Thoát vị bẹn là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị 

Thoát vị bẹn là tình trạng mô hoặc tạng trong ổ bụng nhô qua vị trí suy yếu của thành bụng tại vùng bẹn, gây xuất hiện khối phồng bất thường. Vậy dấu hiệu thoát vị bẹn là gì, nguyên nhân do đâu và điều trị như thế nào? Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Thoát vị bẹn là gì? Nguyên nhân thoát vị bẹn do đâu?

1.1. Thoát vị bẹn là gì?

Ống bẹn là một cấu trúc dạng ống nằm giữa các lớp cơ và cân của thành bụng, chạy chếch từ trên xuống dưới, từ ngoài vào trong và từ sau ra trước. Ở người trưởng thành, ống bẹn dài khoảng 3–5 cm, nằm phía trên dây chằng bẹn, có hai đầu là lỗ bẹn sâu và lỗ bẹn nông, được bao quanh bởi bốn thành.

Bên trong ống bẹn chứa các cấu trúc quan trọng, bao gồm thừng tinh (chứa ống dẫn tinh, mạch máu nuôi tinh hoàn và các thành phần khác) ở nam giới và dây chằng tròn tử cung ở nữ giới.

Thoát vị bẹn xảy ra khi một phần mô hoặc tạng trong ổ bụng, thường là mô mỡ hoặc một đoạn ruột, nhô qua vị trí suy yếu của thành bụng tại vùng bẹn. Tình trạng này có thể liên quan đến bất thường bẩm sinh hoặc sự suy yếu thành bụng mắc phải.

Khi khối thoát vị tăng kích thước, người bệnh có thể cảm thấy đau tức, khó chịu ở vùng bẹn. Nguy hiểm hơn, nếu khối thoát vị bị nghẹt, nguồn máu nuôi phần mô hoặc tạng bên trong có thể bị gián đoạn, dẫn đến thiếu máu, hoại tử và cần được cấp cứu kịp thời.

1.2. Nguyên nhân thoát vị bẹn do đâu?

Nguyên nhân bẩm sinh

Thoát vị bẹn bẩm sinh thường liên quan đến tình trạng ống phúc tinh mạc không đóng kín hoàn toàn trong quá trình phát triển của thai nhi. Điều này tạo thành đường thông từ ổ bụng xuống vùng bẹn, khiến các tạng trong ổ bụng có thể di chuyển vào ống bẹn và hình thành thoát vị bẹn gián tiếp. Một số trường hợp có thể đi kèm các bất thường như tràn dịch màng tinh hoàn hoặc nang thừng tinh.

Nguyên nhân mắc phải

Thoát vị bẹn mắc phải chủ yếu liên quan đến sự suy yếu của các lớp cơ và mô liên kết tại thành bụng, đặc biệt ở người lớn tuổi. Ngoài quá trình lão hóa, những yếu tố như rối loạn cấu trúc collagen, suy dinh dưỡng, chấn thương vùng bẹn hoặc thường xuyên mang vác nặng cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Bên cạnh đó, tình trạng tăng áp lực ổ bụng kéo dài hoặc lặp đi lặp lại cũng là yếu tố thuận lợi thúc đẩy hình thành thoát vị bẹn, bao gồm:

– Táo bón mạn tính, thường xuyên phải rặn mạnh khi đại tiện.

– Tiểu khó do phì đại tuyến tiền liệt hoặc hẹp niệu đạo.

– Ho kéo dài, đặc biệt ở người mắc bệnh hô hấp mạn tính.

– Mang thai hoặc có khối u lớn trong ổ bụng làm tăng áp lực lên thành bụng.

– Thường xuyên nâng vật nặng hoặc lao động thể lực quá sức.

– Có tiền sử thoát vị bẹn hoặc từng phẫu thuật vùng bẹn.

2. Dấu hiệu của thoát vị bẹn là gì

Ở giai đoạn đầu, thoát vị bẹn thường không gây đau hoặc biểu hiện khó chịu rõ rệt nên nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi thăm khám. Tuy nhiên, người bệnh có thể nhận biết tình trạng này thông qua một số dấu hiệu thoát vị bẹn điển hình như:

– Xuất hiện khối phồng vùng bẹn: Khối phồng có thể nhỏ lại hoặc biến mất khi nằm nghỉ, nhưng thường rõ hơn khi ho, hắt hơi, rặn, khóc hoặc mang vác vật nặng.

– Bìu to bất thường ở nam giới: Khi khối thoát vị di chuyển xuống bìu, một bên bìu có thể sưng to hơn bên còn lại.

– Khối phồng mềm, có thể di động: Khi sờ vào, khối thoát vị thường có tính chất mềm và trong một số trường hợp có thể đẩy trở lại ổ bụng.

– Cảm giác căng tức vùng bẹn: Phần lớn trường hợp không đau rõ rệt, nhưng đôi khi người bệnh cảm thấy nặng, căng tức hoặc khó chịu, nhất là khi đứng lâu hay vận động mạnh.

Ngoài những biểu hiện trên, người bệnh cần đặc biệt chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo biến chứng thoát vị bẹn, bao gồm:

– Thoát vị bẹn nghẹt: Khối phồng đột ngột đau dữ dội, căng cứng, không thể đẩy trở lại ổ bụng, có thể kèm theo vùng da đổi màu, buồn nôn, nôn hoặc sốt. Đây là tình trạng cấp cứu do phần mô hoặc tạng bị thoát vị có nguy cơ thiếu máu nuôi dưỡng, dẫn đến hoại tử nếu không được xử trí kịp thời.

