Tình trạng tắc ruột do dính có nguy hiểm không?

Tắc ruột do dính là một biến chứng thường gặp ở những người đã từng trải qua phẫu thuật ổ bụng hoặc viêm nhiễm trong khoang bụng. Các triệu chứng tắc ruột do dính có thể xuất hiện âm thầm hoặc bùng phát đột ngột, tùy thuộc vào mức độ và vị trí dính. Vậy những triệu chứng tắc ruột do dính nào cần lưu tâm và đâu là thời điểm người bệnh nên đến cơ sở y tế?

1. Tình trạng tắc ruột do dính là gì?

Dính ruột là hiện tượng hình thành các dải mô sẹo bất thường nối liền các quai ruột với nhau hoặc nối ruột với thành bụng. Khi các dải sẹo này siết chặt, thắt hẹp hoặc làm gập góc lòng ruột, thức ăn, dịch tiêu hóa và hơi không thể lưu thông bình thường, dẫn đến tắc ruột do dính.

Những nguyên nhân tắc ruột do dính thường gặp đó là:

• Tiền sử phẫu thuật ổ bụng hoặc chậu: Đây là nguyên nhân tắc ruột do dính hàng đầu, chiếm hơn 80% các trường hợp. Các ca mổ như mổ ruột thừa, mổ lấy thai, phẫu thuật đại trực tràng hay phẫu thuật phụ khoa đều có nguy cơ tạo sẹo dính.

• Viễm nhiễm trong ổ bụng: Viêm ruột thừa vỡ, viêm phúc mạc, viêm vòi trứng hoặc viêm vùng chậu cấp tính.

• Xạ trị vùng bụng hoặc chậu: Tia xạ điều trị ung thư có thể làm tổn thương niêm mạc và các lớp mô ruột, gây xơ hóa và dính.

• Lạc nội mạc tử cung: Các mô lạc nội mạc gây chảy máu và viêm mạn tính trong ổ bụng, hình thành các dải dính phức tạp.

2. Tình trạng tắc ruột do dính có nguy hiểm không?

Câu trả lời là CÓ. Tắc ruột do dính là một cấp cứu y khoa ngoại khoa nguy hiểm. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, bệnh có thể tiến triển rất nhanh và gây ra các biến chứng đe dọa tính mạng.

Các biến chứng nguy hiểm có thể gặp:

• Thiếu máu nuôi ruột (Nghẹt ruột): Dải dính có thể siết chặt mạch máu nuôi đoạn ruột bị tắc. Khi mất nguồn cung cấp máu, đoạn ruột đó sẽ bị hoại tử (chết mô).

• Thủng ruột và Viêm phúc mạc: Đoạn ruột bị tắc sẽ phình to do tích tụ hơi và dịch. Áp lực tăng cao kết hợp với hoại tử thành ruột có thể dẫn đến thủng ruột, làm chất thải tràn vào khoang bụng gây viêm phúc mạc cấp tính và nhiễm trùng huyết.

• Sốc nhiễm khuẩn và Mất nước nặng: Bệnh nhân bị nôn ói liên tục kết hợp với tình trạng thoát dịch vào lòng ruột gây mất nước, rối loạn điện giải nghiêm trọng, dẫn đến suy thận và sốc.

Nhận biết các triệu chứng tắc ruột do dính để đi khám kịp thời:

• Đau bụng từng cơn: Đau quặn đột ngột quanh rốn hoặc toàn bộ bụng. Các cơn đau xuất hiện dồn dập, sau đó giảm nhẹ rồi lại tiếp tục quặn lên.

• Nôn ói: Nôn ra thức ăn cũ, sau đó nôn ra dịch mật màu xanh vàng. Trường hợp tắc thấp ở đoạn cuối ruột non hoặc đại tràng, dịch nôn có thể có mùi hôi như phân.

• Bí trung tiện và đại tiện: Đây là dấu hiệu tắc ruột do dính điển hình, cho thấy lòng ruột đã bị cản trở hoàn toàn.

• Bụng chướng căng: Bụng gõ vang, gồ lên bất thường do hơi và dịch bị ứ đọng.

3. Chẩn đoán tắc ruột do dính bằng cách nào?

Khi nghi ngờ mắc bệnh, bác sĩ sẽ kết hợp giữa thăm khám lâm sàng và các phương pháp hình ảnh học hiện đại để đưa ra kết luận chính xác.

Thăm khám lâm sàng:

• Bác sĩ hỏi tiền sử phẫu thuật bụng, tiền sử bệnh lý phụ khoa hoặc xạ trị.

