Mục tiêu điều trị Barrett thực quản là gì? Có những phương pháp nào?

Barrett thực quản là tình trạng biến đổi tế bào niêm mạc ở đoạn dưới thực quản do hậu quả của quá trình viêm mạn tính, thường gặp nhất ở những người mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) kéo dài. Bài viết này sẽ giải đáp thắc mắc điều trị Barrett thực quản như thế nào, Barrett thực quản chữa thế nào và các giải pháp hiện đại nhất đang được áp dụng hiện nay.

1. Điều trị Barrett thực quản cần kiểm soát những vấn đề nào?

Nhiều bệnh nhân băn khoăn chữa Barrett thực quản có thể làm cho niêm mạc thực quản trở lại hoàn toàn bình thường như ban đầu hay không. Về bản chất, các tổn thương Barrett đã hình thành rất khó đảo ngược hoàn toàn chỉ bằng thuốc. Tuy nhiên, cách điều trị Barrett thực quản hiện đại hướng tới các mục tiêu chiến lược sau:

• Kiểm soát tối đa trào ngược: Giảm độ axit và khối lượng dịch dạ dày trào ngược lên thực quản, tạo điều kiện cho niêm mạc phục hồi và ngăn tổn thương lan rộng.

• Ngăn chặn tiến triển nghịch sản: Hạn chế tối đa nguy cơ biến đổi tế bào từ lành tính sang nghịch sản độ thấp, nghịch sản độ cao hoặc ung thư.

• Loại bỏ tổn thương nguy cơ cao: Sử dụng các kĩ thuật can thiệp nội soi để phá hủy hoặc cắt bỏ vùng tế bào biến đổi nếu đã có nghịch sản.

• Theo dõi và tầm soát định kỳ: Phát hiện sớm các bất thường tế bào thông qua sinh thiết nội soi theo khoảng thời gian chuẩn hóa.

2. Phương pháp điều trị barrett thực quản hiện nay là gì?

Barrett thực quản điều trị như thế nào sẽ phụ thuộc vào kết quả nội soi và sinh thiết mô bệnh học, cụ thể là tình trạng không nghịch sản, nghịch sản độ thấp hay nghịch sản độ cao. Dựa trên mức độ tổn thương, bác sĩ chuyên khoa sẽ xây dựng phác đồ điều trị bệnh Barrett thực quản phù hợp cho từng bệnh nhân.

2.1. Điều trị nội khoa

Thuốc là nền tảng bắt buộc đối với tất cả bệnh nhân Barrett thực quản nhằm kiểm soát nguyên nhân gốc rễ là trào ngược axit.

Các thuốc điều trị Barrett thực quản gồm:

• Thuốc ức chế bơm proton (PPI): Các thuốc như omeprazole, esomeprazole, pantoprazole… là lựa chọn hàng đầu. Thuốc giúp giảm tiết axit dạ dày mạnh mẽ, làm dịu viêm mạc thực quản và giảm nguy cơ tiến triển thành ung thư. Bệnh nhân Barrett thực quản thường cần dùng PPI liều cao hoặc duy trì dài hạn theo chỉ định của bác sĩ.

• Thuốc chẹn thụ thể H2: Có thể được phối hợp trong một số trường hợp để kiểm soát tình trạng tăng tiết axit về đêm.

• Thuốc bọc niêm mạc và trung hòa axit: Hỗ trợ giảm nhanh triệu chứng ợ nóng, ợ chua và bảo vệ bề mặt niêm mạc.

2.2. Can thiệp qua nội soi điều trị Barrett thực quản

Khi kiểm tra sinh thiết phát hiện có hiện tượng nghịch sản (tế bào bắt đầu biến đổi bất thường), các can thiệp nội soi ít xâm lấn sẽ được chỉ định để loại bỏ triệt để vùng tổn thương:

• Cắt đốt bằng sóng cao tần (RFA – Radiofrequency Ablation): Sử dụng năng lượng sóng nhiệt để phá hủy lớp tế bào Barrett bị tổn thương mỏng trên bề mặt. Sau khi lớp tế bào này bị loại bỏ, niêm mạc thực quản lành sẽ tái tạo lại. RFA là phương pháp phổ biến, hiệu quả cao và ít biến chứng.

