Áp xe hậu môn và rò hậu môn có liên quan gì, vì sao cần điều trị sớm?

Áp xe hậu môn và rò hậu môn là hai bệnh lý hậu môn trực tràng khá phổ biến, có mối liên quan chặt chẽ với nhau. Trên thực tế, nhiều trường hợp rò hậu môn xuất hiện sau giai đoạn áp xe hậu môn không được điều trị triệt để. Vậy áp xe hậu môn có gây rò hậu môn không và dấu hiệu nhận biết ra sao?

1. Áp xe hậu môn và rò hậu môn là gì?

Theo National Library of Medicine, áp xe hậu môn và rò hậu môn thực chất là hai giai đoạn khác nhau của cùng một quá trình bệnh lý nhiễm trùng vùng hậu môn trực tràng.

1.1. Khái niệm áp xe hậu môn là gì?

Áp xe hậu môn là tình trạng hình thành ổ mủ quanh hậu môn do nhiễm trùng các tuyến hậu môn nằm bên trong ống hậu môn. Khi vi khuẩn phát triển và gây viêm, mủ sẽ tích tụ tạo thành khối sưng đau quanh hậu môn. Người bệnh thường có biểu hiện:

• Sưng nóng đỏ quanh hậu môn
• Đau nhức nhiều, đặc biệt khi ngồi hoặc đi đại tiện
• Có thể kèm sốt hoặc mệt mỏi

Một số ổ áp xe có thể tự vỡ vào trong ống hậu môn hoặc ra ngoài da. Tuy nhiên, nếu ổ nhiễm trùng không được xử lý triệt để, bệnh rất dễ tái phát hoặc tiến triển thành rò hậu môn.

1.2. Định nghĩa rò hậu môn được giải thích như thế nào?

Rò hậu môn là tình trạng xuất hiện đường hầm bất thường nối từ ống hậu môn ra vùng da quanh hậu môn, thường hình thành sau giai đoạn áp xe hậu môn. Đường rò này xuất hiện khi ổ áp xe lan rộng qua các lớp cơ quanh hậu môn hoặc sau khi áp xe vỡ nhưng vẫn còn tồn tại ổ viêm bên trong. Người bị rò hậu môn thường có các biểu hiện:

• Chảy dịch hoặc mủ kéo dài quanh hậu môn
• Có lỗ nhỏ cạnh hậu môn
• Ngứa rát, ẩm ướt kéo dài
• Tái phát sưng đau nhiều lần

Mặc dù một số trường hợp có thể tạm ổn định, nhưng nếu không được điều trị đúng cách, bệnh thường dễ tái phát kéo dài.

2. Mối liên quan giữa áp xe hậu môn và rò hậu môn

Áp xe hậu môn và rò hậu môn có mối liên quan rất chặt chẽ, trong đó áp xe hậu môn được xem là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến hình thành rò hậu môn.

Thông thường, áp xe cạnh hậu môn xuất hiện khi các tuyến nhỏ bên trong ống hậu môn bị bít tắc bởi vi khuẩn, phân hoặc dị vật. Tình trạng nhiễm trùng kéo dài khiến mủ tích tụ và hình thành ổ áp xe quanh hậu môn.
Khi ổ áp xe phát triển lớn hơn, mủ có thể phá dần ra các mô xung quanh để thoát ra ngoài. Quá trình này tạo thành đường hầm bất thường nối từ tuyến hậu môn bị nhiễm trùng ra da vùng quanh hậu môn, còn gọi là đường rò hậu môn.

Trên thực tế, rò hậu môn được xem là giai đoạn mạn tính của áp xe hậu môn. Nhiều trường hợp sau khi áp xe tự vỡ hoặc dẫn lưu chưa triệt để vẫn còn tồn tại ổ viêm bên trong, từ đó hình thành đường rò kéo dài.
Đặc biệt, áp xe hậu môn vỡ tự nhiên thường làm tăng nguy cơ hình thành rò do mủ thoát ra ngoài nhưng nguồn nhiễm trùng bên trong chưa được xử lý hoàn toàn. Ngoài ra, những trường hợp áp xe tái phát nhiều lần cũng có nguy cơ rò hậu môn cao hơn do mô quanh hậu môn bị viêm kéo dài.