• Quan sát sẹo mổ cũ trên thành bụng.

• Nghe tiếng nhu động ruột (tiếng ruột co bóp tăng tần số và âm cao trong giai đoạn đầu, sau đó mất hẳn khi ruột bị liệt).

• Sờ nắn bụng để đánh giá độ chướng, điểm đau và dấu hiệu phản ứng thành bụng (cho biết ruột đã bị thủng hay hoại tử chưa).

Cận lâm sàng:

• Chụp X-quang bụng không sửa sửa (X-quang bụng đứng): Là xét nghiệm ban đầu nhanh chóng và phổ biến nhất. Cho thấy hình ảnh “mức khí – dịch” đặc trưng của tình trạng tắc ruột.

• Chụp cắt lớp vi tính (CT Scan) ổ bụng: Là công cụ vàng trong chẩn đoán tắc ruột do dính. CT Scan giúp xác định chính xác vị trí tắc, mức độ tắc (hoàn toàn hay bán tắc), tìm kiếm dải dính và đặc biệt là phát hiện sớm dấu hiệu ruột bị thiếu máu hoại tử.

• Siêu âm ổ bụng: Giúp đánh giá nhu động ruột, lượng dịch tự do trong khoang bụng và đường kính các quai ruột bị giãn.

• Xét nghiệm máu: Đánh giá mức độ mất nước, rối loạn điện giải và chỉ số bạch cầu.

4. Những phương pháp nào điều trị tắc ruột do dính?

Phương pháp điều trị tắc ruột do dính phụ thuộc vào mức độ tắc, tình trạng sức khỏe tổng quát của bệnh nhân và việc có biến chứng hoại tử ruột hay chưa. Bác sĩ sẽ cân nhắc giữa điều trị bảo tồn nội khoa và phẫu thuật.

4.1. Điều trị bảo tồn

Áp dụng cho các trường hợp bán tắc ruột, tắc ruột do dính xuất hiện sớm sau mổ hoặc bệnh nhân chưa có dấu hiệu thiếu máu nuôi ruột.

• Đặt ống xông dạ dày: Đưa một ống nhỏ qua mũi xuống dạ dày để hút bớt dịch và hơi tích tụ, giúp giảm áp lực trong lòng ruột và giảm nôn ói.

• Nhịn ăn uống hoàn toàn: Cho ruột được nghỉ ngơi tuyệt đối.

• Truyền dịch tĩnh mạch: Bù lại lượng nước và các chất điện giải đã mất do nôn ói và tích tụ trong lòng ruột.

• Theo dõi sát sao: Theo dõi tình trạng đau bụng, số lượng dịch hút ra và chụp X-quang kiểm tra lại sau mỗi 12 – 24 giờ. Nhiều trường hợp dính nhẹ có thể tự hồi phục sau 24 – 48 giờ điều trị bảo tồn.

4.2. Điều trị bằng phẫu thuật

Bắt buộc thực hiện ngay khi bệnh nhân có dấu hiệu nghẹt ruột, hoại tử ruột, thủng ruột, viêm phúc mạc hoặc khi điều trị bảo tồn thất bại sau 48 – 72 giờ. Phương pháp phẫu thuật:

• Mổ nội soi: Áp dụng khi dính ít hoặc phát hiện sớm. Bác sĩ rạch vài lỗ nhỏ trên thành bụng để đưa dụng cụ vào cắt gỡ dải dính. Phương pháp này giúp bệnh nhân ít đau, phục hồi nhanh và hạn chế nguy cơ tái dính.

• Mổ mở: Áp dụng cho các trường hợp bụng chướng quá to, dính phức tạp do mổ nhiều lần hoặc đã có biến chứng thủng ruột. Bác sĩ sẽ rạch đường mổ lớn, tiến hành gỡ dính, cắt bỏ đoạn ruột bị hoại tử (nếu có) và nối lại hai đầu ruột lành.

Như vậy, các triệu chứng tắc ruột do dính như đau bụng từng cơn, nôn ói, bụng chướng và không đi ngoài được có thể tiến triển nhanh chóng và đe dọa tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời. Khi phát hiện bất kỳ triệu chứng tắc ruột do dính nào kéo dài hoặc có xu hướng nặng lên, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán hình ảnh và xử lý đúng cách. Đừng chủ quan với những dấu hiệu tưởng chừng nhỏ nhặt, bởi tắc ruột do dính có thể gây hoại tử ruột, thủng ruột và nhiễm trùng ổ bụng nguy hiểm đến tính mạng.