• Cắt niêm mạc qua nội soi (EMR – Endoscopic Mucosal Resection): Áp dụng cho các tổn thương nổi gờ, chồi nhân hoặc có nghi ngờ ung thư giai đoạn rất sớm. Bác sĩ sẽ dùng dụng cụ nội soi để cắt bỏ lớp niêm mạc chứa tế bào bất thường, đồng thời thu mẫu mô để làm xét nghiệm giải phẫu bệnh chi tiết.

• Đông cao tần Argon (APC) hoặc Liệu pháp quang động (PDT): Một số kĩ thuật khác giúp tiêu diệt tế bào bất thường bằng năng lượng laser hoặc hóa chất nhạy sáng.

2.3. Điều trị ngoại khoa (phẫu thuật)

Phẫu thuật thường chỉ được xem xét khi:

• Bệnh nhân có trào ngược nghiêm trọng không đáp ứng với điều trị nội khoa tối đa.

• Đã tiến triển thành ung thư thực quản xâm lấn hoặc nghịch sản độ cao rộng mà nội soi không thể can thiệp hoàn toàn.

Các phương pháp phẫu thuật bao gồm:

• Phẫu thuật thắt nếp gấp tâm vị (Fundoplication – Nissen): Tạo một van chống trào ngược tự nhiên bằng cách quấn phần trên của dạ dày quanh đoạn dưới thực quản.

• Phẫu thuật cắt đoạn thực quản: Áp dụng trong trường hợp đã xuất hiện tế bào ung thư xâm lấn sâu.

3. Người bệnh Barrett thực quản nên thay đổi lối sống và ăn uống ra sao?

Bên cạnh việc dùng thuốc hay can thiệp y tế, lối sống đóng vai trò 50% vào thành công của quá trình điều trị Barrett thực quản. Bệnh nhân cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Chế độ ăn khoa học: Chia nhỏ bữa ăn trong ngày (5–6 bữa nhỏThay vì 3 bữa lớn). Tránh ăn quá no hoặc để bụng quá đói.

• Hạn chế thực phẩm kích thích trào ngược: Đồ ăn nhiều mỡ, thức ăn cay nóng, sô-cô-la, cà phê, nước nước ngọt có ga, quả chua (cam, chanh).

• Thay đổi thói quen sinh hoạt: Tránh nằm hoặc vận động mạnh trong ít nhất 3 giờ sau ăn; khi ngủ có thể kê cao đầu giường khoảng 15 – 20 cm để giảm trào ngược về đêm. Duy trì cân nặng hợp lý, đặc biệt giảm cân nếu thừa cân, béo phì vì mỡ bụng có thể làm tăng áp lực lên dạ dày. Đồng thời, nên bỏ thuốc lá và hạn chế tối đa rượu bia do nicotine và cồn có thể làm suy giảm chức năng cơ vòng thực quản dưới.

4. Người bệnh Barrett thực quản cần lưu ý những gì trong quá trình điều trị?

Người bệnh Barrett thực quản cần tuân thủ thuốc theo đúng chỉ định, không tự ý ngưng thuốc ngay cả khi triệu chứng ợ nóng, trào ngược đã cải thiện. Việc chẩn đoán và theo dõi nên được thực hiện tại cơ sở có hệ thống nội soi độ phân giải cao như NBI/BLI và đội ngũ giải phẫu bệnh giàu kinh nghiệm.

Người bệnh cũng không nên quá lo lắng bởi nguy cơ Barrett thực quản không nghịch sản tiến triển thành ung thư khá thấp, khoảng 0,2 – 0,5% mỗi năm; tuân thủ điều trị và lịch tái khám giúp kiểm soát nguy cơ hiệu quả.

Điều trị Barrett thực quản là một quá trình kiên trì phối hợp giữa y khoa hiện đại và việc chủ động thay đổi thói quen sống của bệnh nhân. Bằng cách kiểm soát trào ngược dạ dày bằng thuốc, can thiệp nội soi loại bỏ nghịch sản kịp thời và duy trì lịch tái khám định kỳ, bạn hoàn toàn có thể sống khỏe mạnh và ngăn ngừa hiệu quả biến chứng ung thư thực quản. Nếu bạn có biểu hiện trào ngược kéo dài, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa để được thăm khám và tư vấn lộ trình phù hợp nhất.