Một đặc điểm thường gặp là khi lỗ rò bên ngoài tạm thời đóng lại, dịch mủ tiếp tục ứ đọng bên trong và ổ áp xe có thể tái hình thành trở lại. Đây cũng là lý do nhiều người bị áp xe hậu môn tái đi tái lại nhiều lần nếu chưa điều trị triệt để đường rò.

3. Tại sao điều trị áp xe hậu môn sớm giúp phòng rò hậu môn?

Áp xe hậu môn và rò hậu môn thực chất là biểu hiện cấp tính và mạn tính của cùng một quá trình nhiễm trùng tuyến hậu môn. Vì vậy, điều trị áp xe hậu môn từ sớm đóng vai trò rất quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ hình thành đường rò về sau.

Ở giai đoạn áp xe, việc điều trị thường tập trung vào rạch dẫn lưu ổ mủ để giải phóng tình trạng nhiễm trùng và giảm áp lực vùng hậu môn. Nếu được xử lý đúng thời điểm và đúng kỹ thuật, nguy cơ lan rộng viêm nhiễm hoặc tạo đường rò sẽ giảm đáng kể.

Ngược lại, khi áp xe hậu môn không được điều trị triệt để hoặc để tái phát nhiều lần, tình trạng viêm kéo dài có thể làm hình thành đường hầm bất thường giữa ống hậu môn và da quanh hậu môn, từ đó tiến triển thành rò hậu môn mạn tính.

So với áp xe hậu môn, điều trị rò hậu môn thường phức tạp hơn nhiều do cần vừa loại bỏ đường rò vừa hạn chế ảnh hưởng đến chức năng kiểm soát đại tiện. Vì vậy, việc phát hiện và xử lý áp xe hậu môn sớm không chỉ giúp giảm đau, hạn chế tái phát mà còn góp phần giảm nguy cơ phải điều trị rò hậu môn phức tạp về sau.

4. Dấu hiệu cho thấy áp xe hậu môn đã chuyển thành rò hậu môn

Khi áp xe hậu môn tiến triển thành rò hậu môn, người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng kéo dài và tái phát nhiều lần hơn so với giai đoạn áp xe thông thường. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Đau âm ỉ hoặc đau kéo dài vùng hậu môn, đặc biệt tăng khi đi đại tiện hoặc ngồi lâu
• Sưng tấy quanh hậu môn tái đi tái lại
• Cảm giác cộm hoặc có vật vướng vùng hậu môn
• Sốt hoặc ớn lạnh trong các đợt viêm nhiễm tái phát

Dấu hiệu khá điển hình giúp phân biệt rò hậu môn và áp xe hậu môn khác nữa là tình trạng chảy dịch mủ kéo dài quanh hậu môn. Người bệnh có thể thấy:

• Dịch vàng hoặc mủ chảy ra khi đi vệ sinh
• Quần lót thường xuyên bị dính dịch
• Mùi hôi khó chịu quanh hậu môn

Ở một số trường hợp, đường rò lan rộng ra da quanh hậu môn tạo thành lỗ nhỏ hoặc vùng da sưng đỏ, kích ứng kéo dài. Đây là dấu hiệu cho thấy ổ nhiễm trùng đã hình thành đường rò mạn tính và cần được thăm khám chuyên khoa sớm để điều trị phù hợp.

Áp xe hậu môn và rò hậu môn có mối liên hệ rất chặt chẽ, trong đó áp xe hậu môn là nguyên nhân phổ biến dẫn đến rò hậu môn nếu không được điều trị đúng cách. Vì vậy, người bệnh không nên chủ quan với các dấu hiệu sưng đau, chảy mủ vùng hậu môn mà cần thăm khám sớm tại cơ sở chuyên khoa uy tín để được xử lý kịp thời và hạn chế biến chứng lâu dài. Hiện nay, Thu Cúc TCI triển khai thăm khám và điều trị các bệnh lý hậu môn trực tràng với hệ thống trang thiết bị hiện đại cùng đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, hỗ trợ phát hiện sớm áp xe hậu môn, rò hậu môn và xây dựng phương án điều trị phù hợp theo từng tình trạng bệnh.