Dấu hiệu nhiễm trùng dạ dày là gì? Khi nào cần đi tầm soát ngay?

Nhiễm trùng dạ dày (hay còn gọi là nhiễm khuẩn dạ dày) là một trong những bệnh lý tiêu hóa phổ biến hàng đầu hiện nay. Bệnh không chỉ gây ra những cơn đau đớn khó chịu, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

1. Nhiễm trùng dạ dày là gì?

Nhiễm trùng dạ dày là tình trạng vi khuẩn hoặc các tác nhân gây bệnh xâm nhập và ảnh hưởng đến niêm mạc dạ dày. Trong đó, Helicobacter pylori (H. pylori) là nguyên nhân thường gặp và có liên quan chặt chẽ với viêm dạ dày mạn tính, loét dạ dày – tá tràng.

Khi dạ dày nhiễm khuẩn H. pylori, vi khuẩn có thể làm tổn thương hàng rào bảo vệ niêm mạc, gây viêm và khiến người bệnh xuất hiện các triệu chứng như:

Đau hoặc nóng rát vùng thượng vị.
Đầy bụng, khó tiêu, ợ hơi.
Buồn nôn, chán ăn.
Đau bụng khi đói hoặc khó chịu sau ăn.
Một số trường hợp không có triệu chứng rõ ràng dù đã nhiễm H. pylori.

Không phải mọi trường hợp viêm hoặc tổn thương dạ dày đều do nhiễm khuẩn. Ngoài H. pylori, viêm dạ dày còn có thể liên quan đến việc sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAID), rượu bia, trào ngược dịch mật, bệnh tự miễn hoặc một số tác nhân nhiễm trùng khác. Vì vậy, thuật ngữ nhiễm khuẩn dạ dày thường được dùng để chỉ tình trạng có tác nhân vi khuẩn, đặc biệt là H. pylori, thay vì đồng nghĩa với tất cả các dạng viêm dạ dày.

*Nhiễm trùng dạ dày là tình trạng vi khuẩn hoặc các tác nhân gây bệnh xâm nhập và ảnh hưởng đến niêm mạc dạ dày*

Để xác định có nhiễm H. pylori hay không, bác sĩ có thể chỉ định test hơi thở ure, xét nghiệm phân, xét nghiệm máu trong một số trường hợp hoặc nội soi dạ dày khi cần đánh giá niêm mạc và tìm biến chứng.

2. Nguyên nhân gây nhiễm khuẩn dạ dày là gì?

Hiểu rõ nguyên nhân giúp chúng ta chủ động hơn trong việc phòng ngừa căn bệnh này. Dưới đây là những con đường lây nhiễm và nguyên nhân phổ biến nhất:

Thực phẩm không đảm bảo vệ sinh: Ăn đồ ăn sống, tái (gỏi cá, tiết canh), thức ăn để qua đêm không được bảo quản đúng cách, hoặc ăn uống tại các quán vỉa hè kém vệ sinh.
Sử dụng nguồn nước ô nhiễm: Nước sinh hoạt chưa qua lọc kỹ, chứa vi sinh vật gây bệnh.
Sức đề kháng kém: Người có hệ miễn dịch suy giảm, thường xuyên căng thẳng (stress), thức khuya. Những đối tượng thường xuyên lạm dụng các thuốc giảm đau, kháng viêm (NSAIDs) làm tổn thương lớp màng nhầy bảo vệ dạ dày, từ đó tạo các ổ loét tại dạ dày.
Do vi khuẩn Helicobacter Pylori (H.P): Đây nguyên nhân gây bệnh phổ biến nhất. Vi khuẩn Helicobacter Pylori là loại vi khuẩn có thể lây từ người sang người qua nhiều con đường khác nhau như: con đường miệng – miệng, con đường miệng – hậu môn,…

3. Triệu chứng nhận biết dạ dày nhiễm khuẩn

Tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh (nhiễm khuẩn cấp tính hay mạn tính do HP), các triệu chứng có thể xuất hiện đột ngột hoặc âm ỉ kéo dài:

Đầy bụng, khó tiêu, chướng bụng: Thức ăn tiêu hóa chậm khiến người bệnh luôn cảm thấy nặng bụng, tức ngực.
Nôn và buồn nôn: Triệu chứng này thường xuất hiện sau khi ăn no hoặc vào buổi sáng sớm. Trường hợp nhiễm trùng nặng có thể nôn ra dịch nhầy hoặc lẫn máu.
Đau vùng thượng vị: Đau âm ỉ, nóng rát hoặc cảm giác đau quặn ở vị trí trên rốn. Đặc biệt khi đói hoặc sau khi ăn các món chua cay, các cơn đau thường có xu hướng tăng lên.
Ợ chua, ợ hơi, nóng rát cổ họng: Axit dạ dày tiết ra nhiều kết hợp với hơi do vi khuẩn sinh ra gây ra hiện tượng trào ngược.
Chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân: Do dạ dày đau và khó chịu, người bệnh sợ ăn, dẫn đến cơ thể mệt mỏi, suy nhược.
Rối loạn tiêu hóa: Có thể đi ngoài phân lỏng, phân đen (nếu có xuất huyết dạ dày) hoặc táo bón xen kẽ.

