Dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị viêm phế quản cấp
Viêm phế quản cấp là bệnh lý hô hấp thường gặp, có thể xuất hiện ở cả trẻ em và người lớn, đặc biệt khi thời tiết thay đổi hoặc trong mùa gia tăng các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp. Bệnh thường gây ho, khạc đờm, đau rát họng, khó chịu vùng ngực và đôi khi khó thở. Nhận biết sớm dấu hiệu, xác định đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp giúp cải thiện triệu chứng, hạn chế nguy cơ biến chứng.
1. Đặc điểm của viêm phế quản cấp là gì?
1.1. Viêm phế quản cấp là gì?
Viêm phế quản là tình trạng viêm xảy ra đột ngột tại niêm mạc phế quản, khiến đường dẫn khí bị kích thích, tăng tiết chất nhầy và xuất hiện các triệu chứng hô hấp.
Nguyên nhân gây viêm phế quản thể cấp:
– Do virus: Nguyên nhân phổ biến, chiếm 50 tới 90% các trường hợp. Các virus cúm, rhinovirus, RSV,… gây viêm niêm mạc phế quản, tăng tiết dịch nhầy và kích thích ho.
– Do vi khuẩn: Nguyên nhân ít gặp hơn, chủ yếu liên quan đến các tác nhân như Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae và Bordetella pertussis.
Nguy cơ viêm phế quản nói chung tăng ở người thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá, bụi mịn, hóa chất, không khí ô nhiễm hoặc người mắc bệnh đường hô hấp. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch cũng dễ mắc bệnh hơn do sức đề kháng yếu.
Khác với viêm phế quản mạn tính, viêm phế quản cấp thường khởi phát nhanh, chủ yếu do nhiễm trùng và kéo dài trong thời gian ngắn. Phần lớn trường hợp có diễn biến lành tính và tự cải thiện trong khoảng 1 – 3 tuần. Tuy nhiên, triệu chứng ho có thể kéo dài hơn dù tình trạng viêm đã thuyên giảm.
1.2. Dấu hiệu viêm phế quản cấp thường gặp
Các biểu hiện có thể khác nhau tùy nguyên nhân, độ tuổi và tình trạng sức khỏe. Những dấu hiệu thường gặp của viêm phế quản cấp gồm:
– Ho: Ban đầu thường ho khan, sau đó có thể chuyển sang ho có đờm. Cơn ho tăng khi về đêm hoặc tiếp xúc với không khí lạnh.
– Khạc đờm: Đờm có thể trong, trắng, vàng hoặc xanh. Màu sắc đờm không đủ để xác định nhiễm khuẩn.
– Đau rát họng: Thường xuất hiện trong giai đoạn đầu, kèm theo nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi.
– Khó chịu vùng ngực: Người bệnh có cảm giác tức ngực, đau nhẹ khi ho nhiều.
– Thở khò khè: Xuất hiện khi đường thở bị kích thích hoặc co thắt.
– Sốt nhẹ, mệt mỏi: Có thể kèm đau đầu, đau nhức cơ thể và giảm sức hoạt động.
Một số trường hợp có biểu hiện giống viêm phổi hoặc đợt cấp của bệnh hô hấp mạn tính. Vì vậy, người bệnh không nên tự chẩn đoán chỉ dựa trên triệu chứng ho và khạc đờm.
1.3. Viêm phế quản cấp có nguy hiểm không?
Đa số trường hợp có thể hồi phục hoàn toàn nếu được chăm sóc và theo dõi phù hợp. Tuy nhiên, bệnh vẫn có nguy cơ diễn biến nặng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch hoặc mắc bệnh tim phổi từ trước.
Viêm phế quản dạng cấp nếu không được theo dõi và xử trí phù hợp có thể dẫn đến biến chứng như viêm phổi, hiếm gặp hơn là áp xe phổi, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có sức đề kháng yếu. Tình trạng ho kéo dài hoặc tái phát cũng cần được thăm khám để loại trừ các bệnh lý hô hấp mạn tính.
Người bệnh cần đi khám sớm khi xuất hiện các dấu hiệu như:
– Sốt cao, sốt kéo dài hoặc sốt tái phát sau khi đã giảm.