– Chèn ép các cấu trúc xung quanh: Khối thoát vị lớn lan xuống bìu có thể gây đau, sưng và chèn ép các cấu trúc thuộc thừng tinh, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người bệnh.

Nhìn chung, thoát vị bẹn có những biểu hiện lâm sàng tương đối đặc trưng, đặc biệt là khối phồng vùng bẹn thay đổi kích thước theo tư thế hoặc khi tăng áp lực ổ bụng. Bác sĩ thường có thể chẩn đoán thông qua thăm khám lâm sàng và chỉ định siêu âm hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác khi cần thiết.

3. Biến chứng của thoát vị bẹn là gì?

Thoát vị nghẹt

Đây là một trong những biến chứng thoát vị bẹn nguy hiểm nhất, xảy ra khi tạng thoát vị bị chèn ép tại vị trí thoát vị, khiến nguồn máu nuôi dưỡng bị gián đoạn. Người bệnh thường xuất hiện khối phồng vùng bẹn căng cứng, đau dữ dội, không thể đẩy trở lại ổ bụng, có thể kèm theo buồn nôn, nôn hoặc dấu hiệu tắc ruột. Nếu không được cấp cứu kịp thời, phần tạng bị nghẹt, đặc biệt là ruột, có nguy cơ hoại tử do thiếu máu nuôi dưỡng.

Thoát vị kẹt

Thoát vị kẹt xảy ra khi mô hoặc tạng đã đi vào túi thoát vị nhưng không thể trở lại ổ bụng, có thể do sự dính giữa các tạng hoặc với túi thoát vị. Khác với thoát vị nghẹt, thoát vị kẹt chưa nhất thiết gây gián đoạn nguồn máu nuôi dưỡng. Người bệnh có thể cảm thấy vướng víu, căng tức vùng bẹn hoặc ít đau. Tuy nhiên, tình trạng này vẫn có nguy cơ tiến triển thành thoát vị nghẹt, do đó cần được thăm khám sớm để đánh giá và xử trí phù hợp.

Chấn thương khối thoát vị

Khi khối thoát vị phát triển lớn, đặc biệt là trường hợp lan xuống bìu, các mô hoặc tạng bên trong có thể dễ bị tác động bởi ngoại lực. Va đập mạnh hoặc chấn thương trực tiếp tại vùng thoát vị có nguy cơ gây tổn thương, dập hoặc rách các tạng trong túi thoát vị. Mặc dù ít gặp, biến chứng này có thể gây hậu quả nghiêm trọng và cần được can thiệp y tế kịp thời.

4. Điều trị thoát vị bẹn như thế nào?

Điều trị thoát vị bẹn phụ thuộc vào độ tuổi, mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Trong đó, mổ thoát vị bẹn là phương pháp điều trị hiệu quả, giúp khắc phục vị trí thành bụng suy yếu, với hai kỹ thuật phổ biến:

– Phẫu thuật nội soi: Bác sĩ sử dụng camera nội soi và dụng cụ chuyên dụng đưa qua các đường rạch nhỏ để xử lý khối thoát vị và gia cố thành bụng. Phương pháp này có ưu điểm ít xâm lấn, vết mổ nhỏ, giảm đau sau mổ và hỗ trợ phục hồi nhanh hơn trong nhiều trường hợp.

– Phẫu thuật mở: Bác sĩ rạch một đường tại vùng bẹn, đưa mô hoặc tạng thoát vị trở lại vị trí phù hợp, sau đó gia cố thành bụng, có thể sử dụng lưới nhân tạo. Phương pháp có hiệu quả điều trị tốt, tỷ lệ tái phát thấp nhưng thời gian hồi phục có thể lâu hơn so với nội soi.

Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bị thoát vị bẹn bẩm sinh, bác sĩ thường chỉ định phẫu thuật do bệnh ít có khả năng tự khỏi và tiềm ẩn nguy cơ thoát vị nghẹt.

Ở người lớn có khối thoát vị nhỏ, ít triệu chứng, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi. Với người cao tuổi hoặc mắc nhiều bệnh lý nền, quyết định mổ thoát vị bẹn cần dựa trên đánh giá sức khỏe và nguy cơ biến chứng. Trong một số trường hợp không thể phẫu thuật, đai hỗ trợ có thể được sử dụng theo hướng dẫn nhưng không có tác dụng chữa khỏi bệnh.

Tại Khoa Ngoại Thu Cúc TCI, người bệnh thoát vị bẹn được bác sĩ chuyên khoa trực tiếp thăm khám, đánh giá tình trạng khối thoát vị và mức độ bệnh để tư vấn phương pháp điều trị phù hợp. Với những trường hợp có chỉ định phẫu thuật, Thu Cúc TCI ứng dụng kỹ thuật mổ nội soi ít xâm lấn, vết mổ nhỏ, hạn chế đau và hỗ trợ người bệnh phục hồi nhanh, sớm trở lại sinh hoạt thường ngày.

Để đặt lịch thăm khám và tư vấn điều trị thoát vị bẹn tại Thu Cúc TCI, bạn có thể sử dụng ứng dụng TCI Hospital tại app.thucuc.vn.