*Khi dạ dày nhiễm khuẩn H. pylori, vi khuẩn có thể làm tổn thương hàng rào bảo vệ niêm mạc và gây viêm*

4. Nhiễm trùng dạ dày có nguy hiểm không?

Nếu tình trạng nhiễm khuẩn dạ dày kéo dài và không được điều trị dứt điểm, bệnh có thể dẫn đến một số biến chứng vô cùng nguy hiểm như:

Viêm loét dạ dày – tá tràng: Khi vi khuẩn HP tấn công sẽ làm bào mòn lớp niêm mạc, từ đó tạo ra các ổ loét sâu.
Xuất huyết tiêu hóa: Ổ loét ăn sâu vào mạch máu gây chảy máu dạ dày, biểu hiện qua nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen. Đây là tình trạng cấp cứu y tế.
Thủng dạ dày: Ổ loét quá sâu làm thủng thành dạ dày, dịch tiêu hóa tràn vào ổ bụng gây viêm phúc mạc, đe dọa tính mạng.
Ung thư dạ dày: Đặc biệt là nhiễm trùng do vi khuẩn HP, được WHO xếp vào nhóm tác nhân sinh ung thư loại 1.

5. Các phương pháp chẩn đoán nhiễm khuẩn dạ dày là gì?

Khi có các triệu chứng nghi ngờ nhiễm khuẩn dạ dày, bác sĩ sẽ chỉ định một số phương pháp chẩn đoán chuyên sâu:

Nội soi dạ dày: Phương pháp tiêu chuẩn vàng giúp quan sát trực tiếp tổn thương bên trong niêm mạc, đồng thời bác sĩ có thể lấy một mẫu mô nhỏ để làm xét nghiệm sinh thiết hoặc test nhanh HP.
Test hơi thở (UBT): Phương pháp nhanh chóng, không xâm lấn, rất thích hợp để kiểm tra sự tồn tại của vi khuẩn HP hoặc đánh giá lại hiệu quả sau điều trị.
Xét nghiệm phân, máu: Giúp hỗ trợ cho việc chẩn đoán nhờ phát hiện các kháng nguyên hoặc kháng thể kháng HP trong mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân.

6. Cách điều trị nhiễm khuẩn dạ dày hiệu quả là gì?

Việc điều trị nhiễm trùng dạ dày phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể:

Đối với nhiễm khuẩn HP: Bác sĩ thường áp dụng phác đồ điều trị bằng kháng sinh kết hợp (thường dùng từ 2 đến 3 loại kháng sinh) đi kèm với thuốc ức chế bơm proton (PPI) để giảm tiết axit, giúp niêm mạc dạ dày hồi phục. Người bệnh tuyệt đối phải tuân thủ đúng liều lượng và thời gian của bác sĩ, không tự ý ngưng thuốc giữa chừng để tránh tình trạng kháng kháng sinh.
Đối với nhiễm trùng cấp tính (viêm dạ dày ruột): Tập trung vào việc bù nước và điện giải, sử dụng thuốc hỗ trợ tiêu hóa, men vi sinh và kháng sinh nếu có chỉ định cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa.

7. Biện pháp phòng ngừa nhiễm trùng dạ dày

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, để bảo vệ dạ dày khỏi sự tấn công của vi khuẩn, bạn cần lưu ý:

Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm: Ăn chín, uống sôi; lựa chọn thực phẩm tươi sạch; rửa tay kỹ bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
Thay đổi thói quen sinh hoạt: Sử dụng riêng dụng cụ ăn uống (bát, đũa, thìa) trong gia đình nếu có người bị nhiễm khuẩn HP; tránh thói quen mớm thức ăn cho trẻ nhỏ.
Xây dựng lối sống lành mạnh: Ăn uống đúng giờ, không bỏ bữa, hạn chế đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích.
Kiểm soát stress: Giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc, tập luyện thể dục thể thao thường xuyên để nâng cao sức đề kháng.

Tóm lại, nhiễm trùng dạ dày là một tình trạng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và chữa khỏi nếu tuân thủ đúng liệu trình điều trị của bác sĩ. Hãy luôn lắng nghe cơ thể, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc và chủ động trang bị kiến thức để bảo vệ bản thân cũng như gia đình trước những rủi ro do bệnh lý này gây ra.