựa trên hình ảnh quan sát được. Chuyên khoa Thăm dò chức năng – Nội soi tại Thu Cúc TCI với hệ thống nội soi công nghệ cao hỗ trợ bác sĩ quan sát chi tiết niêm mạc, đưa ra chỉ định sinh thiết chính xác khi cần thiết.
