Bụng phình to căng cứng khó thở là bệnh gì? Cách chữa?

Tình trạng bụng phình to căng cứng khó thở không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe tiềm ẩn liên quan đến tiêu hóa, hô hấp hoặc tuần hoàn. Việc nhận biết sớm nguyên nhân và theo dõi các triệu chứng đi kèm sẽ giúp người bệnh chủ động thăm khám, can thiệp kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.

1. Bụng phình to căng cứng khó thở là bệnh gì?

Bụng phình to căng cứng khó thở là biểu hiện có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau và không nên xem nhẹ. Khi bụng bị chướng to, căng cứng, áp lực trong ổ bụng tăng lên sẽ đẩy cơ hoành lên cao, từ đó làm phổi khó giãn nở và gây cảm giác khó thở.

Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân có thể xuất phát từ rối loạn tiêu hóa, khiến người bệnh ăn không tiêu đầy bụng khó thở, kèm theo buồn nôn, ợ hơi hoặc cảm giác nặng tức vùng bụng. Các tình trạng nghiêm trọng hơn như tràn dịch ổ bụng, tắc ruột cũng có thể gây bụng phình to căng cứng khó thở rõ rệt.

Bên cạnh đó, một số bệnh mạn tính ảnh hưởng đến tim, phổi hoặc gan, chẳng hạn như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), xơ nang hay bệnh gan giai đoạn nặng, cũng có thể vừa gây chướng bụng vừa làm người bệnh khó thở. Nếu triệu chứng xuất hiện đột ngột, ngày càng nặng hoặc đi kèm đau bụng dữ dội, người bệnh nên đi khám sớm để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.

2. Nguyên nhân gây bụng phình to căng cứng khó thở

Tình trạng bụng phình to, căng cứng kèm theo cảm giác khó thở có thể xảy ra do nhiều yếu tố khác nhau cùng lúc. Một số nguyên nhân mang tính tạm thời, ít nguy hiểm, nhưng cũng có những trường hợp liên quan đến bệnh lý tiềm ẩn cần được lưu ý và theo dõi. Dưới đây là những nhóm nguyên nhân thường gặp:

Ăn quá no: Khi ăn quá nhiều trong một bữa, dạ dày bị giãn căng, sinh hơi và làm tăng áp lực trong ổ bụng. Áp lực này có thể đẩy lên cơ hoành, khiến phổi khó giãn nở đầy đủ và gây cảm giác tức ngực, khó thở.

Một số loại thực phẩm và chất phụ gia: Có thể làm tăng sinh khí trong đường tiêu hóa. Lượng khí dư thừa này gây chướng bụng và tạo áp lực lên cơ hoành. Các thực phẩm thường gặp gồm: Thực phẩm giàu chất xơ như đậu, đậu lăng, ngũ cốc nguyên hạt, đồ uống có ga, chất tạo ngọt nhân tạo… khiến một số người bị ăn không tiêu đầy bụng khó thở buồn nôn.
Mang thai: Trong thai kỳ, phụ nữ có thể bị đầy hơi, buồn nôn. Đến cuối tam cá nguyệt thứ hai hoặc tam cá nguyệt thứ ba, thai nhi phát triển lớn có thể chèn ép cơ hoành, gây bụng phình to căng cứng khó thở nhẹ.

Trong một số trường hợp, bụng phình to căng cứng khó thở có thể là dấu hiệu của các bệnh lý, từ mức độ nhẹ đến nghiêm trọng, bao gồm:

Béo phì;
Không dung nạp thực phẩm;
Hội chứng ruột kích thích;
Bệnh celiac;
Sỏi mật;
Thoát vị;
Cổ trướng (dịch tích tụ trong ổ bụng);
Suy tuyến tụy;
Rối loạn hoảng sợ, rối loạn lo âu;
Tăng thông khí;
Nuốt quá nhiều không khí (chứng nuốt khí);
Bệnh xơ nang;
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD);
Bệnh thần kinh ngoại biên;
Nhiễm trùng phổi;
Bệnh bại liệt;
Ung thư buồng trứng;
U lympho không Hodgkin.

3. Bụng phình to căng cứng khó thở có nguy hiểm không? Những dấu hiệu nguy hiểm cần đi cấp cứu ngay

Bụng phình to căng cứng kèm khó thở có thể nguy hiểm, tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra tình trạng này. Trong nhiều trường hợp, bụng phình to căng cứng khó thở chỉ xuất hiện tạm thời do ăn quá nhiều hoặc lựa chọn thực phẩm không phù hợp. Khi thức ăn được tiêu hóa hết, các triệu chứng này thường tự thuyên giảm và không gây nguy hiểm.