– Khó thở, thở nhanh, đau ngực rõ rệt.
– Ho ra máu hoặc mệt mỏi tăng dần.
– Ho kéo dài trên 3 tuần hoặc triệu chứng không cải thiện.
Trường hợp khó thở dữ dội, tím tái hoặc rối loạn ý thức cần được cấp cứu ngay.
2. Cách điều trị viêm phế quản cấp như thế nào?
2.1. Điều trị triệu chứng
Mục tiêu điều trị là giúp giảm khó chịu cho người bệnh, hỗ trợ phục hồi và hạn chế các yếu tố kích thích đường hô hấp.
– Nghỉ ngơi và bổ sung nước: Ngủ đủ giấc, uống đủ nước, ưu tiên nước ấm để làm dịu họng và giảm kích thích ho.
– Kiểm soát sốt và đau nhức: Có thể sử dụng thuốc hạ sốt, giảm đau như paracetamol theo hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt chú ý liều dùng ở trẻ em.
– Giảm ho: Tùy mức độ ho khan hoặc ho có đờm, bác sĩ có thể chỉ định thuốc phù hợp, nhất là khi ho nhiều ảnh hưởng đến giấc ngủ.
– Xử trí khò khè: Thuốc giãn phế quản có thể được cân nhắc khi người bệnh có biểu hiện co thắt phế quản, không sử dụng thường quy.
– Chăm sóc tại nhà: Giữ môi trường thông thoáng, tránh khói thuốc, bụi bẩn. Có thể dùng mật ong làm dịu ho cho người lớn và trẻ trên 1 tuổi.
Người bệnh không nên tự ý sử dụng nhiều loại thuốc ho, thuốc chống viêm hoặc corticosteroid khi chưa có chỉ định.
2.2. Điều trị nguyên nhân
Cách chữa viêm phế quản cấp phụ thuộc chủ yếu vào tác nhân gây bệnh.
– Do virus: Điều trị chủ yếu là hỗ trợ và kiểm soát triệu chứng. Một số trường hợp cúm có nguy cơ biến chứng hoặc diễn biến nặng có thể được bác sĩ chỉ định thuốc kháng virus.
– Do vi khuẩn: Bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định kháng sinh khi xác định nhiễm khuẩn, đặc biệt ở người ho kéo dài trên 7 ngày, khạc đờm mủ rõ rệt hoặc mắc bệnh mạn tính nặng như suy tim, ung thư và có nguy cơ biến chứng cao.
– Do yếu tố kích thích: Cần hạn chế hoặc loại bỏ nguồn tiếp xúc như khói thuốc, bụi, hóa chất và xử trí bệnh lý hô hấp đi kèm nếu có.
Khi nghi ngờ viêm phổi, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang ngực hoặc thực hiện các xét nghiệm cần thiết để phân biệt và lựa chọn hướng điều trị.
3. Phòng ngừa viêm phế quản cấp bằng cách nào?
Để phòng ngừa viêm phế quản cấp, cần chủ động bảo vệ đường hô hấp và duy trì lối sống lành mạnh:
– Rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi cần thiết và hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh hô hấp.
– Không hút thuốc lá, hạn chế tiếp xúc với khói bụi, hóa chất và môi trường ô nhiễm.
– Ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc và vận động thường xuyên.
– Tiêm vaccine cúm và các vaccine phòng bệnh hô hấp theo khuyến cáo.
– Điều trị và theo dõi định kỳ các bệnh lý hô hấp mạn tính nếu có.
Nhìn chung, viêm phế quản cấp thường có tiên lượng tốt, nhưng không nên chủ quan khi ho kéo dài, sốt cao hoặc khó thở. Chủ động thăm khám giúp xác định nguyên nhân, phân biệt với các bệnh hô hấp khác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, người bệnh có thể đăng ký thăm khám chuyên khoa Hô hấp với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, kết hợp hệ thống xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh hiện đại, hỗ trợ đánh giá tình trạng đường hô hấp và tư vấn hướng điều trị phù hợp. Liên hệ Thu Cúc TCI để được tư vấn và đặt lịch thăm khám sớm!
