Viêm mũi vận mạch và viêm mũi dị ứng khác gì nhau?
Nghẹt mũi, hắt hơi và chảy nước mũi trong đều có thể xuất hiện ở viêm mũi vận mạch và viêm mũi dị ứng. Tuy nhiên, hai bệnh có cơ chế hình thành, tác nhân khởi phát và hướng điều trị khác nhau. Phân biệt đúng giúp người bệnh tránh tự dùng thuốc kéo dài nhưng không kiểm soát được triệu chứng.
1. Viêm mũi dị ứng và viêm mũi vận mạch: Bạn đã hiểu đúng?
1.1. Viêm mũi dị ứng
Viêm mũi dị ứng là phản ứng viêm của niêm mạc mũi khi hệ miễn dịch tiếp xúc với dị nguyên như phấn hoa, mạt bụi, nấm mốc hoặc lông động vật. Cơ thể tạo kháng thể IgE và giải phóng histamin, dẫn đến ngứa mũi, hắt hơi, chảy nước mũi và nghẹt mũi.
Bệnh có thể xuất hiện theo mùa hoặc quanh năm, tùy loại dị nguyên và mức độ tiếp xúc. Một số người còn bị ngứa mắt, đỏ mắt, chảy nước mắt hoặc có tiền sử hen, chàm và dị ứng trong gia đình.
1.2. Viêm mũi vận mạch
Viêm mũi vận mạch thuộc nhóm viêm mũi không dị ứng. Bệnh xảy ra khi hệ thần kinh điều hòa mạch máu và tuyến tiết trong niêm mạc mũi phản ứng quá mức. Tình trạng giãn mạch làm niêm mạc sưng nề, tăng tiết dịch, gây nghẹt và chảy nước mũi.
Các yếu tố dễ kích hoạt bệnh gồm không khí lạnh hoặc khô, thay đổi nhiệt độ, độ ẩm, khói thuốc, nước hoa, mùi hóa chất, đồ ăn cay, căng thẳng và biến động nội tiết. Thông thường, người bệnh không xác định được một dị nguyên cụ thể.
2. So sánh cơ chế gây bệnh giữa hai loại viêm mũi
Vậy viêm mũi vận mạch và viêm mũi dị ứng khác gì nhau? Điểm khác biệt quan trọng nhất nằm ở cơ chế bệnh sinh.
Viêm mũi dị ứng liên quan trực tiếp đến hệ miễn dịch. Khi dị nguyên đi vào mũi, kháng thể IgE kích hoạt phản ứng giải phóng các chất trung gian như histamin, làm xuất hiện triệu chứng dị ứng.
Ngược lại, viêm mũi vận mạch chủ yếu liên quan đến rối loạn điều hòa thần kinh tại niêm mạc mũi. Các đầu dây thần kinh cảm giác phản ứng quá mức với nhiệt độ, độ ẩm, mùi mạnh hoặc hóa chất, từ đó gây giãn mạch, tăng tính thấm thành mạch và tiết nhiều dịch.
Do đó, câu trả lời cho thắc mắc viêm mũi vận mạch và viêm mũi dị ứng có giống nhau không là: hai bệnh giống về một số triệu chứng nhưng không giống về bản chất.
3. Những đặc điểm đặc trưng giúp phân biệt hai tình trạng bệnh
Để biết viêm mũi vận mạch và viêm mũi dị ứng khác nhau thế nào, người bệnh có thể chú ý những đặc điểm sau:
Viêm mũi dị ứng thường gây hắt hơi thành tràng, ngứa mũi và chảy nước mũi trong. Ngứa mắt, đỏ mắt, chảy nước mắt cũng khá phổ biến. Triệu chứng xuất hiện rõ sau khi tiếp xúc với bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc hoặc lông thú.
Viêm mũi vận mạch thường biểu hiện nổi bật bằng nghẹt mũi, chảy nước mũi và dịch chảy xuống họng. Ngứa mũi và hắt hơi vẫn có thể xảy ra nhưng thường ít hơn. Bệnh dễ bùng phát khi thay đổi thời tiết, gặp khói, mùi nồng, không khí lạnh hoặc căng thẳng.
Xét nghiệm dị ứng hoặc test lẩy da có thể hỗ trợ xác định viêm mũi dị ứng. Với viêm mũi vận mạch, các xét nghiệm dị ứng thường âm tính và chẩn đoán chủ yếu dựa trên triệu chứng, yếu tố khởi phát và loại trừ nguyên nhân khác.
4. Các phác đồ điều trị được áp dụng khác nhau như thế nào?
Điều trị viêm mũi dị ứng tập trung vào tránh dị nguyên, rửa mũi, sử dụng thuốc kháng histamin và thuốc xịt mũi chứa corticoid theo chỉ định. Một số trường hợp có thể được cân nhắc liệu pháp miễn dịch đặc hiệu.
Với viêm mũi vận mạch, người bệnh cần hạn chế tác nhân kích thích, giữ không khí đủ ẩm và vệ sinh mũi. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc xịt corticoid, thuốc kháng histamin dạng xịt hoặc thuốc kháng cholinergic để giảm chảy nước mũi.
Không nên tự dùng thuốc co mạch quá ba ngày liên tục vì có thể gây nghẹt mũi hồi ứng. Nếu triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc ảnh hưởng giấc ngủ, người bệnh nên khám Tai Mũi Họng để được chẩn đoán chính xác.
Nhìn chung, viêm mũi vận mạch và viêm mũi dị ứng không thể phân biệt chỉ dựa vào tình trạng nghẹt hoặc chảy nước mũi. Xác định đúng cơ chế và tác nhân khởi phát là cơ sở quan trọng để điều trị hiệu quả, hạn chế tái phát và tránh lạm dụng thuốc.