Tuy nhiên, nếu tình trạng bụng phình to căng cứng khó thở kéo dài quá 1-2 ngày hoặc không có dấu hiệu cải thiện, người bệnh nên đi khám bác sĩ. Đây có thể là dấu hiệu của một bệnh lý tiềm ẩn cần được chẩn đoán và điều trị sớm. Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu bụng phình to căng cứng khó thở đi kèm với các triệu chứng sau:

Đau bụng dữ dội;
Nôn mửa kéo dài hơn một ngày;
Mất kiểm soát việc đi tiểu hoặc đại tiện;
Phân sẫm màu, có máu hoặc có màu đen như nhựa đường.

Đặc biệt, khó thở là tình trạng nguy hiểm nếu xuất hiện cùng các dấu hiệu sau và cần cấp cứu y tế khẩn cấp:

Đau ngực dữ dội, lan ra cánh tay, lưng, cổ hoặc hàm
Cảm giác tức ngực hoặc nặng ngực
Cảm giác nghẹn
Nôn mửa

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo này giúp người bệnh được can thiệp kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

4. Bụng phình to căng cứng khó thở cách trị như thế nào?

Bụng phình to căng cứng khó thở cách trị phụ thuộc trước hết vào nguyên nhân gây ra tình trạng này. Nếu có nguyên nhân thực thể như bệnh lý mạn tính, nhiễm trùng, khối u, tắc nghẽn hoặc chấn thương, bác sĩ sẽ điều trị trực tiếp nguyên nhân nền. Khi nguyên nhân được kiểm soát, triệu chứng chướng bụng và khó thở thường sẽ giảm rõ rệt, đặc biệt trong các trường hợp cấp tính.

Trường hợp ăn không tiêu đầy bụng khó thở nên làm gì? Khi cảm giác đầy bụng xuất hiện sau ăn, bạn nên ngừng ăn thêm, ngồi thẳng hoặc đi lại nhẹ nhàng để giúp tiêu hóa tốt hơn, nới lỏng quần áo và uống một ít nước ấm. Tránh nằm ngay sau khi ăn, đồng thời hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, dễ sinh hơi hoặc đồ uống có gas để giảm tình trạng ăn không tiêu buồn nôn khó thở.

Với những trường hợp bụng phình to căng cứng kéo dài, việc điều trị thường mang tính hỗ trợ. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc lợi tiểu nếu có tích nước, thuốc nhuận tràng khi táo bón hoặc than hoạt tính để giảm đầy hơi. Các biện pháp này giúp cải thiện triệu chứng nhưng vẫn cần theo dõi nguyên nhân lâu dài.

Nếu bụng chướng mang tính chức năng và chưa xác định rõ nguyên nhân, người bệnh có thể phải thử nhiều cách khác nhau. Một số xét nghiệm như đo hơi thở hydro có thể được chỉ định để đánh giá tình trạng dư thừa khí trong ruột. Bên cạnh đó, thay đổi chế độ ăn, bổ sung men vi sinh hoặc enzyme tiêu hóa thường được khuyến nghị để cải thiện chức năng tiêu hóa. Khi nghi ngờ yếu cơ bụng hoặc cơ sàn chậu, các bài tập tăng cường cơ cũng có thể giúp giảm chướng bụng và cảm giác khó thở.

5. Những điều không nên làm khi đang có bụng phình to căng cứng khó thở?

Khi đang bị bụng phình to, căng cứng kèm khó thở, bạn không nên thực hiện những việc sau:

Không ăn thêm hoặc ăn quá no, đặc biệt là các thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay nóng, dễ sinh hơi.
Không uống đồ uống có gas, rượu bia hoặc chất kích thích.
Không nằm ngay sau khi ăn hoặc cúi gập người vì có thể làm tăng áp lực lên cơ hoành và khiến khó thở nặng hơn
Không mặc quần áo quá chật ở vùng bụng.
Không tự ý dùng thuốc khi chưa rõ nguyên nhân, nhất là thuốc giảm đau, thuốc nhuận tràng mạnh hoặc thuốc chống nôn.
Không gắng sức vận động mạnh hoặc làm việc nặng.
Không chủ quan kéo dài triệu chứng; nếu bụng căng cứng rõ rệt, khó thở tăng dần hoặc kèm đau dữ dội, cần đi khám hoặc cấp cứu ngay.

Tóm lại, bụng phình to căng cứng khó thở có thể xuất phát từ nguyên nhân lành tính nhưng cũng không loại trừ những bệnh lý tiềm ẩn nguy hiểm. Nếu triệu chứng chỉ thoáng qua và cải thiện sau nghỉ ngơi, điều chỉnh ăn uống, người bệnh có thể theo dõi thêm. Ngược lại, khi tình trạng kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc kèm các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng dữ dội, nôn ói, tức ngực hay khó thở tăng dần, cần đi khám sớm hoặc cấp cứu ngay để tránh biến chứng nghiêm trọng.

Nguồn thông tin tham khảo: Healthline, Cleveland Clinic